Ιράν: Νέα περιορισμένη ζώνη στον Περσικό Κόλπο – Αλλάζει ο τρόπος διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν ανακοίνωσε ότι μέσα στις επόμενες ημέρες θα παρουσιάσει νέα περιορισμένη ζώνη στον Περσικό Κόλπο και χάρτες για έναν νέο διεθνή διάδρομο ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, σε μια εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει πρακτικά τους κανόνες διέλευσης σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου.

Η νέα κίνηση της Τεχεράνης δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία δήλωση στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τις σημερινές πληροφορίες του Reuters, η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η σχεδιαζόμενη ζώνη θα συνδέεται με το καθεστώς ελέγχου της ναυσιπλοΐας που έχει διαμορφωθεί μετά τις αμερικανικές επιχειρήσεις στην περιοχή, ενώ πλοία που θα εισέρχονται χωρίς έγκριση μπορεί να αντιμετωπίζουν κυρώσεις ή άλλες ενέργειες.

Ένας νέος χάρτης για το Ορμούζ

Τα Στενά του Ορμούζ συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για το διεθνές εμπόριο ενέργειας. Η παραμικρή αλλαγή στους κανόνες ναυσιπλοΐας έχει άμεση επίδραση όχι μόνο στις τιμές του πετρελαίου, αλλά και στα ασφάλιστρα των πλοίων, στα ναύλα, στις αλυσίδες εφοδιασμού και τελικά στο κόστος παραγωγής σε πολλές οικονομίες.

Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της σημερινής εξέλιξης είναι ότι το Ιράν δεν περιορίζεται σε προειδοποιήσεις. Δηλώνει ότι θα παρουσιάσει συγκεκριμένους χάρτες και νέο διεθνή διάδρομο. Η Τεχεράνη αναφέρει επίσης ότι υπάρχει συνεννόηση με το Ομάν για τη διαχείριση του νέου καθεστώτος διέλευσης. Το Ομάν, λόγω γεωγραφίας και διπλωματικού ρόλου, αποτελεί έναν από τους λίγους παίκτες που μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η ναυσιπλοΐα έχει ήδη περιοριστεί

Η κίνηση των εμπορικών πλοίων στην περιοχή έχει ήδη πέσει αισθητά. Στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης που επικαλείται το Reuters δείχνουν ότι τις τελευταίες ημέρες ο μέσος αριθμός εμπορικών πλοίων που διέρχονται από το Ορμούζ βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Μάιο. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η ένταση δεν είναι θεωρητική: οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να αντιμετωπίζουν την περιοχή ως ζώνη αυξημένου κινδύνου.

Παράλληλα, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια έχουν περάσει στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Αμερικανικές δυνάμεις έχουν ανακοινώσει πλήγματα σε ιρανικά τάνκερ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν απαντήσει με ενέργειες εναντίον πλοίων που θεωρούν ότι κινούνται σε μη εξουσιοδοτημένες διαδρομές. Έτσι, η εμπορική ναυτιλία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μέσο πίεσης και από τις δύο πλευρές.

Γιατί η εξέλιξη αφορά άμεσα την Ευρώπη

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να εισάγει απευθείας όλο το πετρέλαιο της από τον Περσικό Κόλπο για να επηρεαστεί. Οι διεθνείς τιμές διαμορφώνονται σε ενιαία αγορά. Όταν αυξάνεται ο κίνδυνος για τις ροές ενέργειας από το Ορμούζ, ανεβαίνει το Brent, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και δημιουργείται νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.

Το Brent κινήθηκε σήμερα κοντά στα 96-98 δολάρια το βαρέλι, στα υψηλότερα επίπεδα αρκετών εβδομάδων, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι μια σοβαρή διακοπή της ροής θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη άνοδο. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την Ευρωζώνη, όπου οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν ξανά την ενέργεια ως παράγοντα που μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Η πραγματική μάχη είναι ο έλεγχος της ροής

Το Ιράν επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει τη γεωγραφική του θέση σε διαπραγματευτικό όπλο. Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, προσπαθούν μέσω κυρώσεων και ναυτικής πίεσης να περιορίσουν τις ιρανικές εξαγωγές και να μειώσουν τα έσοδα της Τεχεράνης. Το αποτέλεσμα είναι μια σύγκρουση όπου το πετρέλαιο, τα πλοία και οι θαλάσσιοι διάδρομοι έχουν αποκτήσει σχεδόν την ίδια στρατηγική αξία με τους πυραύλους.

Το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι αν ο νέος διάδρομος θα λειτουργήσει ως μηχανισμός αποκλιμάκωσης ή ως ακόμη ένα σημείο τριβής. Αν οι κανόνες γίνουν αποδεκτοί από τις μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες και υπάρξει συνεννόηση με το Ομάν, μπορεί να δημιουργηθεί ένας ελεγχόμενος τρόπος συνέχισης της εμπορικής κίνησης. Αν όμως οι ΗΠΑ θεωρήσουν ότι το Ιράν επιχειρεί να επιβάλει μονομερώς καθεστώς ελέγχου, ο κίνδυνος νέου επεισοδίου αυξάνεται σημαντικά.

Η σημερινή ανακοίνωση σηματοδοτεί νέα φάση της κρίσης: από τη μάχη για το αν το Ορμούζ θα παραμείνει ανοικτό, περνάμε πλέον στη μάχη για το ποιος θα καθορίζει τους όρους με τους οποίους θα παραμένει ανοικτό.