Τουρκία: Αναγκαστική εκκαθάριση funds άνω των 18 δισ. δολαρίων – Συλλήψεις στελεχών και παρέμβαση για να σωθεί η αγορά

Σε βαθιά αναταραχή έχει μπει η τουρκική αγορά κεφαλαίων, με τις αρχές να διατάσσουν την εκκαθάριση περισσότερων από 130 επενδυτικών κεφαλαίων, συνολικού μεγέθους άνω των 18 δισ. δολαρίων, ενώ παράλληλα έχουν γίνει συλλήψεις κορυφαίων στελεχών του χρηματοπιστωτικού κλάδου στο πλαίσιο ερευνών για πιθανή χειραγώγηση μετοχών και άλλες παραβάσεις.

Σύμφωνα με το Reuters και τουρκικά δημοσιεύματα, η κρίση ξεκίνησε όταν αλλαγές στους κανόνες των επενδυτικών κεφαλαίων δημιούργησαν σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας σε ορισμένα funds που είχαν μεγάλη έκθεση σε μετοχές χαμηλής εμπορευσιμότητας.

Πάνω από 350.000 επενδυτές έχουν έκθεση

Οι τουρκικές αρχές διέταξαν την εκκαθάριση περίπου 130–131 funds που διαχειρίζονται επτά εταιρείες χαρτοφυλακίου. Το συνολικό ενεργητικό τους υπολογίζεται σε περίπου 18 δισ. δολάρια, ενώ περισσότεροι από 350.000 επενδυτές έχουν έκθεση σε αυτά.

Είναι σημαντικό να γίνει η σωστή διάκριση: τα 18 δισ. δολάρια αφορούν το συνολικό μέγεθος των κεφαλαίων που τέθηκαν σε διαδικασία εκκαθάρισης και όχι επιβεβαιωμένες καθαρές εκροές 18 δισ. από την αγορά μέσα σε μία ημέρα.

Συλλήψεις και απαγορεύσεις εξόδου

Μεταξύ των προσώπων που συνελήφθησαν ή τέθηκαν υπό κράτηση βρίσκονται στελέχη των Pusula Portföy, Tera Portföy, Hedef Holding και Destek Holding. Παράλληλα, σε άλλα στελέχη επιβλήθηκε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.

Η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς κατέθεσε επίσης ποινικές καταγγελίες κατά 38 ατόμων για φερόμενη χειραγώγηση μετοχών και επέβαλε διετείς απαγορεύσεις συναλλαγών.

Το BIST 100 βούτηξε και μετά ανέκαμψε

Η αναταραχή οδήγησε τον βασικό δείκτη BIST 100 σε πτώση άνω του 5% μέσα σε μία συνεδρίαση. Ακολούθησε παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας, η οποία αύξησε τη χρηματοδότηση μέσω repos και τα όρια διατραπεζικού δανεισμού, ενώ οι ρυθμιστικές αρχές χαλάρωσαν προσωρινά ορισμένους κανόνες margin trading.

Μετά τις παρεμβάσεις, η αγορά ανέκαμψε σημαντικά, καθώς οι επενδυτές εξέλαβαν τις κινήσεις ως προσπάθεια να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης.

Τι προκάλεσε το πρόβλημα

Η βασική εστία ήταν funds που είχαν τοποθετηθεί σε μετοχές με χαμηλή εμπορευσιμότητα και υψηλές αποτιμήσεις. Όταν αυξήθηκαν οι αιτήσεις εξαγοράς μεριδίων, ορισμένοι διαχειριστές δυσκολεύτηκαν να ρευστοποιήσουν γρήγορα θέσεις χωρίς να πιέσουν δραματικά τις τιμές.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τις νέες ρυθμιστικές απαιτήσεις, οι οποίες ανάγκασαν αρκετά funds να περιορίσουν ή να αλλάξουν τις θέσεις τους.

Οι αρχές μιλούν για «περιορισμένο» και διαχειρίσιμο πρόβλημα

Η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας υποστήριξε ότι τα προβλήματα είναι απομονωμένα και διαχειρίσιμα και ότι δεν υπάρχει, με τα σημερινά δεδομένα, ένδειξη γενικευμένου συστημικού κινδύνου.

Αναλυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί: η άμεση παρέμβαση σταθεροποίησε την αγορά βραχυπρόθεσμα, αλλά η εμπιστοσύνη θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθούν οι εκκαθαρίσεις και από το αν προκύψουν νέες υποθέσεις χειραγώγησης ή κρυφών ζημιών.

Γιατί η υπόθεση έχει μεγαλύτερη σημασία

Η κρίση των funds δεν είναι απλώς ένα τοπικό χρηματιστηριακό επεισόδιο. Αγγίζει την αξιοπιστία της τουρκικής αγοράς κεφαλαίων σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα προσπαθεί να προσελκύσει ξανά ξένα κεφάλαια και να σταθεροποιήσει την οικονομία της.

Το επόμενο κρίσιμο σημείο θα είναι αν οι ρευστοποιήσεις ολοκληρωθούν ομαλά και αν οι απώλειες περιοριστούν στους επενδυτές των προβληματικών funds ή μεταφερθούν σε τράπεζες, χρηματιστηριακές και ευρύτερα στην αγορά.

Πηγές: Reuters, ProtoThema/newmoney, Capital Markets Board of Türkiye, 17–19 Σεπτεμβρίου 2026.