Η Καλιφόρνια βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη ψηφοφορία για το ποιος θα πληρώνει το κόστος των μεγάλων πυρκαγιών όταν αυτές συνδέονται με εξοπλισμό εταιρειών ηλεκτρισμού. Οι νομοθέτες της πολιτείας αναμένεται να εξετάσουν την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου 2026 το Senate Bill 492, ένα συμβιβαστικό νομοσχέδιο που διαμορφώθηκε μετά από έντονες διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση του Δημοκρατικού κυβερνήτη Γκάβιν Νιούσομ.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η Καλιφόρνια προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε τέσσερις πιέσεις: την ανάγκη να αποζημιώνονται γρήγορα οι άνθρωποι που χάνουν σπίτια και περιουσίες, τη βιωσιμότητα των εταιρειών ηλεκτρισμού, το κόστος των ασφαλιστηρίων συμβολαίων και την προστασία των φορολογουμένων και των καταναλωτών από νέες επιβαρύνσεις.
Τι προβλέπει το συμβιβαστικό νομοσχέδιο
Το SB 492 δεν αποτελεί πλήρη αναμόρφωση του συστήματος ευθύνης για τις πυρκαγιές. Περιλαμβάνει, ωστόσο, μια σειρά μέτρων που επιχειρούν να επιταχύνουν την αποκατάσταση των πληγέντων και να αποτρέψουν πρακτικές που, σύμφωνα με τους υποστηρικτές του, καθυστερούν ή αυξάνουν το κόστος των αποζημιώσεων.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η δημιουργία ταχύτερης διαδικασίας διεκπεραίωσης των απαιτήσεων των επιζώντων. Το Συμβούλιο Αντιμετώπισης Καταστροφών της Καλιφόρνιας, το οποίο εποπτεύει το πολιτειακό ταμείο πυρκαγιών, θα ορίσει διαχειριστή για τη λειτουργία του μηχανισμού. Στόχος είναι τα θύματα να λαμβάνουν χρήματα νωρίτερα, χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν για χρόνια μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι δικαστικές διαδικασίες.
Το νομοσχέδιο επιχειρεί επίσης να περιορίσει τη δυνατότητα hedge funds να αγοράζουν ή να εκμεταλλεύονται απαιτήσεις που συνδέονται με πυρκαγιές. Παράλληλα, προβλέπει περιορισμούς στις αμοιβές δικηγόρων σε σχετικές υποθέσεις, ώστε μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων κεφαλαίων να κατευθύνεται στους πληγέντες.
Ένα από τα πιο πολιτικά συμβολικά μέτρα αφορά τα στελέχη των εταιρειών ηλεκτρισμού. Διευθύνοντες σύμβουλοι και άλλα ανώτατα στελέχη εταιρειών των οποίων ο εξοπλισμός προκαλεί μεγάλη πυρκαγιά δεν θα μπορούν να λάβουν μπόνους, εφόσον το περιστατικό προκαλέσει ζημιές ή καταστροφή σε περισσότερα από 500 κτίρια.
Η απαίτηση του Νιούσομ που δεν πέρασε
Ο Νιούσομ είχε ζητήσει ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό σύστημα εκθέτει τις μεγάλες εταιρείες ηλεκτρισμού σε οικονομικές υποχρεώσεις που μπορεί να απειλήσουν τη λειτουργία τους και να οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερους λογαριασμούς ρεύματος.
Κεντρικό σημείο της πρότασής του ήταν να περιοριστεί η δυνατότητα των ασφαλιστικών εταιρειών να στραφούν κατά των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού για να ανακτήσουν τα ποσά που κατέβαλαν σε ιδιοκτήτες κατοικιών. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως subrogation, επιτρέπει στις ασφαλιστικές να διεκδικούν χρήματα από τον υπεύθυνο για τη ζημιά.
Η συγκεκριμένη διάταξη δεν περιλαμβάνεται στον τελικό συμβιβασμό. Οι ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούσαν ότι η απαγόρευση θα μετέφερε σημαντικό μέρος του κόστους στους ίδιους τους ασφαλισμένους, αυξάνοντας τα ασφάλιστρα σε μια πολιτεία όπου η κάλυψη κατοικιών έχει ήδη γίνει ακριβότερη και δυσκολότερη.
Ο κυβερνήτης αναγνώρισε ότι το νομοσχέδιο αποτελεί πρόοδο για τα θύματα, αλλά ταυτόχρονα δήλωσε πως δεν λύνει τα διαρθρωτικά προβλήματα του συστήματος. Ο Νιούσομ ολοκληρώνει την τελευταία του νομοθετική σύνοδο πριν αποχωρήσει από το αξίωμα λόγω ορίου θητειών, γεγονός που προσδίδει στην αντιπαράθεση και πολιτική διάσταση.
Ποιοι εμπλέκονται στη σύγκρουση
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι τρεις μεγάλες επενδυτικά ελεγχόμενες εταιρείες ηλεκτρισμού της Καλιφόρνιας: η Pacific Gas & Electric, η Southern California Edison και η San Diego Gas & Electric. Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι το ισχύον καθεστώς μπορεί να δημιουργήσει τεράστιες οικονομικές υποχρεώσεις ακόμη και όταν δεν αποδεικνύεται αμέλεια.
Η πολιτεία εφαρμόζει εδώ και χρόνια ένα ιδιαίτερο νομικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο οι εταιρείες ηλεκτρισμού μπορεί να θεωρηθούν υπεύθυνες για ζημιές από πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον εξοπλισμό τους, ακόμη και χωρίς δικαστική διαπίστωση ότι ενήργησαν αμελώς. Το καθεστώς αυτό έχει συνδεθεί με την οικονομική κρίση της PG&E και την πτώχευσή της το 2019.
Από την άλλη πλευρά, οι οργανώσεις των θυμάτων, οι καταναλωτικές ενώσεις, οι ασφαλιστικές εταιρείες και αρκετές τοπικές αρχές φοβούνται ότι μια μεγάλη ελάφρυνση των εταιρειών θα μεταφέρει το κόστος στους πολίτες. Οι επιζώντες των πυρκαγιών υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να βρεθούν τελευταίοι στη σειρά των αποζημιώσεων, ενώ οι δήμοι και οι κομητείες ζητούν να καλύπτονται και οι δαπάνες για κατεστραμμένες υποδομές και επιχειρήσεις κατάσβεσης.
Το οικονομικό βάρος και οι πυρκαγιές του 2025
Η συζήτηση επιταχύνθηκε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιανουαρίου 2025 στην περιοχή του Λος Άντζελες. Η πυρκαγιά Eaton, για την οποία η Southern California Edison αντιμετωπίζει χιλιάδες αξιώσεις, προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον 19 ανθρώπων και κατέστρεψε περισσότερες από 9.400 κατασκευές στην Αλταντίνα. Η εταιρεία αρνείται ότι φέρει ευθύνη.
Οι δύο μεγάλες πυρκαγιές του Ιανουαρίου 2025 στην περιοχή του Λος Άντζελες προκάλεσαν συνολικά ασφαλισμένες ζημιές περίπου 41 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ασφαλιστική αγορά. Το ποσό αυτό καταδεικνύει γιατί η συζήτηση για το ποιος πληρώνει δεν αφορά μόνο μια νομική λεπτομέρεια, αλλά τη σταθερότητα ολόκληρης της αγοράς ενέργειας και ασφάλισης.
Η Καλιφόρνια διαθέτει ήδη πολιτειακό ταμείο ύψους 21 δισ. δολαρίων για την κάλυψη ζημιών από πυρκαγιές, ενώ έχει συμφωνηθεί και συμπληρωματική χρηματοδότηση 18 δισ. δολαρίων. Το πρόβλημα είναι ότι τα κεφάλαια αυτά δεν εξαλείφουν το βασικό ερώτημα: αν μια πυρκαγιά συνδέεται με δίκτυο ηλεκτρισμού, ποιο μέρος της ζημιάς θα πληρώσουν οι μέτοχοι, ποιο οι καταναλωτές, ποιο οι ασφαλιστικές και ποιο το κράτος.
Τι αλλάζει και τι παραμένει αβέβαιο
Εφόσον εγκριθεί από τα δύο σώματα της πολιτειακής Βουλής και υπογραφεί από τον κυβερνήτη, το νομοσχέδιο θα τεθεί σε ισχύ άμεσα, καθώς περιλαμβάνει ρήτρα επείγοντος και απαιτεί ενισχυμένη πλειοψηφία δύο τρίτων. Οι πληγέντες θα αποκτήσουν έναν μηχανισμό ταχύτερων πληρωμών, ενώ τα στελέχη των εταιρειών θα αντιμετωπίζουν πιο άμεση οικονομική συνέπεια σε περίπτωση μεγάλης καταστροφής.
Δεν έχει όμως ακόμη επιβεβαιωθεί ότι το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί οριστικά, ούτε ότι θα επιλύσει τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των αποζημιώσεων. Δεν αλλάζει επίσης τον βασικό κανόνα που επιτρέπει στις ασφαλιστικές να διεκδικούν χρήματα από τις εταιρείες ηλεκτρισμού. Η τελική ψηφοφορία και οι πιθανές τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής θα καθορίσουν το ακριβές περιεχόμενο της νέας νομοθεσίας.
Πηγές
Associated Press – California Legislature to vote on wildfire reforms
ABC7 San Francisco – Utility wildfire liability Senate Bill 492 advances
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση