Ο ωκεανός εκπέμπει ήδη τα πρώτα, ξεκάθαρα «σήματα» για την άφιξη ενός νέου και πιθανώς ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, με τη διαστημική τεχνολογία να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις τεράστιες μεταβολές που εξελίσσονται στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Τεράστιες μάζες θερμότερου νερού κινούνται σταδιακά προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής, σε μια εξέλιξη που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν ως σαφή πρόδρομο ενός νέου κλιματικού επεισοδίου με παγκόσμιες συνέπειες. Τα δεδομένα προέρχονται από τον δορυφόρο Sentinel-6 Michael Freilich, που λειτουργεί στο πλαίσιο συνεργασίας της NASA με ευρωπαϊκούς οργανισμούς και το πρόγραμμα Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι τελευταίες μετρήσεις του 2026 δείχνουν ότι ένα τεράστιο «κύμα» θερμού νερού, το οποίο εκτείνεται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα, ανεβάζει ήδη τη στάθμη της θάλασσας σε περιοχές του ανατολικού Ειρηνικού. Καθώς το νερό διαστέλλεται όταν θερμαίνεται, η άνοδος της επιφάνειας της θάλασσας θεωρείται σαφής ένδειξη σημαντικής αύξησης της θερμοκρασίας των ωκεανών.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να προκαλέσει ακραίες μεταβολές στα καιρικά μοτίβα του πλανήτη, με έντονες ξηρασίες σε ορισμένες περιοχές και καταστροφικές πλημμύρες σε άλλες.
Τα κύματα Kelvin και η πορεία προς τη Νότια Αμερική
Ο Sentinel-6 Michael Freilich, που εκτοξεύθηκε το 2020, χαρτογραφεί κάθε δέκα ημέρες το ύψος των ωκεάνιων υδάτων σε ολόκληρο τον πλανήτη, ανιχνεύοντας μεταβολές ακόμα και λίγων χιλιοστών.
Στην περίπτωση του Ελ Νίνιο, οι επιστήμονες παρακολουθούν τα λεγόμενα θερμά κύματα Kelvin, δηλαδή υποθαλάσσια ρεύματα που δημιουργούνται όταν αλλάζουν προσωρινά οι άνεμοι πάνω από τον δυτικό τροπικό Ειρηνικό. Η μεταβολή αυτή εξασθενεί τους ανατολικούς ανέμους στον ισημερινό και επιτρέπει τη συσσώρευση θερμότερου νερού, με αποτέλεσμα την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Τα κύματα αυτά κινούνται αργά προς τα ανατολικά και, όταν φτάσουν στις ακτές της Κολομβίας, του Ισημερινού και του Περού, προκαλούν σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων. Όταν επαναλαμβάνονται για αρκετούς μήνες, τότε θεωρείται ότι έχει πλέον σχηματιστεί επίσημα ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο.
Οι μετρήσεις του 2026 και οι εκτιμήσεις της NASA
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Sentinel-6, το πρώτο μικρό κύμα Kelvin εμφανίστηκε στα τέλη Ιανουαρίου κοντά στη Μικρονησία, όμως εξασθένησε γρήγορα τον Φεβρουάριο. Ένα δεύτερο, πιο ισχυρό κύμα σχηματίστηκε στις αρχές Μαρτίου και συνέχισε σταθερά την πορεία του προς τα ανατολικά.
Μέχρι τα μέσα Μαΐου, η στάθμη της θάλασσας κοντά στο Περού είχε αυξηθεί κατά περίπου 15 εκατοστά σε σχέση με τους μακροχρόνιους μέσους όρους.
Ο ερευνητής της NASA και επιστήμονας του προγράμματος Josh Willis δήλωσε ότι, αν και το φετινό φαινόμενο ξεκίνησε αργότερα σε σχέση με τα πολύ ισχυρά Ελ Νίνιο του 1997 και του 2015, φαίνεται να ενισχύεται γρήγορα.
«Θα δούμε πόσο μεγάλο θα γίνει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά της, η επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος στη NASA, Nadya Vinogradova Shiffer, υπογράμμισε τη σημασία της δορυφορικής παρακολούθησης, σημειώνοντας ότι τα δεδομένα βοηθούν σημαντικά στη βελτίωση των προβλέψεων για ακραία καιρικά φαινόμενα και στην προετοιμασία των παράκτιων περιοχών.
Από τους ψαράδες του 17ου αιώνα στα σύγχρονα κλιματικά μοντέλα
Η ονομασία «Ελ Νίνιο» προέρχεται από τους ψαράδες της Νότιας Αμερικής τον 17ο αιώνα. Ο όρος, που στα ισπανικά σημαίνει «το παιδί», συνδέθηκε με τη γέννηση του Χριστού, καθώς το φαινόμενο κορυφωνόταν συνήθως κοντά στα Χριστούγεννα.
Οι θερμότερες θάλασσες στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό μεταβάλλουν την παγκόσμια ατμοσφαιρική κυκλοφορία, επηρεάζοντας τα ρεύματα αέρα και τις καταιγίδες σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Τα πιο ήπια επεισόδια, όπως εκείνα του 2018 και του 2023, είχαν περιορισμένες επιπτώσεις κυρίως στις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού. Αντίθετα, τα πολύ ισχυρά Ελ Νίνιο, όπως αυτό του 2015-2016, προκάλεσαν εκτεταμένες ξηρασίες στην Αφρική και σοβαρές πλημμύρες στην Καλιφόρνια.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειαστούν αρκετοί ακόμη μήνες ώστε να διαπιστωθεί η πραγματική ένταση του φετινού φαινομένου, καθώς το Ελ Νίνιο συνήθως κορυφώνεται μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου.
Η τεχνολογία των δορυφόρων στην υπηρεσία του κλίματος
Ο Sentinel-6 Michael Freilich αποτελεί μέρος της αποστολής Copernicus Sentinel-6/Jason-CS και συνεχίζει μια μακρά επιστημονική παράδοση που ξεκίνησε το 1992 με την αποστολή TOPEX/Poseidon.
Ο διάδοχός του, Sentinel-6B, εκτοξεύθηκε επιτυχώς τον Νοέμβριο του 2025 και αναμένεται να αναλάβει πλήρως τη λειτουργία του συστήματος έως το τέλος του 2026.
Η αποστολή υλοποιείται μέσα από διεθνή συνεργασία της ESA, της EUMETSAT, της NASA, της NOAA και της γαλλικής διαστημικής υπηρεσίας CNES, με στόχο τη συνεχή παρακολούθηση των ωκεανών και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον πλανήτη.
newsbomb.gr
Ελληνικά 