Το 2025, οι αγορές των κεντρικών τραπεζών μειώθηκαν σε 863 τόνους ετησίως, έναντι άνω των 1.000 τόνων ετησίως από το 2022 έως το 2024
Σε μια στροφή 180 μοιρών έχουν προχωρήσει οι κεντρικές τράπεζες, εν μέσω πολέμου στη Μέση Ανατολή… ανοίγοντας τα θησαυροφυλάκια και ξεπουλώντας χρυσό. Σε μια εξέλιξη που «δηλώνει» ότι η κρίση είναι εδώ και έπειτα από χρόνια ακατάπαυστης συσσώρευσης, ορισμένες κεντρικές τράπεζες προχωρούν τώρα σε πωλήσεις ράβδων, καθώς οι πιέσεις που προκαλούνται από τον πόλεμο στο Ιράν επιβάλλουν μια εσπευσμένη αναζήτηση ρευστότητας.
Ο χρυσός (spot), ο οποίος επί του παρόντος διαπραγματεύεται γύρω στα 4.838 δολ. ανά ουγγιά, έχει υποχωρήσει περίπου 10% από την κορύφωση του στα τέλη Ιανουαρίου 2026, διολισθαίνοντας σε τροχιά διόρθωσης, παρά την ένταση των γεωπολιτικών κινδύνων. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια πλήρη αντιστροφή από το περσινό ράλι, όταν οι αγορές των κεντρικών τραπεζών στήριζαν τις τιμές παρά την άνοδο των επιτοκίων.
«Παρατηρείται αξιοσημείωτη πώληση χρυσού από κεντρικές τράπεζες ορισμένων συμμετεχόντων στην αγορά», δήλωσε στο CNBC η Nicky Shiels, επικεφαλής στρατηγικής μετάλλων στην MKS Pamp.
Οι αιτίες της μεταβολής
Οι παράγοντες πίσω από αυτή την κίνηση συνδέονται όλο και περισσότερο με τις πραγματικότητες του πολέμου.
Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου επιβαρύνουν τις οικονομίες, που εξαρτώνται από τις εισαγωγές, ενώ η αστάθεια των νομισμάτων αναγκάζει ορισμένες κεντρικές τράπεζες να παρεμβαίνουν πιο ενεργά στις αγορές συναλλάγματος, δήλωσαν παρατηρητές της αγοράς. Οι ανάγκες δαπανών αποτελούν επίσης μια πιεστική παράμετρο για τις κεντρικές τράπεζες.
«Πολλοί κάθονταν πάνω σε έναν επικερδή κουμπαρά με τις τιμές γύρω στα 5.000 δολάρια την ουγγιά», είπε η Shiels. Ορισμένες κεντρικές τράπεζες χρησιμοποιούν τώρα τα αποθέματα χρυσού για να «πληρώσουν για αυξημένες δαπάνες ενέργειας και άμυνας ή για να υπερασπιστούν εξασθενημένα νομίσματα», ανέφερε η Shiels.
Πρωταγωνιστές οι αναδυόμενες αγορές
Οι κεντρικές τράπεζες των αναδυόμενων αγορών φαίνεται να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Το ισχυρό δολάριο και το υψηλότερο κόστος δανεισμού εντείνουν τις πιέσεις, καθιστώντας αναγκαία την παρέμβαση για τη σταθεροποίηση των τοπικών νομισμάτων.
«Όσον αφορά τον χρυσό, η αδυναμία των νομισμάτων των αναδυόμενων αγορών οδήγησε ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πουλήσουν χρυσό για να σταθεροποιήσουν τα νομίσματα», δήλωσε ο Steve Brice, επικεφαλής επενδύσεων στην Standard Chartered.
Τα συγκεκριμένα δεδομένα για τις πωλήσεις των κεντρικών τραπεζών τείνουν να υστερούν χρονικά ή να παραμένουν διακριτικά, αλλά έχουν αρχίσει να εμφανίζονται σημάδια.
Η Τουρκία είναι ο πιο αξιοσημείωτος πωλητής μέχρι στιγμής φέτος. Τα επίσημα αποθέματά της σε χρυσό μειώθηκαν κατά 131 τόνους τον Μάρτιο μέσω swaps και απευθείας πωλήσεων, καθώς οι αρχές προσπάθησαν να σταθεροποιήσουν τη λίρα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε η Metals Focus. Η τουρκική λίρα εξασθένησε περαιτέρω φτάνοντας σε νέα αρνητικά ρεκόρ από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, σημειώνοντας πτώση περίπου 1,7% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ από τότε που ξέσπασε η σύγκρουση.
Παρόμοια μοτίβα είναι ορατά και αλλού. Η Ρωσία μείωσε τα αποθέματα χρυσού τους τελευταίους μήνες, πιθανώς για να βοηθήσει στη χρηματοδότηση ελλειμμάτων του προϋπολογισμού, ενώ η Γκάνα πούλησε επίσης αποθέματα για να ενισχύσει τη ρευστότητα σε ξένο νόμισμα, έδειξαν τα στοιχεία της Metals Focus.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Πολωνίας εξέτασε επίσης εν συντομία την πώληση μέρους των αποθεμάτων χρυσού της για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών. Το κεντροευρωπαϊκό έθνος ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών το 2024 και το 2025.
Ένας ισχυρός πυλώνας ζήτησης
Η μεταβολή έχει σημασία επειδή οι κεντρικές τράπεζες αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της αγοράς χρυσού τα τελευταία χρόνια. Οι σταθερές αγορές τους βοήθησαν να αντισταθμιστούν οι εκροές από Δυτικούς επενδυτές και υποστήριξαν την άνοδο του χρυσού σε επίπεδα ρεκόρ. Τώρα, και οι δύο αυτοί παράγοντες φαίνεται να αντιστρέφονται ταυτόχρονα.
Οι κεντρικές τράπεζες αποτελούν κυρίαρχη δύναμη στην αγορά χρυσού τα τελευταία χρόνια, αγοράζοντας περισσότερους από 1.000 τόνους ετησίως από το 2022 -έτος που σημειώθηκε το υψηλότερο επίπεδο ετήσιας ζήτησης χρυσού από κεντρικές τράπεζες στα χρονικά- έως το 2024, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού. Ωστόσο, το 2025, οι αγορές των κεντρικών τραπεζών μειώθηκαν στους 863 τόνους, καθώς οι συμμετέχοντες στην αγορά διαχειρίζονταν την ιστορικά υψηλή μεταβλητότητα των τιμών. «Η εκτίμησή μας πίσω από την πτώση είναι ότι είναι πιθανό ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πωλούν χρυσό για να υπερασπιστούν το νόμισμά τους ή/και για να χρηματοδοτήσουν αγορές ενέργειας», ανέφερε η Natixis σε ενημερωτικό σημείωμα, επισημαίνοντας την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και το ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ ως βασικούς παράγοντες πίεσης. Ενώ οι αναδυόμενες αγορές φαίνεται να οδηγούν τις πρόσφατες πωλήσεις, μεγάλοι κάτοχοι αποθεμάτων, όπως η Κεντρική Τράπεζα της Ινδίας, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας και η Bundesbank, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς ως προς τη δραστηριότητά τους στον χρυσό, υπογραμμίζοντας την περιορισμένη ορατότητα στις ροές του επίσημου τομέα.
Ο συνδυασμός των ιδιωτών επενδυτών που εγκαταλείπουν τις θέσεις τους στον χρυσό και ορισμένων κεντρικών τραπεζών που μετατρέπονται σε καθαρούς πωλητές είναι ένας από τους βασικούς λόγους πίσω από την πρόσφατη πτώση, πρόσθεσε η Natixis.
Η Natixis επεσήμανε επίσης την άνοδο των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων ως έναν άλλο παράγοντα εκροών, με τις υψηλότερες αποδόσεις σε περιουσιακά στοιχεία σταθερού εισοδήματος να μειώνουν την ελκυστικότητα του χρυσού που δεν αποδίδει τόκο.
Ομοίως, ο Adrian Ash, διευθυντής ερευνών στην BullionVault, δήλωσε ότι η λογική είναι απλή: Ο χρυσός που αγοράστηκε ως ασφάλεια πριν από μια κρίση μπορεί να γίνει πηγή χρηματοδότησης μόλις χτυπήσει αυτή η κρίση. «Αγοράσατε χρυσό για την περίπτωση κρίσης. Τώρα η κρίση ξέσπασε», είπε. «Η άνοδος του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, καθώς και του δολαρίου ΗΠΑ και του κόστους δανεισμού παγκοσμίως, θα σημαίνει ότι πολλές κεντρικές τράπεζες πρέπει να αυξήσουν τα συναλλαγματικά τους αποθέματα… και ενδεχομένως να υπερασπιστούν το νόμισμά τους», δήλωσε ο Ash.
Ωστόσο, βετεράνοι του κλάδου προειδοποίησαν ότι αυτές οι κινήσεις είναι συχνά τακτικές παρά δομικές. Αφενός, οι πωλήσεις αναδεικνύουν τον ρόλο του χρυσού ως αποθεματικού περιουσιακού στοιχείου σε περιόδους πίεσης, δήλωσε ο Shaokai Fan, παγκόσμιος επικεφαλής κεντρικών τραπεζών στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού. «Τονίζει πραγματικά γιατί οι κεντρικές τράπεζες κατέχουν χρυσό… είναι ένα ρευστό περιουσιακό στοιχείο που συνήθως αποδίδει καλά σε περιόδους αβεβαιότητας, και ως εκ τούτου μπορούν να τον αξιοποιήσουν εάν χρειαστεί», δήλωσε στο CNBC.
Επιπλέον, μεγάλοι καταναλωτές όπως η Κίνα έχουν ιστορικά παρέμβει κατά τη διάρκεια υποχωρήσεων των τιμών, και ο ανώτερος αναλυτής εμπορευμάτων της Natixis, Bernard Dahdah, δήλωσε ότι αναμένει επανεμφάνιση ευκαιριακών αγορών εάν οι τιμές μειωθούν περαιτέρω, παρέχοντας ενδεχομένως ένα κατώτατο όριο.
www.bankingnews.gr
Πηγή: www.bankingnews.gr
Ελληνικά 