Οι χώρες του Ειρηνικού έκαναν ένα προσεκτικό αλλά πολιτικά σημαντικό βήμα απέναντι στην Κίνα, μετά τη δοκιμή διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου που πραγματοποίησε το Πεκίνο τον Ιούλιο στην περιοχή. Στο τέλος της συνόδου του Pacific Islands Forum, στο Παλάου, οι ηγέτες συμφώνησαν να καταγράψουν συλλογικά την ανησυχία τους για την εκτόξευση και να ζητήσουν προειδοποίηση τουλάχιστον 24 ώρες πριν από οποιαδήποτε μελλοντική δοκιμή τέτοιου όπλου.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή οι χώρες του Φόρουμ απέφυγαν να υιοθετήσουν μια πλήρη και ομόφωνη καταδίκη της Κίνας. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, 17 από τα 18 μέλη δέχθηκαν τη σχετική αναφορά στο τελικό ανακοινωθέν, ενώ το Ναουρού εξέφρασε διαφωνία. Έτσι, το αποτέλεσμα βρίσκεται ανάμεσα σε μια απλή έκφραση ανησυχίας και σε μια ευθεία διπλωματική επίπληξη του Πεκίνου.
Τι συνέβη με τη δοκιμή
Η Κίνα πραγματοποίησε τον Ιούλιο εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου από υποβρύχιο, με εικονική και όχι πυρηνική κεφαλή, προς τον Νότιο Ειρηνικό. Η διαδρομή του πυραύλου εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 7.000 χιλιόμετρα και πέρασε πάνω ή κοντά από περιοχές που συνδέονται με κράτη-μέλη του Pacific Islands Forum. Οι αναφορές τοποθετούν το σημείο πτώσης στη θαλάσσια περιοχή κοντά στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη του Τουβαλού, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί από όλες τις πλευρές πλήρης τεχνική εικόνα της τροχιάς.
Το βασικό παράπονο των νησιωτικών χωρών δεν αφορά μόνο την ίδια τη δοκιμή, αλλά και την έλλειψη επαρκούς προειδοποίησης. Για κράτη που βρίσκονται σε μια περιοχή με ιστορικό πυρηνικών δοκιμών και περιορισμένες δυνατότητες επιτήρησης, μια απροειδοποίητη εκτόξευση μεγάλης εμβέλειας θεωρείται ζήτημα κυριαρχίας, ασφάλειας και σεβασμού προς τις κυβερνήσεις και τους πληθυσμούς τους.
Η δύσκολη ισορροπία των νησιωτικών κρατών
Το Pacific Islands Forum αποτελείται από 18 χώρες και εδάφη, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, το Παλάου, το Τουβαλού, τα Νησιά Σολομώντα, τα Φίτζι, το Κιριμπάτι και το Ναουρού. Τα μέλη του Φόρουμ δεν έχουν ενιαία στάση απέναντι στην Κίνα. Ορισμένα διατηρούν στενές πολιτικές και οικονομικές σχέσεις με το Πεκίνο, ενώ άλλα αναζητούν ισχυρότερη συνεργασία με την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ταϊβάν.
Η σύνοδος στο Παλάου πραγματοποιήθηκε σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ Κίνας και δυτικών δυνάμεων για τις υποδομές, τα λιμάνια, τις τηλεπικοινωνίες, την ασφάλεια και την πρόσβαση στους θαλάσσιους δρόμους του Ειρηνικού. Η παρουσία της Ταϊβάν στη σύνοδο, καθώς και οι προειδοποιήσεις του Πεκίνου προς το Παλάου, έδειξαν ότι η συγκεκριμένη συνάντηση είχε ήδη έντονη γεωπολιτική διάσταση.
Η Αυστραλία και το Παλάου πίεσαν για σαφέστερη καταδίκη της κινεζικής ενέργειας. Άλλες χώρες, όμως, υποστήριξαν ότι το Φόρουμ δεν πρέπει να μετατραπεί σε μηχανισμό αντιπαράθεσης ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Η τελική διατύπωση επιτρέπει στα μέλη να εκφράσουν ανησυχία χωρίς να διακόψουν τις διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις τους με την Κίνα.
Τι αλλάζει από το ανακοινωθέν
Το σημαντικότερο πρακτικό αίτημα είναι η προειδοποίηση τουλάχιστον 24 ώρες πριν από μελλοντικές δοκιμές διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων. Δεν πρόκειται για συμφωνία ελέγχου εξοπλισμών ούτε για δεσμευτικό μηχανισμό επιθεώρησης. Ωστόσο, δημιουργεί έναν περιφερειακό κανόνα διαφάνειας και αυξάνει το πολιτικό κόστος για οποιαδήποτε χώρα πραγματοποιήσει ανάλογη δοκιμή χωρίς προηγούμενη ενημέρωση.
Οι ηγέτες ενέκριναν επίσης ευρύτερες περιφερειακές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων ένα νέο σύστημα δύο επιπέδων για τους διαλόγους με εξωτερικούς εταίρους και τη δημιουργία ετήσιας συνάντησης υπουργών Δημόσιας Τάξης. Παράλληλα, συμφώνησαν να προχωρήσουν σε περιφερειακό σχέδιο δράσης για την ειρήνη και την ασφάλεια την περίοδο 2026-2030.
Τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Δεν υπάρχει ένδειξη ότι το ανακοινωθέν συνιστά στρατιωτική απάντηση στην Κίνα ή ότι τα μέλη του Φόρουμ εξετάζουν κοινές κυρώσεις. Επίσης, η δοκιμή δεν περιγράφεται ως πυρηνική έκρηξη: οι διαθέσιμες αναφορές μιλούν για πύραυλο με εικονική κεφαλή, στο πλαίσιο δοκιμής οπλικού συστήματος.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης ανεξάρτητη τεχνική ανάλυση της τροχιάς, του ακριβούς σημείου πτώσης και του τύπου του πυραύλου. Ούτε έχει αποδειχθεί ότι η εκτόξευση αποτελούσε άμεση προετοιμασία για πολεμική ενέργεια εναντίον οποιουδήποτε κράτους του Ειρηνικού. Αυτό που τεκμηριώνεται είναι η διπλωματική και περιφερειακή αντίδραση σε μια δοκιμή μεγάλης εμβέλειας, η οποία πραγματοποιήθηκε με ανεπαρκή, κατά την άποψη αρκετών κυβερνήσεων, προειδοποίηση.
Για την Κίνα, η δοκιμή εντάσσεται στην ανάπτυξη της πυρηνικής αποτροπής και των υποβρυχιακών δυνατοτήτων της. Για τα μικρά νησιωτικά κράτη, όμως, το ζήτημα είναι ευρύτερο: ποιος αποφασίζει τι συμβαίνει στους θαλάσσιους χώρους τους και αν οι μεγάλες δυνάμεις θα αντιμετωπίζουν τον Ειρηνικό ως πεδίο επίδειξης ισχύος χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις χώρες που ζουν εκεί.
Πηγές
PINA: Forum leaders demand warning after China missile test over Pacific, Nauru dissents
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση