Ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Μέριλαντ μπλόκαρε τη νεότερη προσπάθεια της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει την ιθαγένεια εκ γενετής στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκδίδοντας προκαταρκτική διαταγή υπέρ οικογενειών μεταναστών και οργανώσεων υπεράσπισης δικαιωμάτων. Η απόφαση της δικαστή Ντέμπορα Μπόρντμαν, που εκδόθηκε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026 και δημοσιοποιήθηκε ευρέως την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου, εμποδίζει προσωρινά την εφαρμογή της νέας εκτελεστικής εντολής του προέδρου.
Η δικαστική εξέλιξη αφορά τη δεύτερη προσπάθεια του Τραμπ να μεταβάλει, με προεδρικό διάταγμα, τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η 14η Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος. Η συγκεκριμένη διάταξη έχει ερμηνευθεί επί περισσότερο από έναν αιώνα ως εγγύηση ότι σχεδόν κάθε παιδί που γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος αποκτά αυτομάτως την αμερικανική υπηκοότητα, με περιορισμένες εξαιρέσεις.
Τι προέβλεπε η νέα εκτελεστική εντολή
Ο Τραμπ υπέγραψε στις 6 Αυγούστου 2026 νέα εντολή, αφού η ευρύτερη προηγούμενη προσπάθειά του είχε προσκρούσει σε σοβαρά νομικά εμπόδια. Το νέο κείμενο παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως πιο περιορισμένο και στοχευμένο, με επίκεντρο αυτό που ο Λευκός Οίκος αποκαλεί «τουρισμό γέννησης», αλλά περιλάμβανε και κατηγορίες παιδιών των οποίων οι γονείς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από τις αρχές ως μέλη ή υποστηρικτές ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων ή ως «εχθρικοί αλλοδαποί».
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η εντολή δεν καταργεί συνολικά την ιθαγένεια εκ γενετής, αλλά επιδιώκει να αποκλείσει συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες, κατά την άποψή της, η σύνδεση του παιδιού με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα έπρεπε να αρκεί για την έκδοση αμερικανικών εγγράφων. Οι αντίπαλοι της πολιτικής απάντησαν ότι η διατύπωση αυτή δημιουργεί αόριστες και επικίνδυνες εξαιρέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετική μεταχείριση παιδιών από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες.
Η δικαστής Μπόρντμαν έκρινε ότι η εντολή είναι πιθανό να παραβιάζει το ισχύον συνταγματικό και νομολογιακό πλαίσιο. Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκεται το γεγονός ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ήδη τοποθετηθεί υπέρ μιας ευρείας ερμηνείας της 14ης Τροπολογίας. Η δικαστής υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να παρακάμψει αυτή τη νομολογία μέσω μιας νέας, στενότερα διατυπωμένης εκτελεστικής πράξης.
Η σημασία της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου
Το Ανώτατο Δικαστήριο είχε απορρίψει τον Ιούνιο την πρώτη και πολύ ευρύτερη προσπάθεια του Τραμπ να στερήσει την ιθαγένεια από παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ, όταν οι γονείς τους δεν είναι Αμερικανοί πολίτες ή μόνιμοι κάτοικοι με πράσινη κάρτα. Η απόφαση εκείνη θεωρήθηκε σημαντική, επειδή επιβεβαίωσε ότι η προεδρική εξουσία δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει μια συνταγματικά κατοχυρωμένη πρακτική.
Η κυβέρνηση επιχείρησε στη συνέχεια να αξιοποιήσει τα περιθώρια που άφησε η δικαστική απόφαση και να προχωρήσει σε πιο περιορισμένη εντολή. Οι δικηγόροι του υπουργείου Δικαιοσύνης υποστήριξαν ενώπιον της δικαστή ότι η νέα αγωγή ήταν πρόωρη, καθώς οι υπηρεσίες δεν είχαν ακόμη εκδώσει όλες τις αναλυτικές οδηγίες για την εφαρμογή της εντολής. Η Μπόρντμαν απέρριψε το επιχείρημα, κρίνοντας ότι το ίδιο το κείμενο του προεδρικού διατάγματος αρκεί για να δημιουργήσει άμεσο κίνδυνο για τις οικογένειες και τα παιδιά που αφορά.
Η προκαταρκτική διαταγή δεν αποτελεί οριστική απόφαση επί της ουσίας της υπόθεσης. Ωστόσο, διατηρεί σε ισχύ το υφιστάμενο καθεστώς για τα παιδιά που καλύπτονται από τη συλλογική αγωγή και εμποδίζει τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να αρνηθούν την έκδοση εγγράφων βάσει της νέας εντολής, μέχρι να εξεταστεί πληρέστερα η υπόθεση.
Ποιοι εμπλέκονται στη δικαστική μάχη
Την προσφυγή κατέθεσαν οργανώσεις υπεράσπισης μεταναστών, οικογένειες που αναμένουν τη γέννηση ή την καταχώριση των παιδιών τους και νομικές ομάδες που υποστηρίζουν ότι η πολιτική του Τραμπ παραβιάζει τόσο το Σύνταγμα όσο και την πάγια πρακτική των αμερικανικών υπηρεσιών. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι ένα παιδί δεν πρέπει να στερείται την ιθαγένεια εξαιτίας αόριστων χαρακτηρισμών που αποδίδονται στους γονείς του.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει καθήκον να αντιμετωπίσει την εκμετάλλευση του συστήματος μετανάστευσης και να εμποδίσει περιπτώσεις στις οποίες αλλοδαποί ταξιδεύουν στις ΗΠΑ με βασικό σκοπό τη γέννηση παιδιού που θα αποκτήσει αμερικανικά δικαιώματα. Ο Λευκός Οίκος θεωρεί επίσης ότι οι κατηγορίες που περιλαμβάνει η νέα εντολή σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια και την προστασία από οργανώσεις που έχουν χαρακτηριστεί τρομοκρατικές.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι δύο πλευρές διαφωνούν όχι μόνο για την πολιτική σκοπιμότητα, αλλά και για το αν ο πρόεδρος έχει δικαίωμα να καθορίζει μονομερώς ποια παιδιά θεωρούνται πολίτες. Οι οργανώσεις δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η εφαρμογή της εντολής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αβεβαιότητα για τα πιστοποιητικά γέννησης, τους αριθμούς κοινωνικής ασφάλισης, τα διαβατήρια και την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.
Τι αλλάζει και τι δεν έχει επιβεβαιωθεί
Άμεσα, η δικαστική διαταγή σημαίνει ότι η νεότερη εκτελεστική εντολή δεν μπορεί να εφαρμοστεί στους δικαιούχους της συλλογικής αγωγής. Τα παιδιά που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή συνεχίζουν, προς το παρόν, να αντιμετωπίζονται ως πολίτες εκ γενετής σύμφωνα με το υφιστάμενο πλαίσιο.
Δεν έχει κριθεί ακόμη οριστικά αν ολόκληρη η νέα εντολή είναι αντισυνταγματική ούτε αν η υπόθεση θα φτάσει ξανά στο Ανώτατο Δικαστήριο. Επίσης, δεν έχει διευκρινιστεί αν η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να τροποποιήσει εκ νέου το κείμενο ή θα ασκήσει άμεση έφεση. Μέχρι να υπάρξει τελεσίδικη κρίση, η υπόθεση παραμένει ανοικτή και το αμερικανικό σύστημα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με νέα περίοδο δικαστικής αβεβαιότητας.
Η νέα απόφαση δεν καταργεί την πολιτική του Τραμπ για αυστηρότερο έλεγχο της μετανάστευσης και δεν αφορά όλα τα μέτρα της κυβέρνησης στον συγκεκριμένο τομέα. Αποτελεί όμως σημαντικό θεσμικό εμπόδιο σε μια προσπάθεια αλλαγής της συνταγματικής ερμηνείας μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων, χωρίς προηγούμενη τροποποίηση του Συντάγματος από το Κογκρέσο και τις πολιτείες.
Για το ελληνικό κοινό, η εξέλιξη έχει ευρύτερο ενδιαφέρον επειδή αγγίζει ένα από τα πιο γνωστά χαρακτηριστικά του αμερικανικού δικαίου και μπορεί να επηρεάσει οικογένειες από όλο τον κόσμο που ταξιδεύουν στις ΗΠΑ, καθώς και τη μελλοντική πολιτική της Ουάσινγκτον απέναντι στη μετανάστευση. Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα είναι η πλήρης εξέταση της αγωγής και η στάση της κυβέρνησης μετά την προσωρινή δικαστική ήττα.
Πηγές
Associated Press: A judge blocks Trump’s new bid to curb birthright citizenship
Reuters: US judge blocks Trump’s newest order limiting birthright citizenship
CBS News: Judge blocks Trump’s latest effort to narrow birthright citizenship
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση