Νέα διάσταση παίρνει το σκάνδαλο που οδήγησε στην παραίτηση του υπουργού Άμυνας της Εσθονίας Χάνο Πέβκουρ, καθώς η εταιρεία που βρέθηκε στο επίκεντρο της επίμαχης προμήθειας πυρομαχικών υποστηρίζει ότι παρέδωσε το μεγαλύτερο μέρος του υλικού και ότι η ίδια υπέστη οικονομική ζημία από την απόφαση του εσθονικού κράτους να τερματίσει τις συμβάσεις.
Η Datasel, ιταλοεγγεγραμμένη εταιρεία που ελέγχεται από την ινδική Neco Defence Munitions, δηλώνει ότι παρέδωσε πυρομαχικά αξίας περίπου 59 εκατ. ευρώ στο εσθονικό Κέντρο Αμυντικών Επενδύσεων, γνωστό ως RKIK. Η εταιρεία έχει προσφύγει κατά της Εσθονίας, ενώ η διαφορά εξετάζεται τόσο σε εθνικό δικαστήριο όσο και μέσω διεθνούς διαιτησίας. Οι ισχυρισμοί της δεν έχουν κριθεί οριστικά από δικαστήριο.
Η επίμαχη σύμβαση των περίπου 70 εκατ. ευρώ
Η υπόθεση αφορά συμβάσεις που υπεγράφησαν το 2024 για την προμήθεια βλημάτων πυροβολικού, τα οποία συνδέονταν με την υποστήριξη της Ουκρανίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα εσθονικών και διεθνών μέσων, το RKIK κατέβαλε προκαταβολές συνολικού ύψους περίπου 70 εκατ. ευρώ στη Datasel, η οποία είχε αποκτήσει την ιταλική εταιρεία λίγο πριν από τη σύναψη των συμφωνιών.
Το ζήτημα προκάλεσε αντιδράσεις επειδή, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, η Datasel και η μητρική της εταιρεία δεν διέθεταν προηγούμενο ιστορικό παραγωγής ή πώλησης του συγκεκριμένου τύπου πυρομαχικών. Οι εσθονικές αρχές φέρονται να διαπίστωσαν προβλήματα στην ποιότητα, στην πληρότητα και στην επιχειρησιακή καταλληλότητα των παραδόσεων.
Η εταιρεία απορρίπτει αυτή την περιγραφή. Μέσω δικηγόρου υποστηρίζει ότι είχε παραδώσει το μεγαλύτερο μέρος των συμφωνημένων προϊόντων και ότι θα μπορούσε να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της, αν η Εσθονία δεν είχε καταγγείλει τις συμβάσεις. Η Datasel χαρακτηρίζει αντιφατικούς και αβάσιμους τους λόγους που επικαλέστηκε το RKIK για τον τερματισμό της συνεργασίας.
Η παραίτηση του υπουργού Άμυνας
Ο Χάνο Πέβκουρ ανακοίνωσε την παραίτησή του στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, αναλαμβάνοντας πολιτική ευθύνη για τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στον τομέα της άμυνας. Ο ίδιος δεν δήλωσε ότι είχε προσωπική εμπλοκή στη συγκεκριμένη συμφωνία, αλλά είπε ότι οι παρατηρήσεις του Εθνικού Ελεγκτικού Γραφείου ήταν αρκετά σοβαρές ώστε να επιβάλλουν πολιτική ανάληψη ευθύνης.
Η παραίτηση δεν συνδέεται μόνο με την προμήθεια των πυρομαχικών. Οι ελεγκτικές αρχές είχαν επισημάνει ευρύτερες αδυναμίες στη διαχείριση των αμυντικών δαπανών, στην καταγραφή των αποθεμάτων και στη λειτουργία των κρατικών μηχανισμών προμηθειών. Το υπουργείο Άμυνας της Εσθονίας έχει αυξήσει σημαντικά τον προϋπολογισμό του μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, γεγονός που έχει εντείνει την πίεση για ταχύτητα αλλά και αυστηρό έλεγχο στις αγορές.
Ο απερχόμενος υπουργός έχει υποστηρίξει ότι το υλικό δεν ήταν «άχρηστο», αλλά προβληματικό ως προς την ποιότητα και την πληρότητα. Παράλληλα, έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι η Εσθονία διαθέτει ισχυρή νομική θέση στη διαφορά με τον προμηθευτή.
Τι υποστηρίζουν οι δύο πλευρές
Η εσθονική πλευρά αντιμετωπίζει την υπόθεση ως αποτυχημένη και προβληματική δημόσια προμήθεια. Βασικό επιχείρημά της είναι ότι ο προμηθευτής δεν ανταποκρίθηκε στις τεχνικές και συμβατικές απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί ή να αξιοποιηθεί πλήρως μέρος των παραδόσεων. Το RKIK έχει κινήσει διαδικασίες για την επιστροφή των χρημάτων και την αποκατάσταση της ζημίας.
Η Datasel, αντίθετα, ισχυρίζεται ότι η Εσθονία παρέλαβε προϊόντα σημαντικής αξίας και στη συνέχεια διέκοψε τη σύμβαση χωρίς επαρκή αιτιολογία. Η εταιρεία αναφέρει ότι οι ενέργειες του RKIK την άφησαν εκτεθειμένη σε απώλειες, ενώ υποστηρίζει ότι οι συμβατικές της υποχρεώσεις δεν πρέπει να αξιολογούνται με βάση πολιτικές δηλώσεις ή δημοσιεύματα, αλλά από ανεξάρτητους τεχνικούς και δικαστικούς ελέγχους.
Υπάρχει επίσης διαφωνία ως προς το εάν τα πυρομαχικά προορίζονταν άμεσα για την Ουκρανία. Τα δημοσιεύματα και οι πολιτικές αναφορές τα συνδέουν με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και υποστήριξη προς το Κίεβο, όμως η εταιρεία φέρεται να υποστηρίζει ότι τα επίσημα συμβόλαια ανέφεραν την Εσθονία ως τελικό χρήστη και δεν περιείχαν ρητή αναφορά στην Ουκρανία.
Γιατί η υπόθεση αφορά και την Ελλάδα
Η εξέλιξη έχει ευρύτερη σημασία για την Ευρώπη, καθώς αφορά τη διαχείριση αμυντικών κονδυλίων σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη-μέλη αυξάνουν μαζικά τις αγορές όπλων και πυρομαχικών. Η Εσθονία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας λόγω της γειτνίασής της με τη Ρωσία, ενώ συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες ενίσχυσης της Ουκρανίας.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η υπόθεση αναδεικνύει το δίλημμα ανάμεσα στην ανάγκη για γρήγορη ενίσχυση των αποθεμάτων και στην υποχρέωση αυστηρού ελέγχου των προμηθευτών. Η αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς πιστοποίησης, ελέγχου ποιότητας και παρακολούθησης των προκαταβολών, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές δημοσιονομικές και επιχειρησιακές συνέπειες.
Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει τελεσίδικη απόφαση που να δικαιώνει την Εσθονία ή τη Datasel. Δεν έχει επίσης αποσαφηνιστεί δημόσια ποιο ακριβώς ποσοστό των πυρομαχικών παραδόθηκε, πόσο από αυτό κρίθηκε τεχνικά ακατάλληλο και ποιο ποσό μπορεί τελικά να επιστραφεί. Αυτά τα ζητήματα θα κριθούν από τις δικαστικές και διαιτητικές διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Πηγές
ERR News: Indian firm says Estonia defense contract dispute left it out of pocket
Η Καθημερινή / AP: Παραιτήθηκε ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας μετά το σκάνδαλο με τα πυρομαχικά
Breaking Defense: Estonian defense minister resigns following Ukrainian ammo procurement controversy
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση