Ο ανταγωνισμός Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας δεν περιορίζεται πλέον στη ναυτική ισχύ, στους πυραύλους ή στην τεχνητή νοημοσύνη. Μια νέα έρευνα του Reuters καταγράφει ότι οι δύο χώρες αναπτύσσουν ολοένα πιο σύνθετες δυνατότητες για στρατιωτικές επιχειρήσεις σε τροχιά, με δορυφόρους και μη επανδρωμένα διαστημικά οχήματα που μπορούν να πλησιάζουν, να επιθεωρούν, να παρακολουθούν και, δυνητικά, να παρεμβαίνουν σε άλλα διαστημικά συστήματα.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή οι δορυφόροι αποτελούν πλέον κρίσιμο τμήμα σχεδόν κάθε σύγχρονης στρατιωτικής επιχείρησης. Επικοινωνίες, πλοήγηση, αναγνώριση, προειδοποίηση για εκτοξεύσεις πυραύλων και συντονισμός δυνάμεων εξαρτώνται από δίκτυα που βρίσκονται εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη.
Η κινεζική διαστημική πλατφόρμα και ο μικρός δορυφόρος
Σύμφωνα με το Reuters, τον Ιούνιο ένα απόρρητο κινεζικό μη επανδρωμένο διαστημικό αεροσκάφος απελευθέρωσε έναν μικρό δορυφόρο σε περιοχή της τροχιάς όπου συνυπάρχουν εμπορικά και στρατιωτικά διαστημικά μέσα. Ο δορυφόρος φέρεται στη συνέχεια να πραγματοποίησε ελιγμό γύρω από άλλο κινεζικό διαστημικό αντικείμενο πριν επιστρέψει προς το διαστημικό αεροσκάφος.
Η κίνηση παρακολουθήθηκε από την αμερικανική εταιρεία διαστημικής επιτήρησης LeoLabs. Ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί ο ακριβής σκοπός της αποστολής. Το Πεκίνο περιγράφει τις σχετικές δραστηριότητες ως μέρος ειρηνικής ή πειραματικής χρήσης του Διαστήματος, ενώ αμερικανικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι τέτοιες δυνατότητες μπορούν να αξιοποιηθούν και για στρατιωτικές αποστολές.
Η τεχνική σημασία βρίσκεται στη δυνατότητα ελιγμών. Οι περισσότεροι δορυφόροι σχεδιάζονται για να ακολουθούν συγκεκριμένες τροχιές και να εκτελούν προβλέψιμες λειτουργίες. Ένα όχημα που μπορεί να αλλάζει τροχιά, να προσεγγίζει άλλο δορυφόρο ή να το ακολουθεί αποκτά πολύ διαφορετικό επιχειρησιακό ρόλο.
Οι «κυνηγοί» δορυφόροι
Η έρευνα αναφέρεται σε κινεζικά ερευνητικά προγράμματα που εξετάζουν δορυφόρους ικανούς να καταδιώκουν ή ακόμη και να συλλαμβάνουν άλλα διαστημικά αντικείμενα. Σε τεχνικά έγγραφα, αιτήσεις ευρεσιτεχνίας και διαγωνισμούς προμηθειών εμφανίζονται ιδέες για αυτόνομη προσέγγιση, ανεφοδιασμό σε τροχιά και παρατεταμένη παραμονή κοντά σε έναν στόχο.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η Κίνα έχει ήδη θέσει σε επιχειρησιακή χρήση οπλισμένους «δορυφόρους-κυνηγούς». Αποδεικνύει όμως ότι η τεχνολογική κατεύθυνση εξελίσσεται προς συστήματα τα οποία δεν θα λειτουργούν απλώς ως αισθητήρες ή αναμεταδότες, αλλά θα μπορούν να επηρεάζουν ενεργά το περιβάλλον τους.
Η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί με πολλούς τρόπους: παρεμβολές στις επικοινωνίες, τύφλωση αισθητήρων με λέιζερ, κυβερνοεπιθέσεις, μηχανική παρεμπόδιση ή αλλαγή της τροχιάς ενός δορυφόρου. Ορισμένες από αυτές τις δυνατότητες είναι μη καταστροφικές, ενώ άλλες θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές ή να δημιουργήσουν επικίνδυνα νέφη διαστημικών θραυσμάτων.
Η αμερικανική απάντηση και η συνεργασία με τη Βρετανία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επίσης ένα απόρρητο μη επανδρωμένο διαστημικό αεροσκάφος, σχεδιασμένο με τρόπο που θυμίζει μικρό διαστημικό λεωφορείο. Το Reuters αναφέρει ακόμη ότι αμερικανικές και βρετανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν το 2025 κοινή επιχείρηση σε τροχιά, κατά την οποία αμερικανικός δορυφόρος κινήθηκε κοντά σε βρετανικό διαστημικό όχημα, ενώ κινεζικός δορυφόρος βρισκόταν σε σχετικά κοντινή απόσταση.
Αμερικανοί και Βρετανοί ειδικοί εκτιμούν ότι ο ελιγμός μπορεί να λειτουργούσε ως μήνυμα προς το Πεκίνο, δείχνοντας ότι οι σύμμαχοι είναι σε θέση να συντονίζουν επιχειρήσεις στο Διάστημα. Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί επίσημη επιβεβαίωση των προθέσεων της επιχείρησης και πρέπει να διαχωρίζεται από τα καταγεγραμμένα τεχνικά δεδομένα της κίνησης.
Η αμερικανική Space Force αναφέρει ότι η Κίνα έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες στον τομέα του διαστήματος και του «αντιδιαστημικού» πολέμου. Σύμφωνα με το δικό της ενημερωτικό δελτίο, η Κίνα είχε πάνω από 1.500 διαστημικά φορτία σε τροχιά έως τον Ιούνιο του 2026, εκ των οποίων περισσότερα από 510 μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση.
Τι αλλάζει για τον κόσμο και τι όχι
Η βασική αλλαγή είναι ότι η τροχιά της Γης αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως επιχειρησιακό πεδίο. Οι δορυφόροι δεν θεωρούνται πλέον μόνο υποστηρικτικές υποδομές, αλλά πιθανές πλατφόρμες άμυνας, επιτήρησης και επίθεσης. Σε μια μελλοντική κρίση, η πρώτη κίνηση μπορεί να μην είναι η καταστροφή ενός δορυφόρου, αλλά η διακοπή της επικοινωνίας του, η παραπλάνηση των αισθητήρων του ή η απειλητική προσέγγιση ενός άλλου διαστημικού οχήματος.
Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, η εξέλιξη έχει έμμεση αλλά ουσιαστική σημασία. Η ευρωπαϊκή οικονομία και η ασφάλεια βασίζονται σε δορυφορικές υπηρεσίες για τηλεπικοινωνίες, ναυτιλία, μεταφορές, πρόγνωση καιρού, ενέργεια και πολιτική προστασία. Μια μεγάλης κλίμακας διαταραχή στο Διάστημα θα μπορούσε να επηρεάσει και μη στρατιωτικές υποδομές, ακόμη και αν δεν υπάρξει άμεση πολεμική σύγκρουση στο έδαφος.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Κίνα διαθέτουν ήδη επιχειρησιακά όπλα που κυνηγούν αυτόνομα άλλους δορυφόρους. Επίσης, δεν έχει αποδειχθεί ότι η κινεζική αποστολή του Ιουνίου είχε επιθετικό σκοπό. Το βέβαιο είναι ότι οι τεχνολογίες ελιγμών, προσέγγισης και επιτήρησης αναπτύσσονται γρήγορα, ενώ η απουσία διαφάνειας αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών.
Πηγές
Reuters: US, China arm for space warfare: hunter satellites and orbital weapons
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση