13:56 - 17/12/2020

Ο άνθρωπος η αόρατη κουκίδα μέσα στο διάστημα, από ένα μικροσκοπικό πλανήτη του σύμπαντος,δίνει τον ήχο και τόν τόνο στο σύμπαν ολόκληρο… .

Σε τι αναφερόμαστε όταν μιλάμε για τον «ήχο» του διαστήματος; Υπάρχει «ήχος» στο διάστημα; Πως μπορούμε να τον ακούσουμε;

Πρόκειται για ένα θέμα με ενδιαφέρον όχι μόνο για τους αστρονόμους, αλλά και για το ευρύτερο κοινό. Ένα θέμα το οποίο συνδέει την επιστήμη, με την εκπαίδευση αλλά και την τέχνη, οδηγώντας αδιαμφισβήτητα σε προεκτάσεις φιλοσοφικές.


Ξεκινάμε με το δεδομένο, ότι στο διάστημα (μεσοπλανητικό και μεσοαστρικό χώρο) δεν διαδίδονται ηχητικά κύματα, άρα δεν θα μπορούσαμε να ακούμε ήχο που προέρχεται από τις περιοχές αυτές.

Στο διάστημα όμως διαδίδονται ηλεκτρομαγνητικά κύματα, δηλαδή ακτινοβολία, όπως είναι οι ακτίνες-X, ακτίνες- γ, υπέρυθρη ακτινοβολία, ραδιοφωνική κ.ο.κ. Οι αστρονόμοι συλλέγουν τα σήματα που φτάνουν από το διάστημα, τα επεξεργάζονται και αναπτύσσουν θεωρίες οι οποίες ερμηνεύουν φαινόμενα και φυσικές διεργασίες που περιγράφουν την δομή των αστέρων, τον μεσοπλανητικό χώρο, τις ατμόσφαιρες πλανητών, τα εντυπωσιακά νεφελώματα, με σκοπό την κατανόηση του κόσμου στον οποίο ζούμε, μέσω της αστροφυσικής.
Όταν μιλάμε για «ήχο από το διάστημα» αναφερόμαστε στον «ήχο» που οι άνθρωποι παράγουμε όταν μετατρέπουμε ηλεκτρομαγνητικά σήματα σε ακουστικά. Και ακόμα γενικότερα, όταν μετατρέπουμε σε ήχο μεγέθη και παραμέτρους που περιγράφουν φυσικές διεργασίες, προκειμένου να λάβουμε πληροφορίες ακουστικά και όχι οπτικά, όπως οι επιστήμονες συνηθίζουμε να επεξεργαζόμαστε. Την διαδικασία της μετατροπής της πληροφορίας σε ήχο την ονομάζουμε ηχοποίηση.

Ως ένα παράδειγμα αναφέρουμε την ηχοποίηση δεδομένων που περιγράφουν τις μεταβολές του μαγνητικού πεδίου της Γης, καθώς διαταράσσεται στην διάρκεια έντονων μαγνητικών καταιγίδων, φαινομένων που σχετίζονται με την αλληλεπίδραση Ηλίου-Γης. Οι μαγνητικές καταιγίδες παρουσιάζουν επιπτώσεις στην ανθρώπινη δραστηριότητα στο εγγύς διάστημα, διαταράσσοντας την λειτουργία δορυφόρων, τις επικοινωνίες, αλλά και ανθρώπινη δραστηριότητα στον πλανήτη μας, όπως την αλλοίωση μετασχηματιστών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γραμμές σιδηροδρόμων, από ρεύματα που επάγονται στο έδαφος.

Στην ακόλουθη εφαρμογή χρησιμοποιήσαμε δεδομένα από το δίκτυο μαγνητομέτρων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τα οποία καταγράφουν την γεωμαγνητική δραστηριότητα στη χώρα μας. Η ηχοποίηση που παραθέτουμε αφορά έντονες περιόδους μεταβολών του γήινου μαγνητικού πεδίου:



Η ηχοποίηση επιστημονικών δεδομένων μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στην εκπαίδευση, εισάγοντας τους μαθητές σε θέματα επιστήμης με τρόπο ευχάριστο, δίνοντας έμφαση στην διαθεματική διδασκαλία, όσο και στην επικοινωνία της επιστήμης με σκοπό την κατανόησή της από το ευρύτερο κοινό.

Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί και για καλλιτεχνικούς σκοπούς, δίνοντας την δυνατότητα της χρήσης «ήχων» του διαστήματος από συνθέτες ηλεκτρακουστικής μουσικής, φέρνοντάς τους έτσι σε επαφή με επιστήμονες και σύγχρονα θέματα των επιστημών.

Ήχους από το μακρινό διάστημα μπορούμε να παράξουμε και από τους pulsars, αστέρες που βρίσκονται σε τελικό στάδιο εξέλιξής τους, διαθέτουν μεγάλη μάζα, πολύ ισχυρό μαγνητικό πεδίο και περιστρέφονται ταχύτατα γύρω από τον άξονά τους. Σε κάθε τους περιστροφή δίνουν έναν παλμό, τον οποίο συλλέγουν ραδιοτηλεσκόπια στη Γη. Οι παλμοί καταφθάνουν με μεγάλη ακρίβεια χαρακτηρίζοντας τους pulsars ως τα ακριβέστερα ρολόγια στη φύση. Φανταστείτε ότι ο ταχύτερος από αυτούς περιστρέφεται 716 το δευτερόλεπτο γύρω από τον εαυτό του. «Ακούμε» επομένως τον ήχο που προκύπτει από κάθε pulsar αφού μετατρέψουμε σε ακουστικό σήμα πληροφορίες που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά των αστέρων αυτών. Γνωρίζοντας σήμερα περισσότερους από 2.000 pulsars αναλογιστείτε το εύρος ακουστικών συχνοτήτων που έχουμε στην διάθεσή μας (από πολύ χαμηλές έως πολύ υψηλές) ώστε να τις χρησιμοποιήσουμε για μουσικές συνθέσεις.

Στην επόμενη εφαρμογή, ο συνθέτης Αντώνη Παλάσκας μας παρουσιάζει μια σύνθεση βασισμένη σε «ήχους» από αστέρες νετρονίων:

Sonic Landscapes #2 from Anthony P on Vimeo.



Η σύγχρονη αυτή ιδέα της ηχοποίησης αστρονομικών δεδομένων, ως συνδυασμός επιστήμης και τέχνης, μοιραία συνδέεται με την φιλοσοφία, μέσω μιας από τις γοητευτικότερες ιδέες της αρχαίας ελληνικής σκέψης, την «αρμονία των σφαιρών». Μια ιδέα η οποία αναπτύχθηκε τον 6ο αι. π.Χ από τους πυθαγορείους φιλοσόφους, σύμφωνα με την οποία τα ουράνια σώματα, μπορούν να παράγουν ήχο εξ’ αιτίας της περιοδικής τους κίνησης. Ο πυθαγόρειοι πειραματιζόμενοι με έγχορδα, κρουστά και πνευστά και παρατηρώντας το τονικό ύψος των παραγόμενων ήχων, συμπέραναν ότι η μουσική αποτελεί μαθηματική επιστήμη, αφού η ομορφιά της εκφράζεται από την αρμονική σχέση μεταξύ των αριθμών. Τις μαθηματικές αυτές αναλογίες αναζήτησαν και στον ουρανό μέσω της «μουσικής των σφαιρών».

Δρ. Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, αστροφυσικός / Κέντρο Επισκεπτών Θησείου, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

* Είναι τρομερό.Το απέραντο διάστημα σιωπεί!
Ο άνθρωπος η αόρατη κουκίδα μέσα στο διάστημα,
από ένα μικροσκοπικό πλανήτη του σύμπαντος,
δίνει τους ήχους και τόν τόνο στο σύμπαν ολόκληρο !
Τρομερό,αλλά για κάποιους αναμενόμενο…
Δεν είναι ο δημιουργός αλλά ο συνθέτης.




Loading...

Σχόλια Αναγνωστών (5)

  1. Ο ΔΗΜΙΟΥΡΟΣ ΕΦΤΙΑΞΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΣΥΜΠΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΟΙΚΗΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙ ΩΣ ΤΟ ΜΟΝΟ ΝΟΗΜΟΝ ΟΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ? ΠΟΛΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ, ΟΛΟ ΑΥΤΟ.ΦΤΙΑΞΑΤΕ ΕΝΑ ΑΡΘΡΟ ΚΑΤ¨ΕΠΙΦΑΣΙΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ, ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΕΤΕ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΣΜΟ. Η Κα ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ, ΜΗΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΓΝΩΣΤΟΥ ΠΑΠΠΑ? ΕΠΙΣΗΣ ΕΝΑ ΟΝ ΔΕΝ ΣΙΩΠΕΙ, ΑΛΛΑ ΣΙΩΠΑ, ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΙ

  2. ΑΣΧΕΤΟΣ ΑΔΑΗΣ 12/18/2020 @ 10:18 ΠΜ

    Επειδή πάρα πολλοί δεν έχουν καταλάβει τα βασικά ,το παίζουν
    ερευνητές και κρύβονται πίσω από τις λέξεις .

    Δεν κοιτάνε την ουσία αλλά το κέλυφος στα πάντα.
    Ας ακούσουν έναν άνθρωπο που είχε την εμπειρία ,Στην αλήθεια που κρύβεται επιμελώς…
    Ο Ρώσος πρωτοπόρος του διαστήματος Α. Λεόνοφ θυμάται, 50 χρόνια μετά το επικό επίτευγμα…

    «Με περιέβαλλε η ΣΙΩΠΗ. Μπορούσα να ακούσω πεντακάθαρα την καρδιά μου να χτυπά. Άκουγα την ΑΝΑΠΝΟΗ μου »

    ΑΚΡΑ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΣΙΩΠΗ ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΠΕΡΑ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ…

  3. ΡΕ ΜΗΝ ΠΕΤΑΤΕ ΤΗΝ ΜΠΑΛΑ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΙΔΑ..
    ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΔΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ Ο ΧΑΜΟΣ ΑΠΟ ΦΑΣΑΡΙΑ.
    ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΑΔΕΙΟ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙ ΣΕ ΑΥΤΟ ΜΟΝΟΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ.
    ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ Η ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΟΛΟΓΙΕΣ ΑΛΛΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ, ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΝΟΗΜΟΝΑ ΟΝΤΑ ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΒΑΘΜΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

  4. ΑΣΧΕΤΟΣ ΑΔΑΗΣ 12/18/2020 @ 3:42 ΜΜ

    Φίλε μου με εμένα μιλάς δεν είμαστε πολλοί,
    εσύ την πέταξες εξώ από το γήπεδο .
    Και Εκατομμύρια μικροοργανισμοί μετακινούνται γύρω μας
    όσο γράφω,αλλά τα αυτιά μας δεν είναι δημιουργημένα να τα ακούμε.
    ΑΚΡΑ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ ΣΙΩΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΑΥΤΙΑ ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΠΙΟ ΠΕΡΑ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ.
    ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΠΩΣ ΣΕ ΒΛΕΠΩ ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΕ ΒΛΕΠΕΙΣ.

  5. ΑΣΧΕΤΟΣ ΑΔΑΗΣ 12/18/2020 @ 3:53 ΜΜ

    Οσο για τους εξωγήινους ,βρίθουν από ερμηνείες βιβλία
    για δαύτους.Αμέτρητες οι ταινίες κ.λ.π

    Πρακτικά μέχρι σήμερα τι έχουμε;
    ΤΙΠΟΤΑ.

    Με μια διαφορά,ζούμε μια εποχή που μπορούν να σου εμφανίσουν
    ότι γουστάρεις.
    ΓΕΓΟΝΟΣ
    Ο ηχος δεν ταξιδεύει στο διάστημα , ο άνθρωπος
    ταξιδεύει και στο διάστημα…

Σχολιάστε

To e-mail σας δεν θα δημοσιευθεί


*


Μην συνεχιζεις να βοηθας της σελιδες που θελουν να σου προσφερουν προπαγανδα !

Παρακαλώ απενεργοποιήστε τον AdBlocker σας! Το να εχεις adBlocker σε ανεξαρτητες σελιδες ειναι σαν να θες αυτες οι σελιδες να σταματησουν να προσφερουν δωρεαν της υπηρεσιες τους η να κλεισουν!.. Αν μας εκτιματε σαν σελιδα σας παρακαλουμε απενεργοποιηστε τον AdBlocker σας!

How to disable? Refresh