Ο Τραμπ ζητά από την Ευρώπη να επιστρέψει στις ΗΠΑ το κόστος της στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία

Μια νέα απαίτηση με αποδέκτη την Ευρώπη

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου 2026 ότι η Ουάσινγκτον θα ζητήσει από τις ευρωπαϊκές χώρες να επιστρέψουν χρήματα για στρατιωτική βοήθεια και πυρομαχικά που είχαν σταλεί στην Ουκρανία κατά την προεδρία του Τζο Μπάιντεν. Η παρέμβαση έγινε μέσω ανάρτησης του Αμερικανού προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση επανεξετάζει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, τις πωλήσεις όπλων στους συμμάχους και τις προτεραιότητες των αμερικανικών αποθεμάτων.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έδωσαν στην Ουκρανία και στο ΝΑΤΟ «εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια» χωρίς χρέωση, τα οποία, κατά την άποψή του, θα έπρεπε να είχαν καλυφθεί από την Ευρώπη. Πρόσθεσε ότι η αμερικανική πλευρά θα ζητήσει τα χρήματα «έστω και καθυστερημένα», χωρίς όμως να παρουσιάσει αναλυτικό λογαριασμό, χρονοδιάγραμμα, νομική βάση ή συγκεκριμένες χώρες στις οποίες θα απευθυνθεί.

Δεν πρόκειται ακόμη για επίσημη οικονομική απαίτηση

Μέχρι στιγμής, η δήλωση του Τραμπ αποτελεί πολιτική θέση και όχι ανακοινωμένη κυβερνητική διαδικασία. Δεν έχει γίνει γνωστό ότι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, το Πεντάγωνο ή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχουν αποστείλει στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αίτημα αποπληρωμής. Επίσης, δεν έχει διευκρινιστεί αν ο πρόεδρος αναφέρεται σε δωρεάν στρατιωτική βοήθεια, σε αμερικανικές πωλήσεις όπλων που χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκούς πόρους ή σε διαφορετικές μορφές οικονομικής στήριξης προς το Κίεβο.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη. Η στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας από τις ΗΠΑ περιλαμβάνει δωρεές από αμερικανικά αποθέματα, κονδύλια για την παραγωγή νέου υλικού, εκπαιδευτική υποστήριξη, υπηρεσίες πληροφοριών και συμβάσεις που δεν έχουν όλες την ίδια χρηματοδοτική μορφή. Παράλληλα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν χρηματοδοτήσει ή αγοράσει αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία μέσω διαφόρων διμερών και πολυμερών σχημάτων. Επομένως, το συνολικό ποσό που επικαλέστηκε ο Τραμπ δεν μπορεί να μετατραπεί αυτομάτως σε ενιαίο χρέος της Ευρώπης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το μήνυμα για τις αμερικανοευρωπαϊκές σχέσεις

Η νέα τοποθέτηση εντάσσεται στη σταθερή προσπάθεια του Λευκού Οίκου να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του κόστους της ευρωπαϊκής ασφάλειας στους συμμάχους. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερες οικονομικές και στρατιωτικές υποχρεώσεις, τόσο για την άμυνα της ηπείρου όσο και για τη στήριξη της Ουκρανίας.

Η διαφορά αυτή αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει ταυτόχρονα έναν παρατεταμένο πόλεμο με το Ιράν. Στην ίδια δημόσια παρέμβαση, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στην ανάγκη διατήρησης αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ αυξάνουν την παραγωγή και κρατούν περισσότερο υλικό για τις δικές τους στρατιωτικές ανάγκες. Το Reuters μετέδωσε ότι ο Τραμπ συνέδεσε την απαίτηση από την Ευρώπη με την επάρκεια των αμερικανικών αποθεμάτων και με την πρόθεσή του να περιορίσει προσωρινά ορισμένες πωλήσεις σε συμμάχους, έως ότου ενισχυθεί η εγχώρια παραγωγή.

Αν η θέση αυτή αποκτήσει θεσμική μορφή, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα διαμάχη εντός του ΝΑΤΟ. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν ήδη αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες και έχουν αναλάβει σημαντικό μέρος της οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης της Ουκρανίας. Μια αμερικανική απαίτηση για αναδρομική αποζημίωση θα έθετε το ερώτημα αν η βοήθεια θεωρείται δωρεά, κοινή επένδυση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια ή διμερής συναλλαγή που μπορεί να τιμολογηθεί εκ των υστέρων.

Τι σημαίνει για την Ουκρανία

Για το Κίεβο, η δήλωση δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα ως προς τη συνέχεια της αμερικανικής υποστήριξης. Ακόμη και αν δεν υπάρξει άμεση διακοπή παραδόσεων, η συζήτηση για αποζημίωση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα χρηματοδοτεί μελλοντικά αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην παραγωγή πυρομαχικών, στην κοινή προμήθεια συστημάτων αεράμυνας και στη μακροπρόθεσμη κάλυψη των αναγκών του ουκρανικού στρατού.

Η Ευρώπη έχει ήδη να αντιμετωπίσει αυξημένο κόστος ενέργειας, την ανάγκη αναπλήρωσης των δικών της αποθεμάτων και τις πολιτικές διαφωνίες για το ύψος και τη μορφή της βοήθειας προς το Κίεβο. Για χώρες όπως η Ελλάδα, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή συνδέεται με τις αμυντικές δαπάνες, τις προμήθειες από τις ΗΠΑ, τις υποχρεώσεις στο ΝΑΤΟ και την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι όχι

Επιβεβαιωμένο είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως θα ζητήσει από την Ευρώπη να επιστρέψει χρήματα για αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Επιβεβαιωμένο είναι επίσης ότι δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένο ποσό ή επίσημη διαδικασία είσπραξης.

Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποδέχονται πως οφείλουν χρήματα στις ΗΠΑ, ότι έχει συμφωνηθεί κάποιος μηχανισμός αποπληρωμής ή ότι η Ουάσινγκτον θα σταματήσει άμεσα όλες τις πωλήσεις όπλων προς την Ευρώπη. Δεν έχει επίσης τεκμηριωθεί ανεξάρτητα ο αριθμός των «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων» που ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος ως βάση της απαίτησής του.

Πηγές

Reuters: US to seek back payment from Europe for Ukraine aid, Trump says

Euronews: Trump says he will seek repayment from Europe for Biden-era Ukraine aid

CNA: US to seek back payment from Europe for Ukraine aid, Trump says