ΕΕ: Χωρίς συμφωνία για κυρώσεις στο Ισραήλ και νέα αντιαεροπορική βοήθεια στην Ουκρανία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ολοκλήρωσε την άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών στο Ντρουιντς Γκλεν της κομητείας Γουίκλοου στην Ιρλανδία χωρίς να γεφυρώσει τις βασικές διαφωνίες της σε δύο από τα πιο ευαίσθητα μέτωπα της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής: τη στάση απέναντι στο Ισραήλ και την πρόσθετη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.

Η εξέλιξη έγινε γνωστή στις 3 Σεπτεμβρίου 2026, μετά τη διήμερη συνάντηση της 1ης και 2ης Σεπτεμβρίου. Οι υπουργοί συζήτησαν εκτενώς τις προτάσεις για περιορισμούς στο εμπόριο προϊόντων που προέρχονται από ισραηλινούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη, την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, τις νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η άτυπη μορφή της συνόδου δεν επέτρεπε τη λήψη δεσμευτικών αποφάσεων.

Το αδιέξοδο για τους ισραηλινούς εποικισμούς

Η Ιρλανδία και η Ισπανία τάχθηκαν υπέρ μιας πιο συγκεκριμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης στην επέκταση των εποικισμών και στη βία εναντίον Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη. Στο τραπέζι βρέθηκαν επιλογές όπως περιορισμοί ή αυστηρότεροι έλεγχοι στο εμπόριο προϊόντων που συνδέονται με εποικισμούς, καθώς και στοχευμένες κυρώσεις σε πρόσωπα που κατηγορούνται για βίαιες ενέργειες.

Η γαλλική πλευρά ζήτησε επίσης ισχυρότερη ευρωπαϊκή απάντηση σε δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων που εκλαμβάνονται από αρκετές κυβερνήσεις ως υποκίνηση μαζικού εκτοπισμού Παλαιστινίων από τη Γάζα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι οι απλές καταδίκες δεν επαρκούν, χωρίς όμως να προκύψει κοινό σχέδιο δράσης.

Η Γερμανία και η Ουγγαρία συγκαταλέγονται στις χώρες που αντιτίθενται σε νέους εμπορικούς περιορισμούς, με αποτέλεσμα να παραμένει ενεργό το βασικό θεσμικό εμπόδιο: οι αποφάσεις για κυρώσεις στην εξωτερική πολιτική απαιτούν ομοφωνία των κρατών-μελών. Η Κάγια Κάλας αναγνώρισε ότι η έλλειψη ομοφωνίας απέτρεψε και πάλι την υιοθέτηση μέτρων κατά του Ισραήλ.

Η Ελλάδα και η Ισπανία στις πιέσεις για την ουκρανική αεράμυνα

Στο ουκρανικό ζήτημα, το Κίεβο ζήτησε πρόσθετους πυραύλους και αναχαιτιστές για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων με drones και πυραύλους. Η συζήτηση επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στην αξιοποίηση κοινών ευρωπαϊκών πόρων για αγορές ή μεταφορές συστημάτων αεράμυνας.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Al Jazeera, η Ελλάδα και η Ισπανία διατήρησαν την αντίθεσή τους στη χρηματοδότηση νέων αγορών μέσω κοινών ευρωπαϊκών κονδυλίων, καθώς και στην αποδέσμευση κρίσιμων αποθεμάτων αναχαιτιστών. Η θέση αυτή συνδέεται με τις ανάγκες εθνικής άμυνας των δύο χωρών, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένα αποθέματα και αντιμετωπίζουν διαφορετικές γεωπολιτικές απειλές στις αντίστοιχες περιφέρειές τους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα ή η Ισπανία αποχώρησαν από την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία. Σημαίνει ότι δεν προέκυψε συμφωνία για τον συγκεκριμένο μηχανισμό, δηλαδή για τη χρήση κοινών πόρων και την παραχώρηση επιπλέον αναχαιτιστών. Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς η δημόσια συζήτηση συχνά συγχέει τη γενική πολιτική στήριξη προς το Κίεβο με την αποστολή συγκεκριμένων οπλικών συστημάτων.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης αναφέρει ότι οι υπουργοί συζήτησαν την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα και ότι έχει εγκριθεί πρόσθετη ευρωπαϊκή βοήθεια ύψους 6,1 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης υποστήριξης για την αεράμυνα. Η ανακοίνωση, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με νέα συμφωνία για την άμεση αποστολή συγκεκριμένων Patriot ή άλλων αναχαιτιστών από την Ελλάδα και την Ισπανία.

Τι αλλάζει και τι δεν έχει αποφασιστεί

Το άμεσο αποτέλεσμα της συνόδου είναι πολιτικό και όχι νομοθετικό. Η ΕΕ δεν επέβαλε νέες εμπορικές κυρώσεις στο Ισραήλ, δεν ενέκρινε νέο πακέτο περιορισμών για τα προϊόντα των εποικισμών και δεν ανακοίνωσε δεσμευτικό σχέδιο για την αποδέσμευση πρόσθετων ελληνικών ή ισπανικών αποθεμάτων αεράμυνας προς την Ουκρανία.

Παράλληλα, οι συζητήσεις δείχνουν ότι η πίεση προς την Αθήνα και τη Μαδρίτη θα συνεχιστεί. Κράτη όπως η Πολωνία, η Σουηδία, η Δανία και η Ολλανδία ζητούν μεγαλύτερη συνεισφορά στην ουκρανική αεράμυνα, υποστηρίζοντας ότι η επιβίωση των ουκρανικών πόλεων εξαρτάται από την ταχύτητα των παραδόσεων. Η ελληνική πλευρά, από την άλλη, καλείται να σταθμίσει τις ανάγκες της εθνικής άμυνας, τις δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ και την πίεση των ευρωπαϊκών εταίρων.

Η σύνοδος ανέδειξε επίσης τις αντιθέσεις γύρω από τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Χώρες της βόρειας και ανατολικής Ευρώπης πιέζουν για αξιοποίησή τους υπέρ της Ουκρανίας, ενώ το Βέλγιο, όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος των assets, εξακολουθεί να επικαλείται νομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.

Η επόμενη δοκιμασία για την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική

Η Κάγια Κάλας υποστήριξε ότι η ΕΕ χρειάζεται αποτελεσματικότερες διαδικασίες, στενότερη σύνδεση των υπουργών Εξωτερικών με τους Ευρωπαίους ηγέτες και μεγαλύτερη δυνατότητα να μετατρέπει τις κοινές διαπιστώσεις σε πράξη. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διαφωνία για το Ισραήλ ή την Ουκρανία, αλλά η επαναλαμβανόμενη αδυναμία της Ένωσης να λάβει αποφάσεις όταν ένα ή περισσότερα κράτη διαφωνούν.

Οι επόμενες επίσημες συζητήσεις θα δείξουν αν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός. Μέχρι τότε, η ΕΕ παραμένει ενωμένη σε επίπεδο ρητορικής ως προς την ανάγκη προστασίας αμάχων, στήριξης της Ουκρανίας και υπεράσπισης του διεθνούς δικαίου, αλλά διχασμένη ως προς τα μέσα και το κόστος αυτής της πολιτικής.

Πηγές

Al Jazeera: EU foreign ministers fail to break deadlock over Israel and Ukraine

European External Action Service: Press conference by High Representative Kaja Kallas

Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ: Informal Meeting of Foreign Affairs Ministers