Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2026
«Οι λαοί που
ξεχνούν την ιστορία τους
είναι καταδικασμένοι
να την ξαναζήσουν.»
Κ
ΚΑΤΟΧΙΚΑ ΝΕΑΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΔΕΝ ΞΕΧΝΑ
«Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΕΛΘΟΝ.
ΕΙΝΑΙ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.»
⌂

Πρώτα μας απομόνωσαν, τώρα μας πουλάνε ψηφιακούς φίλους; Η βιομηχανία της μοναξιάς και η τεχνητή νοημοσύνη

· Κατοχικά Νέα

Ενδεικτική φωτογραφία ανθρώπου με κινητό για έρευνα σχετικά με τη μοναξιά και τους συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης

ΕΡΕΥΝΑ KATOHIKA.GR: Μια παγκόσμια κρίση ανθρώπινης σύνδεσης συναντά τη νέα αγορά των ψηφιακών συντρόφων. Πόση από τη σχέση είναι πραγματική βοήθεια, πόση είναι εμπορικός σχεδιασμός και ποιος προστατεύει τις προσωπικές εξομολογήσεις;

Η μοναξιά δεν είναι θεωρία, είναι παγκόσμιο γεγονός

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε τον Ιούνιο του 2025 έκθεση 213 σελίδων για την κοινωνική σύνδεση. Εκτιμά ότι περίπου ένας στους έξι ανθρώπους παγκοσμίως βιώνει μοναξιά και ότι οι νέοι επηρεάζονται ιδιαίτερα. Πρόκειται για πληθυσμιακές εκτιμήσεις, όχι για απόδειξη ότι μία συγκεκριμένη τεχνολογία δημιούργησε το πρόβλημα. Η μοναξιά συνδέεται με οικονομικές δυσκολίες, αλλαγές στη ζωή, προβλήματα υγείας, κοινωνικό αποκλεισμό και πολλούς άλλους παράγοντες.

Η αγορά που πουλά την αίσθηση ότι κάποιος σε ακούει

Οι εφαρμογές AI companion προσφέρουν συνομιλίες με χαρακτήρες που εμφανίζονται ως φίλοι, έμπιστοι συνομιλητές ή ρομαντικοί σύντροφοι. Η δυνατότητα άμεσης απάντησης, χωρίς αμηχανία ή χρονικούς περιορισμούς, έχει πραγματική χρησιμότητα για ορισμένους ανθρώπους. Ταυτόχρονα, όταν η υπηρεσία παρέχεται από εμπορική πλατφόρμα, δημιουργείται ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς συνδυάζεται η ανάγκη του χρήστη για συντροφιά με τα επιχειρηματικά κίνητρα της εταιρείας; Οι μορφές εσόδων διαφέρουν μεταξύ πλατφορμών και δεν πρέπει να θεωρούμε ότι όλες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Οι έφηβοι ήδη συνομιλούν με ψηφιακούς συντρόφους

Η αμερικανική έρευνα Common Sense Media του Ιουλίου 2025 σε 1.060 εφήβους ηλικίας 13–17 ετών κατέγραψε ότι το 72% είχε χρησιμοποιήσει AI companions τουλάχιστον μία φορά και το 52% τα χρησιμοποιούσε τουλάχιστον μερικές φορές τον μήνα. Τα αποτελέσματα αφορούν το συγκεκριμένο δείγμα στις ΗΠΑ και όχι όλους τους εφήβους του πλανήτη. Η έρευνα βρήκε επίσης ότι κάποιοι νέοι επιλέγουν τέτοιες εφαρμογές για σοβαρές συζητήσεις και μοιράζονται προσωπικές πληροφορίες. Αυτό απαιτεί προσοχή στην προστασία της ιδιωτικότητας.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η εμπιστοσύνη ως νέο ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο

Ένας χρήστης μπορεί να αποκαλύψει σε ένα chatbot προβλήματα σχέσεων, οικογενειακές συγκρούσεις, οικονομικές δυσκολίες, φόβους ή προσωπικές επιθυμίες. Δεν σημαίνει ότι κάθε εταιρεία πουλά τέτοια δεδομένα. Σημαίνει όμως ότι η συγκέντρωση τόσο ευαίσθητων συνομιλιών δημιουργεί σημαντική ευθύνη ως προς την αποθήκευση, την πρόσβαση, τη διατήρηση, τη διαγραφή και την πιθανή αξιοποίησή τους. Η διαφάνεια των όρων χρήσης δεν αρκεί από μόνη της αν ο χρήστης δεν κατανοεί τι αποκαλύπτει.

Η αμερικανική FTC άρχισε επίσημη έρευνα

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Federal Trade Commission ζήτησε πληροφορίες από επτά εταιρείες, μεταξύ των οποίων Alphabet, Meta, OpenAI, Snap, xAI και Character Technologies, για την ασφάλεια των AI companions, ιδιαίτερα για παιδιά και εφήβους. Οι ερωτήσεις της αφορούσαν μεταξύ άλλων τη δημιουργία χαρακτήρων, τον έλεγχο επιβλαβών αποκρίσεων, τη νομισματοποίηση της αλληλεπίδρασης και τη χρήση προσωπικών δεδομένων. Η έναρξη έρευνας δεν ισοδυναμεί με διαπίστωση παρανομίας ή ενοχής.

Η συναισθηματική εξάρτηση: τι έδειξε το MIT

Ερευνητές του MIT Media Lab και της OpenAI πραγματοποίησαν μελέτες για τη συναισθηματική χρήση των chatbot, μεταξύ των οποίων τυχαιοποιημένη έρευνα περίπου 981 συμμετεχόντων επί τέσσερις εβδομάδες. Η μεγαλύτερη καθημερινή χρήση συνδεόταν με υψηλότερες αναφορές μοναξιάς, εξάρτησης και προβληματικής χρήσης, ενώ τα αποτελέσματα επηρεάζονταν από την προσωπικότητα και τον τρόπο αλληλεπίδρασης. Οι συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί αυτομάτως μοναξιά. Οι ερευνητές επισήμαναν ότι τα αποτελέσματα είναι σύνθετα και ότι απαιτείται περισσότερη μελέτη.

Το παράδοξο της μηχανής που δεν κουράζεται ποτέ

Ο άνθρωπος έχει ανάγκες, όρια, διάθεση, διαφωνίες και υποχρεώσεις. Ένα chatbot μπορεί να απαντά οποιαδήποτε ώρα, να διατηρεί ήπιο τόνο και να προσαρμόζει τη συζήτηση στον χρήστη. Αυτό μπορεί να βοηθά στη δημιουργική σκέψη, στην εξάσκηση επικοινωνίας ή στην προσωρινή ανακούφιση. Μπορεί όμως να διαμορφώνει μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τις ανθρώπινες σχέσεις, οι οποίες απαιτούν αμοιβαιότητα, υπομονή και σύγκρουση απόψεων. Η διάκριση μεταξύ προσομοιωμένης ανταπόκρισης και ανθρώπινου συναισθήματος είναι θεμελιώδης.

Αλγόριθμοι προσοχής και εμπορικά κίνητρα

Σε πολλές ψηφιακές αγορές η συχνότητα χρήσης, η διατήρηση συνδρομητών και η διάρκεια αλληλεπίδρασης έχουν οικονομική αξία. Στους ψηφιακούς συντρόφους, η ίδια λογική μπορεί να δημιουργεί ένταση με την ευημερία του χρήστη: μια υπηρεσία που βοηθά πραγματικά κάποιον ίσως πρέπει μερικές φορές να τον ενθαρρύνει να κλείσει την εφαρμογή και να συναντήσει ανθρώπους. Χωρίς εσωτερικά δεδομένα και ελέγχους δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι συγκεκριμένη εταιρεία σκόπιμα καλλιεργεί εξάρτηση. Μπορούμε όμως να απαιτήσουμε διαφάνεια για τους στόχους σχεδιασμού και τα κίνητρα που ενσωματώνονται στο προϊόν.

Ποιος κερδίζει όταν η εμπιστοσύνη μεταφέρεται σε πλατφόρμες;

Η οικονομική ισχύς δεν περιορίζεται στα τέλη συνδρομής. Μια εταιρεία που γίνεται καθημερινός συνομιλητής αποκτά ισχυρή θέση στη ζωή του χρήστη, στην επιλογή πληροφοριών και στη διαμόρφωση συνηθειών. Η δυνητική επιρροή είναι πραγματικό ζήτημα πολιτικής και έρευνας, όχι απόδειξη μυστικού κεντρικού σχεδίου. Οι ουσιαστικές ερωτήσεις είναι ποιος ελέγχει τις προτάσεις, αν υπάρχουν εμπορικές προτεραιότητες, ποια δεδομένα χρησιμοποιούνται και αν μπορεί ο χρήστης να αποχωρήσει χωρίς να χάσει την πρόσβαση σε σημαντικές προσωπικές πληροφορίες.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Η υπόθεση περί σχεδιασμένης κοινωνικής απομόνωσης

Ο τίτλος «Πρώτα μας απομόνωσαν» είναι ένα αιχμηρό δημοσιογραφικό ερώτημα, όχι αποδεδειγμένο ιστορικό γεγονός. Δεν υπάρχει στα παρατιθέμενα στοιχεία απόδειξη ότι κυβερνήσεις και εταιρείες συντόνισαν τη δημιουργία μοναξιάς ώστε να πουλήσουν AI φίλους. Υπάρχουν όμως δύο ταυτόχρονες, τεκμηριωμένες εξελίξεις: σοβαρή κρίση κοινωνικής σύνδεσης και ταχεία ανάπτυξη εφαρμογών που εμπορεύονται ψηφιακή συντροφιά. Η συνύπαρξή τους δικαιολογεί δημόσιο έλεγχο, όχι βεβαιότητα για συνωμοσία.

Πώς προστατεύεται ο πολίτης

Η ενημέρωση για τις ρυθμίσεις απορρήτου, η αποφυγή κοινοποίησης ευαίσθητων δεδομένων, η προσοχή στους όρους συνδρομής και η διατήρηση ανθρώπινων σχέσεων είναι βασικές προφυλάξεις. Για τους ανηλίκους απαιτούνται σαφείς ηλικιακές πολιτικές, ανεξάρτητοι έλεγχοι και δυνατότητα ουσιαστικής γονικής ενημέρωσης. Οι δημόσιες αρχές πρέπει να ελέγχουν τις πραγματικές πρακτικές των πλατφορμών και όχι να βασίζονται μόνο στις διαφημιστικές υποσχέσεις.

Το ερώτημα που μένει

Αν η μοναξιά γίνεται αγορά, η κοινωνία πρέπει να αποφασίσει αν θα αντιμετωπίσει μόνο το σύμπτωμα με ψηφιακά προϊόντα ή και τις αιτίες της απομόνωσης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι εργαλείο, αλλά δεν πρέπει να γίνει ανεξέλεγκτος μεσάζων κάθε ανθρώπινης ανάγκης. Το πιο ανησυχητικό ενδεχόμενο δεν είναι ότι οι μηχανές θα αποκτήσουν συναισθήματα· είναι ότι οι άνθρωποι θα αρχίσουν να θεωρούν φυσιολογικό να αγοράζουν την αίσθηση ότι κάποιος ενδιαφέρεται.

Πηγές και πρωτογενή τεκμήρια

Σημείωση: Η ανάλυση διακρίνει τεκμηριωμένα γεγονότα από ερωτήματα και υποθέσεις. Οι μελέτες δεν αποδεικνύουν οργανωμένο σχέδιο πρόκλησης μοναξιάς.

ΟΤΑΝ ΠΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΗ ΓΝΩΣΗ • Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ
Facebook X WhatsApp Viber Telegram
ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

ΜΗ ΦΥΓΕΙΣ ΑΚΟΜΑ

Τρία σχετικά θέματα που αξίζει να δεις

Ενδεικτική εικόνα βιντεοπαιχνιδιών για έρευνα σχετικά με τον συμβολισμό του GTA VI, όχι επίσημο στιγμιότυπο παιχνιδιούΔΙΕΘΝΗ

GTA 6: Ο κρυφός συμβολισμός, η κοινωνία της παρακολούθησης και το μήνυμα πίσω από το «δώρο» Μητσοτάκη

Ενδεικτική φωτογραφία σχετική με ηλεκτρική κινητικότητα και μπαταρίεςΔΙΕΘΝΗ

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ: Οι φωτιές από μπαταρίες ηλεκτρικών ποδηλάτων φέρνουν νέους περιορισμούς – Ο αόρατος κίνδυνος στο σπίτι

Πανοραμική φωτογραφία της Κοπεγχάγης, ΔανίαΔΙΕΘΝΗ

ΔΑΝΙΑ: Πιέζει την ΕΕ για αυστηρότερους περιορισμούς σε Ρώσους μετά από καταγγελλόμενο σχέδιο δολοφονίας

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *