Η πρώτη εικόνα της επιστροφής της σορού του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι επιβεβαιώνεται πλέον από περισσότερες και ισχυρότερες πηγές, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Διεθνούς Υπολειμματικού Μηχανισμού για τα Ποινικά Δικαστήρια του ΟΗΕ (IRMCT). Το ουσιαστικό νέο στοιχείο δεν είναι απλώς ότι η σορός μεταφέρθηκε στη Σερβία: είναι ότι αποσαφηνίζεται η επίσημη αλυσίδα παράδοσης, η συμμετοχή κρατικών προσώπων στη μεταφορά, το επόμενο ιατροδικαστικό βήμα και, κυρίως, η διάκριση ανάμεσα στις επιβεβαιωμένες στρατιωτικές τιμές κατά την άφιξη και στις ακόμη μη οριστικοποιημένες λεπτομέρειες μιας ενδεχόμενης κηδείας με πλήρεις κρατικές τιμές.
Τι επιβεβαιώθηκε επίσημα
Ο IRMCT ανακοίνωσε στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 ότι παρέδωσε τη σορό του Μλάντιτς στους πλησιέστερους συγγενείς του. Η παράδοση έγινε στο αεροδρόμιο Rotterdam The Hague, στην Ολλανδία. Πρόκειται για την πρώτη άμεση, θεσμική επιβεβαίωση της διαδικασίας, πέρα από τις αναφορές σερβικών και διεθνών μέσων.
Στη συνέχεια, κυβερνητικό αεροσκάφος της Σερβίας μετέφερε τη σορό στο αεροδρόμιο «Νίκολα Τέσλα» του Βελιγραδίου. Σύμφωνα με το Associated Press και τη σερβική δημόσια περιφερειακή ραδιοτηλεόραση RTV, στο αεροσκάφος επέβαιναν ο γιος του Μλάντιτς, Ντάρκο Μλάντιτς, η εγγονή του Αναστασία, ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σερβίας Νέναντ Βούγιτς και δύο πρώην συμπολεμιστές του. Η άφιξη καταγράφηκε περίπου στις 17:50 τοπική ώρα.
Η υποδοχή στο αεροδρόμιο είχε στρατιωτικό χαρακτήρα: το φέρετρο ήταν καλυμμένο με τη σερβική σημαία και μεταφέρθηκε με στρατιωτικές τιμές. Αυτή η πτυχή επιβεβαιώνεται από το Al Jazeera, το οποίο επικαλείται επίσης υλικό του AFP, καθώς και από το AP. Η πομπή αποχώρησε από το αεροδρόμιο υπό αστυνομική συνοδεία. Καταγράφηκαν επίσης υποστηρικτές σε υπερυψωμένη διάβαση της πόλης, με πανό που έγραφε «Στρατηγός» και αναμμένα καπνογόνα.
Η σορός μεταφέρθηκε στη Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία για νεκροψία
Νέο, συγκεκριμένο στοιχείο της δεύτερης έρευνας είναι ότι η σορός μεταφέρθηκε στη Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία του Βελιγραδίου (VMA). Η RTV μετέδωσε ότι θα γίνει νεκροψία κατόπιν αιτήματος της οικογένειας και ύστερα από έγγραφο του υπουργού Δικαιοσύνης. Το βήμα αυτό δεν είχε αποσαφηνιστεί στην αρχική ενημέρωση.
Η νεκροψία δεν σημαίνει, από μόνη της, ότι έχει προκύψει επίσημη αμφισβήτηση για την αιτία θανάτου. Ο Μλάντιτς πέθανε στις 27 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 84 ετών, ενώ βρισκόταν υπό την κράτηση του Μηχανισμού και νοσηλευόταν στη Χάγη. Ο Μηχανισμός είχε ήδη κινήσει διαδικασία έρευνας για τον θάνατό του, όπως προβλέπεται σε τέτοιες περιπτώσεις. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής πλήρες ιατροδικαστικό πόρισμα ούτε αναλυτική επίσημη αιτία θανάτου.
Χρονολόγιο των επιβεβαιωμένων εξελίξεων
27 Αυγούστου 2026: Ο Μλάντιτς πεθαίνει στη Χάγη, ενώ εξέτιε ποινή ισόβιας κάθειρξης. Ο IRMCT ανακοινώνει τον θάνατό του και ορίζει δικαστή για τη διεξαγωγή της σχετικής έρευνας.
28 Αυγούστου: Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς επικρίνει δημόσια το δικαστήριο του ΟΗΕ επειδή δεν είχε εγκρίνει την πρόωρη αποφυλάκιση του Μλάντιτς για ανθρωπιστικούς λόγους. Δηλώνει ότι η οικογένεια θα αποφασίσει για τον τόπο ταφής. Την ίδια περίοδο, ο υπουργός Δικαιοσύνης Νέναντ Βούγιτς αναφέρει ότι ο Μλάντιτς θα λάβει τις τιμές που θεωρεί ότι του αναλογούν.
29 Αυγούστου: Ο IRMCT δημοσιεύει συμπληρωματική ενημέρωση μετά τον θάνατο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας στο Radio Free Europe/Radio Liberty, δηλώνει ότι η εξύμνηση καταδικασμένων εγκληματιών πολέμου συγκρούεται με τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες και δεν έχει θέση ούτε στην ΕΕ ούτε σε υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
3 Σεπτεμβρίου: Ο IRMCT παραδίδει επισήμως τη σορό στην οικογένεια στο αεροδρόμιο Rotterdam The Hague. Κυβερνητικό αεροσκάφος τη μεταφέρει στο Βελιγράδι, όπου καταγράφεται στρατιωτική υποδοχή. Η σορός οδηγείται στη VMA για νεκροψία.
Τι γνωρίζουμε για την κηδεία — και τι όχι
Σερβικά μέσα, μεταξύ αυτών η RTV, αναφέρουν προγραμματισμό μνημόσυνου ή εκδήλωσης στο Dom Vojske, το Σπίτι του Στρατού στο Βελιγράδι, το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου. Με βάση τις ίδιες αναφορές, τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου προβλέπεται δημόσια έκθεση της σορού στον ναό του Αγίου Λουκά στην περιοχή Κόσουτνιακ, ακολουθούμενη από νεκρώσιμη ακολουθία και ταφή στο κοιμητήριο Τοπτσίντερ, δίπλα στην κόρη του Άνα, κάτι που φέρεται να ήταν επιθυμία του.
Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία πρέπει να διαβαστούν με επιφύλαξη ως προς τον τελικό θεσμικό χαρακτήρα τους. Ο Βούτσιτς δήλωσε στις 3 Σεπτεμβρίου ότι ο γιος του Μλάντιτς θα γνωστοποιήσει τις επιθυμίες της οικογένειας τις επόμενες ώρες και ημέρες. Το AP επίσης μετέδωσε ότι ο Σέρβος πρόεδρος παρέπεμψε στην οικογένεια για την ανακοίνωση των σχεδίων ταφής.
Επομένως, είναι επιβεβαιωμένο ότι υπήρξαν στρατιωτικές τιμές κατά την άφιξη και ότι κρατικό αεροσκάφος χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά. Δεν έχει όμως ανακοινωθεί, έως τώρα, οριστική επίσημη κυβερνητική πράξη που να καθορίζει ότι η κηδεία της 7ης Σεπτεμβρίου θα είναι πλήρης κρατική κηδεία ή ότι θα συνοδευθεί από όλες τις προβλεπόμενες στρατιωτικές τελετές. Η αρχική δημόσια αναφορά του υπουργού Δικαιοσύνης για «κρατικές και στρατιωτικές τιμές» συνυπάρχει με τη μεταγενέστερη, πιο επιφυλακτική θέση του Βούτσιτς ότι η οικογένεια αποφασίζει για την ταφή.
Οι πολιτικές και διεθνείς συνέπειες
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Μλάντιτς δεν ήταν απλώς πρώην στρατιωτικός αξιωματούχος. Υπήρξε διοικητής του Γενικού Επιτελείου του Στρατού της Republika Srpska από τον Μάιο του 1992 και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Η πρωτόδικη καταδίκη του, στις 22 Νοεμβρίου 2017, επιβεβαιώθηκε κατ’ έφεση το 2021. Ο IRMCT αναφέρει ότι καταδικάστηκε για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και παραβιάσεις των νόμων ή εθίμων του πολέμου.
Η καταδίκη περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, όπου περισσότεροι από 8.000 Βόσνιοι μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν τον Ιούλιο του 1995, καθώς και εγκλήματα που συνδέθηκαν με την πολιορκία του Σαράγεβο και την εκστρατεία βίαιης εκδίωξης μη σερβικών πληθυσμών. Η δικαστική αυτή πραγματικότητα είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση των συμβολισμών της υποδοχής και της επικείμενης κηδείας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη συνδέσει το ζήτημα με τις ευρωπαϊκές αξίες και με την ευθύνη των σερβικών αρχών να διευκρινίσουν τυχόν ρόλο τους στην οργάνωση της κηδείας. Η παρέμβαση δεν αποτελεί ανακοίνωση νέας κύρωσης ή επίσημης αλλαγής στην ενταξιακή διαδικασία της Σερβίας. Αποτελεί όμως σαφή πολιτική προειδοποίηση ότι η κρατική εξύμνηση προσώπων καταδικασμένων για εγκλήματα πολέμου μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη ευαίσθητο πλαίσιο σχέσεων Βελιγραδίου–Βρυξελλών και τη συζήτηση για τη συμφιλίωση στα Δυτικά Βαλκάνια.
Τι παραμένει ανεπιβεβαίωτο
Δεν έχει επιβεβαιωθεί από επίσημη κυβερνητική απόφαση ότι θα κηρυχθεί ημέρα πένθους ή ότι η κηδεία θα λάβει το πλήρες πρωτόκολλο κρατικής κηδείας. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημο πλήρες πρόγραμμα με τους κρατικούς εκπροσώπους που θα παραστούν, ούτε έχει ανακοινωθεί αν θα υπάρξουν τιμητικοί στρατιωτικοί σχηματισμοί πέρα από την υποδοχή στο αεροδρόμιο.
Επίσης, δεν υπάρχει δημόσιο, τελικό πόρισμα για την αιτία θανάτου ή για τα αποτελέσματα της νεκροψίας στη VMA. Η παρουσία υπουργού Δικαιοσύνης, κυβερνητικού αεροσκάφους και στρατιωτικής τελετουργίας στην άφιξη τεκμηριώνει κρατική εμπλοκή στη μεταφορά. Δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το σύνολο της κηδείας θα οργανωθεί ως επίσημη κρατική τελετή.
Πηγές
IRMCT — Παράδοση της σορού στους πλησιέστερους συγγενείς, 3 Σεπτεμβρίου 2026
IRMCT — Απόφαση Εφετείου στην υπόθεση Μλάντιτς
Associated Press — Μεταφορά της σορού στο Βελιγράδι
Associated Press — Δηλώσεις Βούτσιτς και έρευνα για τον θάνατο
RTV — Άφιξη, νεκροψία και αναφερόμενο πρόγραμμα τελετών
Radio Free Europe/Radio Liberty — Θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Al Jazeera — Στρατιωτικές τιμές και εικόνες από το Βελιγράδι
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση