«Greater BRICS»: Η Κίνα πιέζει για νέο οικονομικό και τεχνολογικό μπλοκ – AI, εφοδιαστικές αλυσίδες και νέα παγκόσμια ισορροπία

Οι BRICS επιχειρούν πλέον να περάσουν από τη συμβολική αμφισβήτηση της δυτικής οικονομικής τάξης στη δημιουργία πραγματικών κοινών δομών. Στη σύνοδο του 2026 στο Νέο Δελχί, ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping προώθησε την ιδέα ενός «Greater BRICS» με βαθύτερη οικονομική, τεχνολογική και βιομηχανική συνεργασία, σε μια προσπάθεια το διευρυμένο μπλοκ να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στην παγκόσμια οικονομία.

Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στη ρητορική. Οι προτάσεις που παρουσιάζονται αφορούν συγκεκριμένους μηχανισμούς: ενίσχυση των εφοδιαστικών αλυσίδων μεταξύ των χωρών-μελών, μεγαλύτερη ενοποίηση αγορών, συνεργασία σε υπηρεσίες, ειδικές οικονομικές ζώνες και δημιουργία μιας ζώνης ανοικτού κώδικα για την τεχνητή νοημοσύνη.

Από τους BRICS σε ένα ευρύτερο μπλοκ

Οι αρχικοί BRICS – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική – έχουν πλέον διευρυνθεί σημαντικά. Η προσθήκη χωρών όπως το Ιράν, η Ινδονησία, η Αίγυπτος, η Αιθιοπία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μαζί με ένα ευρύτερο δίκτυο εταίρων, δημιουργεί μια ομάδα με πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική και οικονομική έκταση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι χώρες αυτές έχουν ταυτόσημα συμφέροντα. Αντίθετα, υπάρχουν σοβαρές διαφορές σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, εμπορίου και νομισματικής στρατηγικής. Η Κίνα όμως επιδιώκει να μετατρέψει αυτή την πολυμορφία σε πλεονέκτημα, χτίζοντας θεσμούς που θα επιτρέπουν συνεργασία χωρίς να απαιτείται πλήρης πολιτική ταύτιση.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στον πυρήνα της στρατηγικής

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η πρόταση για «BRICS AI Open Source Zone». Αν προχωρήσει, μπορεί να δημιουργήσει ένα παράλληλο οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης με κοινά εργαλεία, μοντέλα, υποδομές και πρότυπα, μειώνοντας την εξάρτηση πολλών αναδυόμενων οικονομιών από αμερικανικές πλατφόρμες και τεχνολογικούς παρόχους.

Η κίνηση αυτή έχει και γεωπολιτική διάσταση. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον απλώς εμπορικός κλάδος· είναι κρίσιμη υποδομή για άμυνα, βιομηχανία, χρηματοοικονομικά συστήματα, κυβερνοασφάλεια και κρατική διοίκηση. Όποιος ελέγχει τα πρότυπα, τα δεδομένα και τις υπολογιστικές υποδομές αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα.

Εφοδιαστικές αλυσίδες χωρίς τη Δύση;

Ένας ακόμη άξονας είναι η σταθερότητα των βιομηχανικών και εφοδιαστικών αλυσίδων. Η εμπειρία των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι εμπορικές συγκρούσεις ΗΠΑ–Κίνας και οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις σε θαλάσσιους διαδρόμους έχουν επιταχύνει την προσπάθεια πολλών χωρών να δημιουργήσουν εναλλακτικές οδούς προμήθειας, χρηματοδότησης και μεταφοράς.

Αν οι BRICS καταφέρουν να συνδέσουν καλύτερα τις αγορές τους, μπορούν να δημιουργήσουν ένα σύστημα στο οποίο πρώτες ύλες, ενέργεια, βιομηχανικά προϊόντα, τρόφιμα και τεχνολογία θα κινούνται με μικρότερη εξάρτηση από τα παραδοσιακά δυτικά χρηματοοικονομικά και εμπορικά δίκτυα.

Το νομισματικό σκέλος παραμένει ανοιχτό

Η συζήτηση για εναλλακτικά συστήματα πληρωμών συνεχίζεται. Στα Κατοχικά αναλύσαμε πρόσφατα την πίεση της Ινδίας για διασύνδεση ψηφιακών νομισμάτων κεντρικών τραπεζών των BRICS. Η σημερινή συζήτηση για βαθύτερη οικονομική ενοποίηση δείχνει ότι το ζήτημα αυτό δεν είναι απομονωμένο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής δημιουργίας υποδομών που μπορούν να λειτουργήσουν παράλληλα με το δολαριοκεντρικό σύστημα.

Ωστόσο, η δημιουργία ενός ενιαίου νομίσματος ή μιας πλήρους εναλλακτικής στο δολάριο παραμένει δύσκολη. Οι οικονομίες των BRICS έχουν διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης, διαφορετικές νομισματικές πολιτικές και συχνά ανταγωνιστικά συμφέροντα. Πιο ρεαλιστικό βήμα είναι η σταδιακή αύξηση των συναλλαγών σε εθνικά νομίσματα και η διασύνδεση συστημάτων πληρωμών.

Γιατί αυτό αφορά και την Ευρώπη

Για την Ευρώπη, η ενίσχυση των BRICS σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία γίνεται πιο πολυκεντρική. Η ΕΕ θα πρέπει να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη σχέση της με τις ΗΠΑ, την ενεργειακή ασφάλεια, τις αγορές της Ασίας και την πρόσβαση σε πρώτες ύλες που βρίσκονται σε χώρες του νέου μπλοκ.

Η αλλαγή αυτή μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό για επενδύσεις, τεχνολογία και εμπορικές συμφωνίες. Παράλληλα, μπορεί να προσφέρει περισσότερες επιλογές σε χώρες που μέχρι τώρα ήταν υποχρεωμένες να κινούνται σχεδόν αποκλειστικά μέσα σε δυτικούς θεσμούς.

Η πραγματική μάχη είναι για τους κανόνες

Το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι αν οι BRICS θα «αντικαταστήσουν» τη Δύση. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα μπορέσουν να δημιουργήσουν αρκετούς δικούς τους μηχανισμούς ώστε οι κανόνες της παγκόσμιας οικονομίας να μην καθορίζονται πλέον από ένα μόνο κέντρο ισχύος.

Η πρόταση για AI, κοινές αλυσίδες εφοδιασμού, ειδικές οικονομικές ζώνες και νέες εμπορικές δομές δείχνει ότι η διαδικασία έχει ήδη περάσει σε πιο πρακτικό επίπεδο. Αν αυτά τα σχέδια αποκτήσουν θεσμική μορφή, το «Greater BRICS» μπορεί να εξελιχθεί από πολιτικό σύνθημα σε μια από τις σημαντικότερες δομές της νέας πολυπολικής εποχής.

Πηγή πληροφοριών: Reuters. Σύνθεση και ανάλυση: Κατοχικά Νέα.