Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας παρουσίασε στο Βερολίνο τη νέα πενταετή στρατηγική του Κόμβου Πληροφόρησης για Πανδημίες και Επιδημίες (WHO Hub). Ο διακηρυγμένος στόχος είναι μέχρι το 2030 κάθε χώρα να έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει και να κατανοεί μια νέα υγειονομική απειλή μέσα σε 24 ώρες από την εμφάνισή της. Το σημαντικό είναι η διατύπωση: πρόκειται για στόχο ανάπτυξης ικανοτήτων, όχι για ανακοίνωση ότι ο ΠΟΥ μπορεί ήδη να αναγνωρίζει κάθε ξέσπασμα ανά τον κόσμο μέσα σε μία ημέρα.
Γιατί χρειαζόμαστε ταχύτητα
Όσο περισσότερο καθυστερεί η αναγνώριση ενός ασυνήθιστου συνόλου κρουσμάτων, τόσο δυσκολότερο μπορεί να γίνει να εντοπιστεί η πηγή, να προστατευτούν οι επαφές και να διαχωριστεί μια τοπική κρίση από ένα επεισόδιο που εξαπλώνεται. Μια πρώιμη προειδοποίηση δεν είναι διάγνωση ούτε απόδειξη ότι ξεκινά πανδημία. Είναι σήμα προς τους ειδικούς για να εξετάσουν δεδομένα, να συλλέξουν δείγματα και να εκτιμήσουν τον πραγματικό κίνδυνο.
Τα δεδομένα που θα συγκεντρώνονται
Το πρόγραμμα EIOS αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να παρακολουθεί καθημερινά χιλιάδες δημόσια διαθέσιμες πηγές. Συμμετέχει κοινότητα περισσότερων από 4.000 ειδικών, ενώ το χρησιμοποιούν πάνω από 125 κράτη και 30 περιφερειακοί ή διεθνείς οργανισμοί. Η ψηφιακή ανίχνευση μπορεί να εντοπίζει ασυνήθιστες αναφορές πριν σχηματιστεί πλήρης εργαστηριακή εικόνα. Παράλληλα όμως ένα δημοσίευμα, μια διαδικτυακή φήμη ή ένα στατιστικό σφάλμα μπορεί να παράγει ψευδή συναγερμό.
Οι πέντε πυλώνες
Εκτός από το EIOS, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει διεθνές δίκτυο γονιδιωματικής επιτήρησης παθογόνων (IPSN), κοινότητα περισσότερων από 2.000 ειδικών σε μαθηματικά μοντέλα και ανάλυση δεδομένων, ενίσχυση συστημάτων επιτήρησης με την προσέγγιση One Health και νέα ασφαλή ψηφιακή υποδομή ανταλλαγής πληροφοριών. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι έχει ήδη συνεργαστεί με 160 κράτη και 190 οργανισμούς από την ίδρυση του κόμβου το 2021.
Πού βρίσκεται το πραγματικό τεχνικό πρόβλημα
Η γρήγορη ταξινόμηση πληροφοριών δεν αρκεί. Απαιτούνται αξιόπιστα εργαστήρια, επαρκές υγειονομικό προσωπικό, κοινά πρότυπα αναφοράς, ανταλλαγή γενετικών ακολουθιών και ικανότητα να ελέγχονται τα αποτελέσματα στην πράξη. Σε περιοχές με αδύναμα συστήματα υγείας, μια ειδοποίηση από υπολογιστή μπορεί να μείνει ανεπιβεβαίωτη για ημέρες. Γι’ αυτό η επιδίωξη των 24 ωρών είναι ταυτόχρονα τεχνολογικό και θεσμικό στοίχημα.
Τι γίνεται με την ιδιωτικότητα
Η χρήση δημόσιων πηγών δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε προσωπικά ιατρικά αρχεία. Τα σύνορα ανάμεσα στην επιδημιολογική έγκαιρη προειδοποίηση, στη διαχείριση ατομικών δεδομένων και στην παρακολούθηση πολιτών απαιτούν συγκεκριμένους κανόνες. Διαφανείς μέθοδοι, ανθρώπινη εποπτεία, περιορισμός της συλλογής και ανεξάρτητοι έλεγχοι θα είναι κρίσιμα στοιχεία αξιοπιστίας. Η σημερινή ανακοίνωση από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι δημιουργείται παγκόσμιος μηχανισμός υποχρεωτικής ατομικής παρακολούθησης.
Το δύσκολο τεστ
Η αποτελεσματικότητα πρέπει να μετρηθεί όχι μόνο από πόσα ύποπτα σήματα εντοπίζει ένα σύστημα, αλλά και από το ποσοστό σωστών προειδοποιήσεων, την ταχύτητα εργαστηριακής επιβεβαίωσης και την προστασία των πολιτών. Αν παράγει διαρκείς ψευδείς συναγερμούς, υπάρχει κίνδυνος να κουράσει τις υγειονομικές υπηρεσίες. Αν υποτιμά νέα απειλή, χάνεται πολύτιμος χρόνος.
Το ερώτημα για την Ελλάδα
Πόσο γρήγορα μετατρέπεται σήμερα ένα ασυνήθιστο περιστατικό σε αξιόπιστο επιδημιολογικό σήμα και ποιος ενημερώνει τον πολίτη όταν η έρευνα εξελίσσεται; Η νέα στρατηγική του ΠΟΥ δίνει συγκεκριμένο ορίζοντα ως το 2030, αλλά η ουσία θα φανεί στη λειτουργία των εθνικών συστημάτων και στη λογοδοσία τους.
Πηγές
Κεντρική εικόνα αρχείου, ενδεικτική και όχι από το συγκεκριμένο γεγονός.
FEATURED
FEATURED
FEATURED
Αφήστε μια απάντηση