Ο Σουλτάνος του Ομάν στο Λονδίνο με φόντο την κρίση του Ορμούζ και την πίεση ΗΠΑ–Ιράν

Ο σουλτάνος του Ομάν Χάιθαμ μπιν Ταρίκ θα πραγματοποιήσει κρατική επίσκεψη στη Βρετανία από τις 20 έως τις 22 Οκτωβρίου, σε μια κίνηση με σαφή διπλωματικό και γεωπολιτικό συμβολισμό. Την ανακοίνωση έκανε το Παλάτι του Μπάκιγχαμ, διευκρινίζοντας ότι ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ και η βασίλισσα Καμίλα θα φιλοξενήσουν τον ηγέτη του Ομάν στο Κάστρο του Ουίνδσορ.

Η επίσκεψη είχε προγραμματιστεί εδώ και μήνες, όμως η συγκυρία στην οποία ανακοινώνεται την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική. Το Ομάν βρίσκεται στη νότια ακτή των Στενών του Ορμούζ, του θαλάσσιου περάσματος που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και τον Ινδικό Ωκεανό. Πριν από την τρέχουσα πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή, από την περιοχή περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Μια επίσκεψη σε εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία

Η ανακοίνωση έρχεται ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται σε ανοιχτή στρατιωτική αντιπαράθεση και η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο έχει μετατραπεί σε κεντρικό ζήτημα για τις αγορές, τις ενεργειακές εταιρείες και τις κυβερνήσεις. Το Ομάν, λόγω γεωγραφικής θέσης αλλά και ιστορικού ρόλου, θεωρείται ένας από τους λίγους περιφερειακούς παίκτες που μπορούν να διατηρούν διαύλους επικοινωνίας και με την Ουάσινγκτον και με την Τεχεράνη.

Το Μουσκάτ έχει επανειλημμένα αναλάβει παρασκηνιακές μεσολαβητικές πρωτοβουλίες σε περιόδους έντασης. Η χώρα έχει επιδιώξει να διατηρεί πολιτική ουδετερότητα, αποφεύγοντας να ενταχθεί πλήρως είτε στο αμερικανικό στρατόπεδο είτε στον άξονα των συμμάχων του Ιράν. Αυτή η στάση έχει προσφέρει στο Ομάν διπλωματικό κεφάλαιο, αλλά ταυτόχρονα το εκθέτει σε πιέσεις από όλες τις πλευρές.

Η πίεση από Ουάσινγκτον και Τεχεράνη

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, το Ομάν έχει βρεθεί στο επίκεντρο αμερικανικών πιέσεων λόγω των επαφών του με το Ιράν και των προσπαθειών του να διευκολύνει τη διαχείριση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον θέλει να διασφαλίσει ότι οι θαλάσσιες οδοί παραμένουν ανοικτές και ότι οι χώρες του Κόλπου δεν θα επιτρέψουν τη δημιουργία νέων στρατιωτικών ή πολιτικών τετελεσμένων από την Τεχεράνη.

Από την άλλη πλευρά, το Ιράν αντιμετωπίζει το Ομάν ως χρήσιμο δίαυλο επικοινωνίας με τη Δύση. Η γεωγραφική εγγύτητα, οι ιστορικές σχέσεις και η παράδοση ανεπίσημων επαφών καθιστούν το Μουσκάτ σημαντικό συνομιλητή, ειδικά όταν οι απευθείας επαφές Ουάσινγκτον και Τεχεράνης έχουν διακοπεί ή διεξάγονται υπό συνθήκες έντονης καχυποψίας.

Η επίσκεψη στο Λονδίνο δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι επίκειται νέα συμφωνία για το Ορμούζ ή ότι το Ομάν έχει αναλάβει συγκεκριμένη αποστολή διαμεσολάβησης. Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λεπτομέρειες για την ατζέντα των συνομιλιών ούτε έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο διπλωματικό σχέδιο. Το μόνο επιβεβαιωμένο στοιχείο είναι η κρατική επίσκεψη και το πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται.

Τι σημαίνει για την ενέργεια και τις αγορές

Η σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ ενδιαφέρει άμεσα και την Ευρώπη. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή ή περιορισμός της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να επηρεάσει τις τιμές του πετρελαίου, του υγροποιημένου φυσικού αερίου και των ναύλων μεταφοράς. Για χώρες που εισάγουν ενέργεια, όπως η Ελλάδα, μια νέα άνοδος του κόστους μεταφοράς και των καυσίμων θα μπορούσε να περάσει στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, στις μεταφορές και σε βασικά προϊόντα.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή επιβεβαιωμένη ένδειξη ότι η επίσκεψη του σουλτάνου συνδέεται με συγκεκριμένη ενεργειακή συμφωνία με τη Βρετανία. Η ανακοίνωση του Παλατιού δεν περιλαμβάνει λεπτομέρειες για εμπορικές ή στρατιωτικές συμφωνίες. Οι κρατικές επισκέψεις συνήθως περιλαμβάνουν συνομιλίες σε πολιτικό, οικονομικό και αμυντικό επίπεδο, όμως το ακριβές περιεχόμενο των συναντήσεων αναμένεται να γίνει γνωστό αργότερα.

Ο συμβολισμός για τη Βρετανία

Για το Λονδίνο, η πρόσκληση προς τον ηγέτη του Ομάν λειτουργεί ως μήνυμα ότι η Βρετανία επιδιώκει να διατηρήσει ισχυρές σχέσεις με τις μοναρχίες του Κόλπου και να ενισχύσει τον ρόλο της στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής. Η περιοχή έχει αυξημένη σημασία για τη βρετανική εξωτερική πολιτική λόγω της ασφάλειας των θαλάσσιων οδών, των ενεργειακών ροών, των επενδύσεων και της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας.

Η επίσκεψη θα είναι η πρώτη κρατική επίσκεψη Ομανού ηγέτη στη Βρετανία από το 1982, όταν η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ είχε υποδεχθεί τον τότε σουλτάνο Καμπούς μπιν Σαΐντ. Το γεγονός προσδίδει επιπλέον βάρος στην πρόσκληση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι δύο πλευρές έχουν ήδη καταλήξει σε νέα στρατηγική συμφωνία.

Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι όχι

Επιβεβαιωμένο είναι ότι ο σουλτάνος Χάιθαμ θα μεταβεί στη Βρετανία από τις 20 έως τις 22 Οκτωβρίου και ότι θα φιλοξενηθεί από τον βασιλιά Κάρολο και τη βασίλισσα Καμίλα. Επιβεβαιωμένο είναι επίσης ότι η ανακοίνωση γίνεται σε περίοδο μεγάλης έντασης γύρω από τον Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι κατά την επίσκεψη θα ανακοινωθεί συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα, νέα στρατιωτική συνεργασία ή συγκεκριμένη διαμεσολαβητική πρωτοβουλία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Κάθε τέτοια εκτίμηση θα ήταν πρόωρη. Η σημασία της επίσκεψης βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι το Ομάν, μια χώρα με ιδιαίτερη γεωγραφική και διπλωματική θέση, καλείται να κινηθεί σε ένα από τα πιο επικίνδυνα περιβάλλοντα των τελευταίων ετών.

Πηγές

Associated Press: Ο σουλτάνος του Ομάν θα πραγματοποιήσει κρατική επίσκεψη στη Βρετανία

Reuters: Ο βασιλιάς Κάρολος θα υποδεχθεί τον σουλτάνο του Ομάν τον Οκτώβριο