Αφροδίτη: Πεπτίδια αντέχουν και διπλώνουν μέσα σε σχεδόν καθαρό θειικό οξύ – Τι αλλάζει στην αναζήτηση ζωής

Μια νέα μελέτη ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η χημεία που υποστηρίζει πολύπλοκες βιολογικές λειτουργίες έξω από τη Γη. Ερευνητές έδειξαν ότι σύντομα πεπτίδια μπορούν να παραμένουν σταθερά για εβδομάδες σε διάλυμα σχεδόν καθαρού θειικού οξέος και, ακόμη πιο εντυπωσιακά, να διπλώνουν σε συγκεκριμένες τρισδιάστατες δομές.

Γιατί το εύρημα αφορά άμεσα την Αφροδίτη

Τα νέφη της Αφροδίτης αποτελούνται κυρίως από σταγονίδια θειικού οξέος. Για δεκαετίες αυτό θεωρούνταν ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα εναντίον της πιθανότητας σύνθετης χημείας στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Η νέα εργασία, από ερευνητές του MIT και συνεργαζόμενων ιδρυμάτων, δείχνει ότι αυτή η υπόθεση χρειάζεται επανεξέταση.

Στα πειράματα εξετάστηκαν διαφορετικά πεπτίδια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πεπτιδικοί δεσμοί δεν καταστρέφονταν όπως θα περίμενε κανείς σε ένα τόσο ισχυρό οξύ. Μία πιθανή εξήγηση είναι η εξαιρετικά μικρή ποσότητα νερού στο συμπυκνωμένο θειικό οξύ: χωρίς αρκετό νερό περιορίζεται η υδρόλυση που συνήθως διασπά τέτοιους δεσμούς.

Δεν επιβιώνουν απλώς – αποκτούν δομή

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο η χημική αντοχή. Τα πεπτίδια σχημάτισαν δομές τύπου «omega loop». Η τρισδιάστατη μορφή είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας των πρωτεϊνών στη γήινη ζωή, επειδή επιτρέπει στα μόρια να αναγνωρίζουν άλλες δομές και να συμμετέχουν σε συγκεκριμένες αντιδράσεις.

Αυτό δεν αποτελεί απόδειξη ζωής στην Αφροδίτη. Αποδεικνύει όμως ότι ένα περιβάλλον που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν αυτομάτως καταστροφικό για τέτοια μόρια μπορεί να επιτρέπει πολύ πιο οργανωμένη χημεία από όσο πιστεύαμε.

Η αναζήτηση ζωής ίσως πρέπει να διευρυνθεί

Η σημασία του αποτελέσματος ξεπερνά την Αφροδίτη. Η αναζήτηση κατοικήσιμων κόσμων επικεντρώνεται συνήθως σε πλανήτες με νερό και συνθήκες παρόμοιες με της Γης. Αν όμως λειτουργικά μακρομόρια μπορούν να σταθεροποιούνται σε εντελώς διαφορετικούς διαλύτες, τότε το φάσμα των περιβαλλόντων που αξίζει να ερευνηθούν μεγαλώνει.

Το επόμενο βήμα είναι η εξέταση μεγαλύτερων πεπτιδίων και άλλων υποψήφιων μορίων, μεταξύ αυτών του peptide nucleic acid (PNA), ενός συνθετικού αναλόγου των νουκλεϊκών οξέων. Η πραγματική απάντηση για την Αφροδίτη θα απαιτήσει φυσικά άμεσες μετρήσεις μέσα στα νέφη της.

Πηγές: Proceedings of the National Academy of Sciences / MIT, Phys.org, NASA. Η εικόνα είναι NASA/JPL-Caltech μέσω Wikimedia Commons (public domain).