Η Ισπανία καταγράφει το πιο θανατηφόρο καλοκαίρι που έχει αποτυπωθεί μέχρι σήμερα στο σύστημα παρακολούθησης της θνησιμότητας από ακραίες θερμοκρασίες. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ισπανικού υπουργείου Υγείας και του συστήματος MoMo, οι θάνατοι που εκτιμάται ότι συνδέονται με τη ζέστη ανήλθαν σε 5.234 από τις 15 Μαΐου έως τις 31 Αυγούστου 2026.
Ο αριθμός αυτός είναι ο υψηλότερος για την αντίστοιχη θερινή περίοδο από τότε που ξεκίνησε η συγκεκριμένη σειρά καταγραφής, το 2015. Τα στοιχεία δημοσιοποιήθηκαν την 1η Σεπτεμβρίου και αφορούν εκτιμήσεις, όχι τελεσίδικες ιατρικές διαγνώσεις για κάθε θάνατο.
Πάνω από 2.100 εκτιμώμενοι θάνατοι μόνο τον Αύγουστο
Ο Αύγουστος ήταν ο πιο επιβαρυμένος μήνας του φετινού καλοκαιριού, με 2.149 θανάτους που αποδίδονται στα υψηλά θερμικά φορτία. Πρόκειται για τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση Αυγούστου από την έναρξη της σειράς MoMo, πίσω μόνο από τους 2.184 θανάτους που είχαν εκτιμηθεί για τον Αύγουστο του 2025.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η θερμική πίεση δεν περιορίστηκε σε μία μικρή περιοχή της χώρας. Η Καταλονία κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό για τον Αύγουστο, με 1.164 θανάτους, ενώ ακολούθησαν η Βαλένθια με 227 και η Ανδαλουσία με 138. Οι αριθμοί συνδέονται με τη συνολική επίδραση των θερμοκρασιών στον πληθυσμό και όχι μόνο με περιστατικά θερμοπληξίας.
Από τους 2.149 εκτιμώμενους θανάτους του Αυγούστου, 1.283 αφορούσαν γυναίκες και 866 άνδρες. Περισσότεροι από 2.000 αφορούσαν ανθρώπους ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ 1.285 εκτιμάται ότι ήταν άνω των 85. Η ηλικία, τα καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα, η αφυδάτωση και η περιορισμένη δυνατότητα πρόσβασης σε δροσερό περιβάλλον θεωρούνται βασικοί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Τι μετρά πραγματικά το MoMo
Το MoMo, δηλαδή το σύστημα ημερήσιας παρακολούθησης της θνησιμότητας, δεν καταγράφει μόνο τους θανάτους στους οποίους αναγράφεται ως άμεση αιτία η θερμοπληξία. Χρησιμοποιεί στατιστικό μοντέλο που συγκρίνει τους αναμενόμενους θανάτους με τους παρατηρούμενους, λαμβάνοντας υπόψη τις θερμοκρασίες, τα ιστορικά δεδομένα και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού.
Με αυτόν τον τρόπο υπολογίζεται ο αριθμός των θανάτων που θεωρείται ότι συνδέεται με την υπερβολική ζέστη, ακόμη και όταν η θερμοκρασία επιδεινώνει ένα προϋπάρχον πρόβλημα υγείας, όπως καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια πνευμονοπάθεια ή νεφρική δυσλειτουργία. Για τον λόγο αυτό οι αριθμοί του MoMo πρέπει να διαβάζονται ως εκτιμώμενη υπερβάλλουσα θνησιμότητα και όχι ως πλήρης κατάλογος πιστοποιημένων θανάτων από θερμοπληξία.
Τα στοιχεία είναι επίσης προσωρινά. Οι υπηρεσίες υγείας αναθεωρούν τις εκτιμήσεις καθώς ενημερώνονται τα ληξιαρχικά και ιατρικά αρχεία. Αυτό εξηγεί γιατί διαφορετικές δημοσιεύσεις της ίδιας ημέρας εμφανίζουν μικρές αποκλίσεις, όπως 5.232 ή 5.234 θανάτους για την ίδια περίοδο. Η διαφορά δεν αλλάζει τη βασική εικόνα: το φετινό καλοκαίρι έχει ήδη ξεπεράσει τα προηγούμενα ρεκόρ της σειράς.
Οι συγκρίσεις με τα προηγούμενα χρόνια
Πριν από το 2026, οι υψηλότερες συνολικές εκτιμήσεις της περιόδου ήταν 4.789 θάνατοι το 2022 και 3.035 το 2023. Η φετινή επίδοση έχει ήδη ξεπεράσει και τα δύο αυτά επίπεδα, ενώ απομένει ο Σεπτέμβριος, ο οποίος περιλαμβάνεται στην περίοδο αυξημένης θερμικής επιτήρησης.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική επειδή τα κύματα καύσωνα δεν εμφανίστηκαν ως ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Η Ισπανία αντιμετώπισε επαναλαμβανόμενες περιόδους υψηλών θερμοκρασιών από τα τέλη της άνοιξης, με θερμές νύχτες που δυσκόλεψαν την αποκατάσταση του οργανισμού, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους και ανθρώπους που ζουν χωρίς επαρκή κλιματισμό.
Νέα θερμή περίοδος από την Πέμπτη
Η ισπανική μετεωρολογική υπηρεσία AEMET προειδοποίησε ότι από την Πέμπτη αναμένεται νέα περίοδος ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών για τις αρχές του φθινοπώρου. Σε μεγάλο μέρος της ενδοχώρας οι μέγιστες τιμές μπορεί να ξεπεράσουν τους 35 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε αρκετές περιοχές προβλέπονται τροπικές νύχτες, με τη θερμοκρασία να παραμένει πάνω από τους 20 βαθμούς.
Οι ισπανικές αρχές συνιστούν περιορισμό της έκθεσης στον ήλιο τις θερμές ώρες, συχνή κατανάλωση νερού, αποφυγή έντονης σωματικής άσκησης και τακτικό έλεγχο ηλικιωμένων ή ανθρώπων με χρόνια νοσήματα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για όσους ζουν μόνοι, εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή δροσισμό.
Η εξέλιξη στην Ισπανία έχει ευρύτερο ενδιαφέρον και για την Ευρώπη, καθώς δείχνει πώς οι υψηλές θερμοκρασίες μετατρέπονται από μετεωρολογικό φαινόμενο σε ζήτημα δημόσιας υγείας. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι κάθε θάνατος προκλήθηκε αποκλειστικά από τη ζέστη ούτε επιτρέπουν ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων για άλλες χώρες χωρίς αντίστοιχη ανάλυση.
Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι όχι
Έχει επιβεβαιωθεί ότι το MoMo εκτιμά 5.234 θανάτους που συνδέονται με τη ζέστη από τις 15 Μαΐου έως τις 31 Αυγούστου και 2.149 για τον Αύγουστο. Έχει επίσης επιβεβαιωθεί ότι οι εκτιμήσεις είναι οι υψηλότερες της θερινής σειράς από το 2015.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι όλοι οι θάνατοι προκλήθηκαν άμεσα από θερμοπληξία, ούτε ότι ο τελικός αριθμός θα παραμείνει ίδιος μετά την ολοκλήρωση των αναθεωρήσεων. Τα δεδομένα του Σεπτεμβρίου δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί και ενδέχεται να αυξήσουν περαιτέρω την τελική εκτίμηση.
Πηγές
Reuters: Heat blamed for 2,149 deaths in Spain last month
Επίσημο σύστημα MoMo του Instituto de Salud Carlos III
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση