ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ · Μολδαβία: «Τέλεια καταιγίδα» σε ρεύμα, νερό και καύσιμα – Γιατί μπήκε σε 60ήμερη κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Η Μολδαβία δεν μπαίνει σε 60ήμερη κατάσταση έκτακτης ανάγκης επειδή «αύριο θα μείνει χωρίς ρεύμα και νερό». Το ίδιο το Κισινάου λέει ότι το μέτρο είναι προληπτικό. Όμως τα στοιχεία που παρουσίασε η κυβέρνηση δείχνουν ότι η χώρα μπαίνει στον χειμώνα με πολλούς κινδύνους να συσσωρεύονται ταυτόχρονα: ακριβό αέριο, οριακή επάρκεια ηλεκτρικής ισχύος, ευάλωτες εισαγωγές από Ουκρανία και Ρουμανία, προβλήματα στα καύσιμα και σοβαρό υδρολογικό έλλειμμα.

Το κοινοβούλιο ενέκρινε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης για 60 ημέρες από τις 26 Σεπτεμβρίου 2026. Ο πρωθυπουργός Βασίλε Τόφαν χαρακτήρισε την εικόνα μια «τέλεια καταιγίδα» αλληλοσυνδεόμενων κινδύνων.

Το πιο κρίσιμο νούμερο: 59% του ρεύματος πρέπει να έρθει απ’ έξω

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, περίπου 59% της ηλεκτρικής ενέργειας που θα χρειαστεί η χώρα τον φετινό χειμώνα θα πρέπει να εισαχθεί.

Στις ώρες αιχμής η Μολδαβία υπολογίζει ότι θα χρειάζεται 400–450 MW εισαγόμενης ισχύος. Η εγγυημένη δυνατότητα από τη διασύνδεση με τη Ρουμανία είναι περίπου 360 MW. Αυτό αφήνει ένα κενό που, υπό κανονικές συνθήκες, μπορεί να καλυφθεί από την Ουκρανία.

Το πρόβλημα είναι προφανές: αν ο ουκρανικός ηλεκτρικός τομέας δεχθεί νέα πλήγματα μέσα στον χειμώνα, αυτή η πρόσθετη ισχύς μπορεί να μην είναι διαθέσιμη. Η ίδια η κυβέρνηση της Μολδαβίας παραδέχεται ότι δεν μπορεί να βασίσει την ασφάλεια του χειμώνα στην υπόθεση ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να εξάγει ρεύμα χωρίς προβλήματα.

Αέριο υπάρχει – αλλά δεν ξέρουν πόσο θα κοστίσει

Η Μολδαβία έχει ήδη συμβασιοποιήσει πάνω από 90% των ποσοτήτων φυσικού αερίου που χρειάζεται για τον χειμώνα. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο φυσικής έλλειψης.

Όμως μεγάλο μέρος αυτών των ποσοτήτων είναι συνδεδεμένο με την τιμή TTF. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την κυβέρνηση, το ευρωπαϊκό TTF έφτασε περίπου τα 84 ευρώ/MWh, επίπεδο περίπου 50% υψηλότερο από το σημείο αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε για τον υφιστάμενο αυξημένο τιμολογιακό υπολογισμό.

Με άλλα λόγια, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο «θα έχουμε αέριο;», αλλά σε ποια τιμή θα το αγοράσουν και πώς θα χρηματοδοτηθούν οι αγορές και τα αποθέματα.

Τον Αύγουστο η χώρα είχε πέσει κάτω από 4 ημέρες αποθέματος ντίζελ

Η κρίση δεν είναι θεωρητική. Τον Αύγουστο τα αποθέματα ντίζελ είχαν πέσει σε επίπεδο κάτω από τέσσερις ημέρες κατανάλωσης, ενώ 109 πρατήρια είχαν αναφέρει έλλειψη ντίζελ.

Με παρεμβάσεις των αρχών, τα αποθέματα αυξήθηκαν σε περίπου 10 ημέρες και τα πρατήρια με προβλήματα μειώθηκαν σε οκτώ. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί αυτό το επεισόδιο ως επιχείρημα ότι χρειάζεται ισχυρότερο νομικό πλαίσιο για γρήγορες παρεμβάσεις.

Το νερό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό κομμάτι

Στον ταμιευτήρα Novodnistrovsk του Δνείστερου, στην Ουκρανία, οι εισροές έχουν πέσει κατά μέσο όρο περίπου στα 22 κυβικά μέτρα το δευτερόλεπτο. Για να διατηρηθούν οι αναγκαίες εκροές απαιτούνται τουλάχιστον 60 m³/s, ενώ υπό φυσιολογικές συνθήκες η ροή ξεπερνά τα 100 m³/s.

Αυτό σημαίνει ότι η αριθμητική δεν βγαίνει για μεγάλο διάστημα: όταν μπαίνουν λιγότερα νερά απ’ όσα πρέπει να βγουν, η στάθμη πέφτει και δημιουργούνται τεχνικοί και ενεργειακοί κίνδυνοι.

Στο Costești, στον Προύθο, η υδροηλεκτρική παραγωγή έχει ήδη μειωθεί κατά περίπου 55% εξαιτίας της ξηρασίας.

Γιατί νερό και ρεύμα είναι το ίδιο πρόβλημα

Η κυβέρνηση εξηγεί ότι η υδρολογική κρίση δεν αφορά μόνο την ύδρευση. Λιγότερο νερό σημαίνει λιγότερη υδροηλεκτρική παραγωγή στην περιοχή, άρα μεγαλύτερη ανάγκη εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας.

Και το πρόβλημα λειτουργεί και ανάποδα: αν υπάρξουν μεγάλες διακοπές ρεύματος, μπορούν να σταματήσουν οι μεγάλες αντλίες ύδρευσης. Έτσι ένα ενεργειακό πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε πρόβλημα υδροδότησης για πόλεις όπως το Κισινάου και το Μπάλτσι.

Τι επιτρέπει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Το νέο καθεστώς επιτρέπει ταχύτερες αγορές κρίσιμου εξοπλισμού, επιτάχυνση εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης και γεννητριών, παρεμβάσεις στις εισαγωγές και στα αποθέματα καυσίμων, περιορισμούς σε μη απαραίτητες χρήσεις νερού και προσωρινές ρυθμιστικές ή φορολογικές παρεμβάσεις αν υπάρξει σοβαρό σοκ στις αγορές.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν προβλέπει άμεση κατάρρευση. Αυτό που φοβάται είναι να συμπέσουν δύο ή περισσότερα προβλήματα μαζί: ακριβό αέριο, έλλειψη καυσίμων, χαμηλό νερό, περιορισμένες εισαγωγές ρεύματος και νέα ζημιά στο ουκρανικό δίκτυο.

Η ουσία: όχι μία κρίση, αλλά πολλές που μπορούν να αλληλοενισχυθούν

Το πιο σημαντικό σημείο δεν είναι ότι η Μολδαβία «μένει χωρίς νερό» ή «μένει χωρίς ρεύμα» σήμερα. Δεν έχει συμβεί αυτό. Το σημαντικό είναι ότι η κυβέρνηση θεωρεί πως το περιθώριο ασφαλείας της χώρας έχει μικρύνει αρκετά ώστε να χρειάζεται έκτακτες εξουσίες πριν μπει ο χειμώνας.

Και τα στοιχεία εξηγούν γιατί: 59% εισαγόμενο ρεύμα, κενό ισχύος στις ώρες αιχμής, 90% συμβασιοποιημένο αλλά ακριβό αέριο, πρόσφατα οριακά αποθέματα ντίζελ, και Δνείστερος με πολύ χαμηλές εισροές.

Πηγές: Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, Υπουργείο Ενέργειας Μολδαβίας, Reuters, Associated Press.