Ένα ζώο που μπορεί να έχει γεννηθεί πριν από αιώνες εξακολουθεί να κολυμπά στα παγωμένα νερά της Αρκτικής. Ο καρχαρίας της Γροιλανδίας είναι ήδη γνωστός ως το μακροβιότερο γνωστό σπονδυλωτό. Τώρα οι επιστήμονες στρέφουν την προσοχή τους σε κάτι ακόμη πιο παράξενο: τα μάτια του.
Νέα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν τον Αύγουστο του 2026 δείχνουν ότι ο αμφιβληστροειδής του διατηρεί υγιή δομή και ενεργές πρωτεΐνες προσαρμοσμένες στο αχνό μπλε φως των αρκτικών βυθών, παρά την ακραία ηλικία του ζώου.
272 έως και πάνω από 500 χρόνια
Η ηλικία αυτών των καρχαριών δεν μετριέται με δακτυλίους όπως σε ένα δέντρο. Μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει ραδιοχρονολόγηση πρωτεϊνών στον φακό του ματιού. Για ένα μεγάλο θηλυκό μήκους περίπου πέντε μέτρων η εκτίμηση έδωσε εύρος 272 έως 512 ετών. Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε με ακρίβεια πως ένας συγκεκριμένος καρχαρίας είναι 500 ετών, αλλά ακόμη και το χαμηλό άκρο του εύρους είναι εκπληκτικό.
Γιατί δεν καταρρέει το μάτι;
Στα περισσότερα ζώα η γήρανση συνοδεύεται από προοδευτική φθορά ιστών και λειτουργιών. Η νέα έρευνα εξετάζει αν οι μηχανισμοί που επιτρέπουν στον καρχαρία της Γροιλανδίας να διατηρεί λειτουργικό τον αμφιβληστροειδή μπορούν να μας μάθουν κάτι γενικότερο για τη βιολογία της μακροζωίας.
Οι καρχαρίες αυτοί ζουν σε ψυχρά, σκοτεινά νερά και έχουν εξαιρετικά αργό μεταβολισμό και ανάπτυξη. Φτάνουν σε σεξουαλική ωριμότητα έπειτα από περισσότερο από έναν αιώνα. Η ακραία μακροζωία τους πιθανότατα δεν οφείλεται σε έναν μοναδικό παράγοντα αλλά σε συνδυασμό μεταβολισμού, κυτταρικής συντήρησης και προσαρμογής στο περιβάλλον.
Ένα ζωντανό εργαστήριο γήρανσης
Η επιστήμη της μακροζωίας συχνά ψάχνει οργανισμούς που έχουν λύσει με φυσικό τρόπο προβλήματα που εμείς ακόμη προσπαθούμε να κατανοήσουμε. Ο καρχαρίας της Γροιλανδίας είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση.
Όπως είδαμε και στην έρευνα για το πώς ο εγκέφαλος μπορεί να επηρεάζει την ανοσολογική απόκριση, η βιολογία συχνά αποκαλύπτει μηχανισμούς πολύ πιο σύνθετους από τις απλές εξηγήσεις που θεωρούσαμε δεδομένες.
Το μυστικό δεν έχει ακόμη λυθεί
Δεν υπάρχει σήμερα κάποια θεραπεία ανθρώπινης γήρανσης που να προκύπτει από αυτή την έρευνα. Υπάρχει όμως ένα εξαιρετικό φυσικό πείραμα: ένα σπονδυλωτό που μπορεί να επιβιώνει επί αιώνες και του οποίου ορισμένοι ιστοί φαίνεται να αντιστέκονται εντυπωσιακά στη φθορά.
Ένα ζώο που ίσως κολυμπούσε ήδη όταν οι προπάπποι των προπάππων μας δεν είχαν γεννηθεί, εξακολουθεί να βλέπει μέσα στο σκοτάδι της Αρκτικής.
Πηγές: νέα ερευνητικά αποτελέσματα 2026 για τον αμφιβληστροειδή του Greenland shark, NOAA και Institute of Marine Research. Οι εκτιμήσεις ηλικίας έχουν σημαντικό εύρος αβεβαιότητας.
Κατοχικά Νέα
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Αφήστε μια απάντηση