Δεν είναι πλέον μόνο ένας πόλεμος πυραύλων και drones. Είναι ένας πόλεμος ελέγχου. Και το πεδίο που θα τον κρίνει δεν βρίσκεται ούτε στην Τεχεράνη ούτε στο Τελ Αβίβ, αλλά στα Στενά του Ορμούζ.
Εκεί όπου περνούσε μέχρι πρότινος σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, το Ιράν επιχειρεί τώρα να επιβάλει ένα νέο καθεστώς: όποιος περνά, πληρώνει και συμμορφώνεται. Και όποιος δεν συμμορφώνεται, μένει εκτός.
Η «ασφυξία» στο πιο κρίσιμο πέρασμα του κόσμου
Η εικόνα στον Περσικό Κόλπο είναι αποκαλυπτική. Δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα, σχηματίζοντας μια τεχνητή «ουρά» αναμονής. Από την άλλη πλευρά, τα ίδια τα Στενά είναι σχεδόν άδεια.
Πριν από τον πόλεμο, περισσότερα από 100 πλοία περνούσαν καθημερινά. Σήμερα, είναι μόλις λίγα. Και όσα περνούν, το κάνουν μέσω ιρανικών υδάτων, συχνά πληρώνοντας ένα άτυπο – αλλά ιδιαίτερα υψηλό – τίμημα.
Η δυνατότητα της Τεχεράνης να «κλείνει» ή να «ανοίγει» αυτή τη θαλάσσια αρτηρία έχει μετατραπεί στο ισχυρότερο γεωπολιτικό της όπλο.
Το νέο σχέδιο της Τεχεράνης: Διόδια και αποκλεισμοί
Το Ιράν δεν αρκείται πλέον στον έλεγχο μέσω στρατιωτικής ισχύος. Προχωρά σε κάτι πιο φιλόδοξο: θεσμική κατοχύρωση του ελέγχου.
Στο ιρανικό κοινοβούλιο προωθείται νομοθεσία που:
-επιβάλλει υποχρεωτικά τέλη διέλευσης
-αποκλείει πλοία «μη φιλικών» χωρών
-επιχειρεί να μετατρέψει τα Στενά σε εργαλείο πολιτικής πίεσης
Στόχος είναι διπλός: αφενός η άρση κυρώσεων από Ευρώπη και Ασία, αφετέρου η σταδιακή απομάκρυνση της αμερικανικής ναυτικής παρουσίας από τον Κόλπο.
Για την Τεχεράνη, το μήνυμα είναι σαφές: το πρόγραμμα πυρηνικών μπορεί να ήταν συμβολικό, αλλά τα Στενά του Ορμούζ είναι πραγματική ισχύς.
Νομικό κενό ή ανοιχτή πρόκληση;
Το σχέδιο του Ιράν προσκρούει ευθέως στο διεθνές δίκαιο. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι διώρυγα όπως του Σουέζ. Είναι φυσικό πέρασμα, με τη μία πλευρά να ανήκει στο Ομάν.
Αυτό σημαίνει ότι η Τεχεράνη δεν έχει νομικό δικαίωμα να ρυθμίζει τη διέλευση πλοίων σε ολόκληρη την περιοχή.
Η επιβολή «διοδίων» εκλαμβάνεται από πολλούς αναλυτές ως μορφή εκβιασμού – ή ακόμη και «πειρατείας» με κρατική σφραγίδα.
Ο ΟΗΕ και το κρίσιμο στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η διεθνής κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ετοιμάζεται να ψηφίσει πρόταση του Μπαχρέιν που θα επιτρέπει τη χρήση «όλων των αναγκαίων αμυντικών μέσων» για να διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές:
-ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει ήδη συνομιλήσει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν
-υπάρχει προσδοκία ότι ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα θα μπλοκάρουν την απόφαση
-Αν περάσει, ανοίγει ο δρόμος ακόμη και για στρατιωτική επιχείρηση προστασίας των θαλάσσιων οδών.
Ο Τραμπ ανάμεσα σε απειλές και αποστάσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα.
Από τη μία, απειλεί με σφοδρά πλήγματα έως ότου τα Στενά ανοίξουν «ελεύθερα και καθαρά». Από την άλλη, δηλώνει ότι οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται ενεργειακά από τον Κόλπο και αφήνει την ευθύνη σε Ευρώπη και Ασία.
Στο παρασκήνιο, πάντως, έχουν ήδη αναπτυχθεί στρατιωτικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επιχείρηση επαναλειτουργίας της διέλευσης – ένα σενάριο υψηλού ρίσκου, με πιθανές βαριές απώλειες.
Οι σύμμαχοι διστάζουν – και ο χρόνος μετρά υπέρ της Τεχεράνης
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες εμφανίζονται απρόθυμες να εμπλακούν στρατιωτικά.
Ο Εμανουέλ Μακρόν ξεκαθάρισε ότι η στρατιωτική λύση είναι μη ρεαλιστική και ότι η ελευθερία ναυσιπλοΐας μπορεί να αποκατασταθεί μόνο μέσω συνεννόησης με το Ιράν.
Την ίδια ώρα, τα κράτη του Κόλπου επιχειρούν να περιορίσουν τις απώλειες:
-η Σαουδική Αραβία διοχετεύει πετρέλαιο μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα
-τα ΗΑΕ αξιοποιούν το λιμάνι της Φουτζέιρα εκτός Περσικού Κόλπου
-εναλλακτικές διαδρομές ενεργοποιούνται, αλλά δεν επαρκούν
Το πραγματικό διακύβευμα: Ποιος ελέγχει την ενέργεια
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν τα Στενά θα ανοίξουν. Είναι υπό ποιους όρους.
Αν το Ιράν καταφέρει να επιβάλει ένα νέο καθεστώς ελέγχου θα μπορεί να επιλέγει ποιος έχει πρόσβαση στην ενέργεια, θα ασκεί πίεση σε κυβερνήσεις και αγορές, θα διατηρεί διαρκή γεωπολιτική επιρροή, ακόμη και αποδυναμωμένο.
Αντίθετα, αν χάσει τον έλεγχο, χάνει το βασικό του διαπραγματευτικό χαρτί.
Ένας πόλεμος που δεν κρίνεται στο πεδίο μάχης
Η μάχη για τα Στενά του Ορμούζ είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα επεισόδιο του πολέμου. Είναι η καρδιά του.
Γιατί σε αυτή τη σύγκρουση δεν μετρά μόνο ποιος έχει περισσότερα όπλα. Μετρά ποιος ελέγχει τη ροή της ενέργειας.
Και σήμερα, αυτός που κρατά το «κλειδί» του Ορμούζ, κρατά – σε μεγάλο βαθμό – και το κλειδί της παγκόσμιας οικονομίας.
naftemporiki.gr
Ελληνικά 