Δύο «αόρατοι» πλανήτες στα άκρα του Ηλιακού Συστήματος; Οι βαρυτικές ανωμαλίες που αναζητούν απάντηση

Μπορεί το Ηλιακό μας Σύστημα να κρύβει όχι έναν, αλλά δύο άγνωστους πλανήτες πέρα από τον Ποσειδώνα; Η απάντηση δεν είναι ακόμη «ναι» — όμως δύο διαφορετικές επιστημονικές υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές και βασίζονται σε πραγματικές βαρυτικές ανωμαλίες που παρατηρούνται στις τροχιές μακρινών σωμάτων.

Δεν μιλάμε για δύο πλανήτες που έχουν ήδη ανακαλυφθεί

Αυτό είναι το πρώτο κρίσιμο σημείο. Κανένας από τους δύο υποθετικούς κόσμους δεν έχει φωτογραφηθεί ή επιβεβαιωθεί άμεσα. Η ύπαρξή τους προκύπτει από μαθηματικά μοντέλα και από την προσπάθεια των αστρονόμων να εξηγήσουν περίεργες τροχιές σωμάτων στα εξωτερικά όρια του Ηλιακού Συστήματος.

Ο πρώτος υποψήφιος: Planet Nine

Η πιο γνωστή υπόθεση αφορά τον λεγόμενο Planet Nine. Μελέτες έχουν προτείνει έναν πλανήτη περίπου 5 έως 10 φορές τη μάζα της Γης, σε πολύ μακρινή και επιμήκη τροχιά, εκατοντάδες αστρονομικές μονάδες από τον Ήλιο.

Η ιδέα προέκυψε επειδή ορισμένα πολύ μακρινά αντικείμενα πέρα από τον Ποσειδώνα εμφανίζουν τροχιές που μοιάζουν να «ομαδοποιούνται» με τρόπο που δύσκολα εξηγείται μόνο από τους οκτώ γνωστούς πλανήτες.

Ο δεύτερος υποψήφιος: ένας πλανήτης της Ζώνης του Κάιπερ

Υπάρχει όμως και διαφορετική επιστημονική πρόταση. Ερευνητές έχουν δείξει μέσω προσομοιώσεων ότι ένας πλανήτης με μάζα της τάξης της Γης ή λίγων Γαιών, σε τροχιά μέσα στη μακρινή Ζώνη του Κάιπερ, θα μπορούσε να εξηγήσει άλλες ανωμαλίες: αποσυνδεδεμένες τροχιές, αντικείμενα με πολύ υψηλές κλίσεις και ακραία σώματα όπως η Sedna.

Γιατί δεν είναι ο ίδιος πλανήτης;

Οι δύο υποθέσεις αφορούν διαφορετικά προβλήματα και διαφορετικές περιοχές του εξωτερικού Ηλιακού Συστήματος. Ο Planet Nine προτείνεται γενικά ως πιο μαζικός και πολύ πιο μακρινός κόσμος. Η υπόθεση του Kuiper Belt Planet αφορά έναν πιθανώς μικρότερο πλανήτη σε διαφορετική τροχιακή ζώνη.

Οι βαρυτικές «υπογραφές»

Οι πλανήτες δεν χρειάζεται να είναι ορατοί για να προδώσουν την παρουσία τους. Η ιστορία της αστρονομίας έχει ήδη ένα διάσημο προηγούμενο: ο Ποσειδώνας προβλέφθηκε μαθηματικά από τις διαταραχές στην τροχιά του Ουρανού πριν παρατηρηθεί με τηλεσκόπιο.

Σήμερα οι αστρονόμοι επιχειρούν κάτι παρόμοιο, αλλά σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις και με αντικείμενα που είναι εξαιρετικά αμυδρά.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να τους δούμε

Σε εκατοντάδες AU από τον Ήλιο, το φως είναι ελάχιστο. Ένας σκοτεινός, παγωμένος πλανήτης μπορεί να αντανακλά τόσο λίγο φως ώστε να χάνεται μέσα σε δισεκατομμύρια αμυδρές πηγές του ουρανού.

Επιπλέον, η φαινόμενη κίνησή του είναι εξαιρετικά αργή. Μια πλήρης περιφορά γύρω από τον Ήλιο μπορεί να διαρκεί χιλιάδες χρόνια.

Το Vera C. Rubin μπορεί να δώσει την απάντηση

Το NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory στη Χιλή ξεκίνησε το δεκαετές Legacy Survey of Space and Time μέσα στο 2026. Με τη μεγαλύτερη ψηφιακή κάμερα που έχει κατασκευαστεί για αστρονομία και επαναλαμβανόμενες σαρώσεις του ουρανού, έχει ακριβώς το είδος της ευαισθησίας που χρειάζεται για να εντοπίσει αργά κινούμενα, πολύ αμυδρά αντικείμενα.

Τι θα σήμαινε μια ανακάλυψη

Η επιβεβαίωση ακόμη και ενός νέου μεγάλου πλανήτη θα άλλαζε τη σημερινή εικόνα του Ηλιακού Συστήματος και θα ανάγκαζε τους επιστήμονες να ξαναδούν τα μοντέλα για το πώς σχηματίστηκαν και μετακινήθηκαν οι πλανήτες στα πρώτα εκατομμύρια χρόνια.

Το συναρπαστικό λοιπόν δεν είναι ότι «ανακαλύψαμε δύο νέους πλανήτες». Είναι ότι τα δεδομένα εξακολουθούν να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχουν μεγάλοι κόσμοι που περιφέρονται στο σκοτάδι πέρα από τον Ποσειδώνα — και για πρώτη φορά έχουμε ένα τηλεσκόπιο ικανό να τους κυνηγήσει συστηματικά.

Πηγές: Pronews, Caltech / Planet Nine studies, Lykawka & Ito, NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory.