Η Γκλόρια Στάινεμ, η δημοσιογράφος και ακτιβίστρια που ταυτίστηκε περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο με το αμερικανικό φεμινιστικό κίνημα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, πέθανε σε ηλικία 92 ετών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ιδρύματός της, έφυγε ειρηνικά στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, περιτριγυρισμένη από ανθρώπους που την αγαπούσαν. Η αιτία του θανάτου δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Η είδηση έγινε γνωστή μέσω της Gloria Steinem Foundation και επιβεβαιώθηκε από ανεξάρτητες δημοσιογραφικές πηγές στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Ο θάνατός της κλείνει έναν κύκλο περίπου έξι δεκαετιών δημόσιας δράσης, κατά τον οποίο η Στάινεμ δεν περιορίστηκε στη συγγραφή ή στην αρθρογραφία, αλλά συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία οργανώσεων, εκστρατειών και θεσμών που άλλαξαν τη συζήτηση για τη θέση των γυναικών στην κοινωνία.
Από τη δημοσιογραφία στην πολιτική δράση
Η Γκλόρια Μαρί Στάινεμ γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1934 στο Τολέδο του Οχάιο. Στα πρώτα χρόνια της δημοσιογραφικής της καριέρας εργάστηκε ως ρεπόρτερ και συγγραφέας σε μια περίοδο κατά την οποία οι γυναίκες δημοσιογράφοι συχνά περιορίζονταν σε θέματα που θεωρούνταν «γυναικεία» ή σε βοηθητικούς ρόλους. Εκείνη επέμεινε να καλύπτει πολιτική, κοινωνικά ζητήματα και τις συνθήκες εργασίας των γυναικών.
Ένα από τα πιο γνωστά δημοσιογραφικά της εγχειρήματα ήταν το ρεπορτάζ του 1963 για το περιοδικό Show, στο οποίο εργάστηκε για μικρό διάστημα ως «Playboy Bunny» προκειμένου να καταγράψει τις συνθήκες εργασίας και τις πιέσεις που αντιμετώπιζαν οι νεαρές εργαζόμενες στο κλαμπ. Το κείμενο την έκανε ευρύτερα γνωστή και ανέδειξε τη δημοσιογραφική της ικανότητα να μετατρέπει προσωπικές εμπειρίες σε τεκμηριωμένη κοινωνική κριτική.
Η Στάινεμ έγινε στη συνέχεια μία από τις βασικές φωνές του κινήματος για την ισότητα των φύλων. Μίλησε για την άνιση αμοιβή, την πρόσβαση των γυναικών στην εκπαίδευση και την πολιτική, τη σεξουαλική παρενόχληση, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και την ανάγκη οι γυναίκες να αποκτήσουν πραγματική επιρροή στους θεσμούς λήψης αποφάσεων.
Η σημασία του περιοδικού Ms.
Το 1972 συνίδρυσε το περιοδικό Ms., μία από τις σημαντικότερες εκδόσεις του φεμινιστικού κινήματος. Το περιοδικό δημιουργήθηκε ως χώρος όπου οι γυναίκες μπορούσαν να γράφουν και να συζητούν για ζητήματα που συχνά απουσίαζαν από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης. Η θεματολογία του περιλάμβανε την εργασία, την οικογένεια, τη βία κατά των γυναικών, τις αμβλώσεις, την πολιτική συμμετοχή και την απεικόνιση των γυναικών στη διαφήμιση και στην ποπ κουλτούρα.
Η συμβολή της Στάινεμ δεν ήταν μόνο εκδοτική. Συμμετείχε στη δημιουργία της National Women’s Political Caucus, μιας οργάνωσης που επιδίωξε να ενισχύσει την παρουσία των γυναικών στην αμερικανική πολιτική. Παράλληλα, συνδέθηκε με εκστρατείες για τα δικαιώματα στην εργασία και για την προστασία από τη βία και τις διακρίσεις.
Η δημόσια εικόνα της, με τα χαρακτηριστικά γυαλιά και τα μακριά μαλλιά, έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς. Ωστόσο, η ίδια επέμενε ότι το φεμινιστικό κίνημα δεν ήταν έργο ενός προσώπου. Τόνιζε συχνά τη σημασία των συλλογικών οργανώσεων, των τοπικών κοινοτήτων και των γυναικών που εργάζονταν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Οι αντιπαραθέσεις και η διαρκής παρουσία της
Η Στάινεμ δεν έμεινε έξω από τις πολιτικές και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Η στάση της υπέρ των δικαιωμάτων στην άμβλωση, η υποστήριξή της σε Δημοκρατικούς υποψηφίους και ο ρόλος της σε δημόσιες εκστρατείες προκάλεσαν επικρίσεις από συντηρητικούς κύκλους. Παράλληλα, στο εσωτερικό του φεμινιστικού κινήματος υπήρξαν συζητήσεις για το κατά πόσο η εκπροσώπηση των λευκών, μεσοαστών γυναικών αντανακλούσε επαρκώς τις εμπειρίες των μαύρων, των εργατριών, των μεταναστριών και των γυναικών της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Η ίδια προσπάθησε τα τελευταία χρόνια να διευρύνει το πλαίσιο της δράσης της. Μίλησε για τη διασύνδεση του σεξισμού με τον ρατσισμό, τη φτώχεια και την πολιτική εξουσία, ενώ συνέχισε να συμμετέχει σε διαλέξεις, πορείες και συζητήσεις ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία. Το 2017 βρέθηκε ανάμεσα στις γνωστές παρουσίες της μεγάλης Γυναικείας Πορείας στην Ουάσινγκτον, μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.
Η ζωή της αποτυπώθηκε σε βιβλία όπως το My Life on the Road, ενώ λίγο πριν από τον θάνατό της είχε ολοκληρώσει τα απομνημονεύματα An Unexpected Life, τα οποία αναμένεται να κυκλοφορήσουν τον Σεπτέμβριο. Το βιβλίο αναμένεται να φωτίσει προσωπικές και πολιτικές πλευρές της πορείας της, χωρίς να είναι γνωστό αν θα περιλαμβάνει αναφορά στην κατάσταση της υγείας της.
Μια κληρονομιά που παραμένει ενεργή
Η κληρονομιά της Γκλόρια Στάινεμ δεν αφορά μόνο τα συνθήματα και τις δημόσιες εμφανίσεις της. Αφορά τη μετατόπιση της συζήτησης από την ατομική «επιτυχία» των γυναικών στη δομή των ανισοτήτων που επηρεάζουν την εργασία, την οικογένεια, την πολιτική και την καθημερινή ζωή.
Ο θάνατός της έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές από τις μάχες στις οποίες πρωταγωνίστησε παραμένουν ανοιχτές. Τα δικαιώματα στην αναπαραγωγική υγεία εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο πολιτικής σύγκρουσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι διαφορές στις αμοιβές, η εκπροσώπηση των γυναικών και η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας παραμένουν διεθνή ζητήματα.
Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη πλήρες πρόγραμμα δημόσιων εκδηλώσεων ή τελετής μνήμης. Είναι όμως ήδη σαφές ότι οι αποτιμήσεις της ζωής της θα ξεπεράσουν τα αμερικανικά σύνορα. Για πολλούς, η Στάινεμ υπήρξε η δημοσιογράφος που έδωσε στο φεμινιστικό κίνημα πρόσωπο και φωνή. Για άλλους, ήταν κυρίως μια οργανώτρια που μετέτρεψε την κοινωνική διαμαρτυρία σε σταθερή πολιτική πίεση. Και για μια νεότερη γενιά, παραμένει σημείο αναφοράς σε μια συζήτηση που δεν έχει τελειώσει.
Πηγές
Associated Press: Gloria Steinem dies at 92
The Guardian: Gloria Steinem obituary
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση