Το φαινόμενο που καταγράφηκε στη Γροιλανδία δεν είχε προηγούμενο. Για εννέα ημέρες, σεισμογράφοι σε όλο τον κόσμο κατέγραφαν έναν παράξενο, ρυθμικό παλμό – ένα σήμα που επαναλαμβανόταν κάθε 92 δευτερόλεπτα και δεν έμοιαζε με τίποτα γνωστό.
Δεν ήταν σεισμός, δεν ήταν ηφαιστειακή δραστηριότητα. Ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό.
Το μυστήριο του «παλμού» που μπέρδεψε τους επιστήμονες
Από την Αλάσκα μέχρι την Αυστραλία, τα όργανα κατέγραφαν το ίδιο μοτίβο. Ένα αργό, σταθερό «χτύπο», που δεν μπορούσε να γίνει αισθητός από τον άνθρωπο, αλλά διέσχιζε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι επιστήμονες βρέθηκαν μπροστά σε ένα αίνιγμα: τι θα μπορούσε να προκαλεί ένα τόσο ακριβές και επαναλαμβανόμενο σήμα;
Η απάντηση ήρθε από ένα απομονωμένο σημείο της ανατολικής Γροιλανδίας, το Dickson Fjord. Εκεί, δορυφορικές εικόνες αποκάλυψαν μια τεράστια κατολίσθηση – ένα ολόκληρο τμήμα βουνού είχε καταρρεύσει μέσα στο στενό φιόρδ.
Η κατολίσθηση που προκάλεσε γιγαντιαίο τσουνάμι
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2023, περισσότεροι από 25 εκατομμύρια κυβικά μέτρα βράχου και πάγου αποκολλήθηκαν και κατέπεσαν στο νερό. Η πρόσκρουση ήταν τόσο ισχυρή που δημιούργησε ένα γιγαντιαίο κύμα, ύψους έως και 200 μέτρων.
Το τσουνάμι διέσχισε το φιόρδ με τεράστια ταχύτητα, χτύπησε στα τοιχώματα και επέστρεψε, προκαλώντας ζημιές σε ερευνητικό σταθμό στο νησί Ella Island.
Όμως το πιο εντυπωσιακό δεν ήταν το αρχικό κύμα.
Το φιόρδ που «χτυπούσε» σαν καρδιά
Μετά την πρώτη πρόσκρουση, το νερό δεν ηρέμησε. Άρχισε να ταλαντώνεται από τη μία πλευρά στην άλλη, δημιουργώντας ένα φαινόμενο γνωστό ως seiche – μια περιοδική κίνηση του νερού μέσα σε κλειστές λεκάνες.
Στην περίπτωση του Dickson Fjord, η ταλάντωση αυτή ήταν ασυνήθιστα ισχυρή και –κυρίως– εξαιρετικά σταθερή. Η επιφάνεια του νερού ανέβαινε και κατέβαινε συνεχώς, σαν ένας τεράστιος παλμός, που πίεζε τον πυθμένα του φιόρδ.
Αυτός ακριβώς ο «ρυθμός» ήταν που καταγράφηκε από τα σεισμικά δίκτυα σε όλο τον κόσμο.
Ένα παγκόσμιο επιστημονικό παζλ
Περισσότεροι από 70 επιστήμονες από 41 ιδρύματα συνεργάστηκαν για να εξηγήσουν το φαινόμενο. Με συνδυασμό δορυφορικών δεδομένων, επιτόπιων μετρήσεων και υπολογιστικών μοντέλων, κατάφεραν να ανασυνθέσουν τι ακριβώς συνέβη.
Οι διαφορές στις εκτιμήσεις για το ύψος της ταλάντωσης –από λίγα μέτρα έως και περίπου 9– οφείλονται στη διαφορετική προσέγγιση στη γεωμετρία του φιόρδ. Ωστόσο, όλοι συμφώνησαν σε ένα σημείο: η κατολίσθηση ήταν η αιτία.
Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το φαινόμενο συνδέεται και με την κλιματική αλλαγή. Οι παγετώνες που άλλοτε στήριζαν τα πρανή των βουνών υποχωρούν, αποδυναμώνοντας τη σταθερότητα των πλαγιών.
Αντίστοιχο περιστατικό είχε σημειωθεί το 2017 στο φιόρδ Karrat, επίσης στη Γροιλανδία, με φονικό τσουνάμι.
Το Dickson Fjord βρίσκεται κοντά σε διαδρομές κρουαζιερόπλοιων, γεγονός που αυξάνει την ανησυχία για πιθανούς κινδύνους στο μέλλον.
Η συμβολή των δορυφόρων και το μέλλον της πρόβλεψης
Καθοριστικό ρόλο στην κατανόηση του φαινομένου έπαιξαν νέες δορυφορικές τεχνολογίες, όπως η αποστολή SWOT, που επιτρέπει τη λεπτομερή χαρτογράφηση της επιφάνειας των υδάτων ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές.
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον παλαιότερα σεισμικά δεδομένα, αναζητώντας παρόμοια σήματα που ίσως είχαν περάσει απαρατήρητα.
Η έρευνα ανοίγει τον δρόμο για καλύτερα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, που θα μπορούσαν στο μέλλον να σώσουν ζωές σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Ακόμη και στις πιο απομονωμένες γωνιές του πλανήτη, η Γη εξακολουθεί να στέλνει σήματα – αρκεί να ξέρουμε πώς να τα ακούσουμε.
Η πλήρης μελέτη δημοσιεύθηκε στα επιστημονικά περιοδικά Science και Nature Communications
Πηγή: www.newsbomb.gr
Ελληνικά 