Project SHAMROCK: Όταν η NSA έπαιρνε τηλεγραφήματα Αμερικανών από τις ίδιες τις εταιρείες επικοινωνιών

Πολύ πριν το internet, τα smartphones και τη μαζική ψηφιακή παρακολούθηση, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ήδη δημιουργήσει ένα σύστημα συλλογής ιδιωτικών επικοινωνιών σε τεράστια κλίμακα.

Το όνομά του ήταν Project SHAMROCK και σήμερα γνωρίζουμε την ύπαρξή του όχι από «θεωρίες», αλλά από αποχαρακτηρισμένα αρχεία της ίδιας της NSA και από τις έρευνες της Επιτροπής Church του αμερικανικού Κογκρέσου.

Τι ήταν το SHAMROCK

Το SHAMROCK ήταν πρόγραμμα στο οποίο μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τηλεγραφικών και διεθνών επικοινωνιών παρείχαν στην κυβέρνηση αντίγραφα ή πρόσβαση σε τηλεγραφικό traffic.

Η λογική ήταν η συλλογή ξένων πληροφοριών. Στην πράξη όμως, μέσα σε αυτόν τον όγκο μπορούσαν να βρίσκονται και επικοινωνίες Αμερικανών πολιτών.

Η συνεργασία δεν ήταν μικρή

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι η συλλογή δεν απαιτούσε κάθε φορά στοχευμένη δικαστική εντολή για συγκεκριμένο πρόσωπο. Οι εταιρείες έδιναν μεγάλο όγκο τηλεγραφικών δεδομένων, τα οποία στη συνέχεια μπορούσαν να αναλυθούν από τις υπηρεσίες.

Αυτό έκανε το SHAMROCK μία από τις πρώτες μορφές μαζικής συλλογής communications metadata και περιεχομένου σε βιομηχανική κλίμακα.

Πώς αποκαλύφθηκε

Το πρόγραμμα ήρθε στο φως τη δεκαετία του 1970, όταν το Κογκρέσο άρχισε να ερευνά καταχρήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η Επιτροπή Church και η βουλευτής Bella Abzug αποκάλυψαν ότι η NSA είχε συμμετάσχει σε δραστηριότητες εσωτερικής παρακολούθησης πολύ ευρύτερες από όσο γνώριζε το κοινό.

Η ίδια η NSA έχει αποχαρακτηρίσει το ιστορικό

Σε επίσημη ιστορική έκδοση της NSA για τον Ψυχρό Πόλεμο αναφέρεται ότι η έρευνα του Κογκρέσου εντόπισε το παλαιότερο SHAMROCK και ότι η υπηρεσία διέκοψε το τμήμα του προγράμματος που σχετιζόταν με τις εταιρείες καλωδιακών επικοινωνιών το 1975.

Γιατί έχει σημασία σήμερα

Το SHAMROCK αποδεικνύει κάτι πολύ απλό: η ιδέα της μαζικής συλλογής επικοινωνιών δεν γεννήθηκε με το internet.

Οι μηχανισμοί υπήρχαν ήδη όταν η επικοινωνία γινόταν με τηλεγραφήματα και καλώδια. Η τεχνολογία απλώς αύξησε αργότερα την ταχύτητα, τον όγκο και την ακρίβεια.

Το κρίσιμο μοτίβο

Το μοντέλο είναι διαχρονικό: μια υποδομή επικοινωνίας συγκεντρώνει τεράστιο όγκο δεδομένων, μια υπηρεσία ασφαλείας ζητά πρόσβαση και η συνεργασία γίνεται στο όνομα της εθνικής ασφάλειας.

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η συλλογή ξεπερνά τον συγκεκριμένο στόχο και αγγίζει μαζικά πολίτες που δεν είναι ύποπτοι για τίποτα.

Τι άλλαξε μετά τις αποκαλύψεις

Οι αποκαλύψεις της δεκαετίας του 1970 οδήγησαν σε αυστηρότερη εποπτεία των υπηρεσιών πληροφοριών και στη δημιουργία νέων νομικών πλαισίων.

Δεν εξαφάνισαν όμως τη σύγκρουση ανάμεσα στην εθνική ασφάλεια και στην ιδιωτικότητα. Απλώς τη μετέφεραν σε νέα τεχνολογικά πεδία.

Το πραγματικό μάθημα

Όταν σήμερα συζητάμε για μαζική παρακολούθηση, metadata ή πρόσβαση εταιρειών σε ιδιωτικές επικοινωνίες, δεν μιλάμε για κάτι καινούριο.

Το SHAMROCK δείχνει ότι το βασικό μοντέλο υπήρχε ήδη δεκαετίες πριν.

Πηγές: NSA declassified histories / Church Committee records.