Η Γαλλία βάζει τα λύκεια σε «ψηφιακή νηστεία» – Πώς εφαρμόζεται η απαγόρευση κινητών

Η Γαλλία περνά από την 1η Σεπτεμβρίου σε ένα νέο, αυστηρότερο μοντέλο σχολικής ζωής χωρίς κινητά τηλέφωνα. Η απαγόρευση, που ίσχυε ήδη από το 2018 για τα δημοτικά και τα collèges, επεκτείνεται πλέον στα λύκεια, δηλαδή στις σχολικές μονάδες όπου φοιτούν κυρίως μαθητές ηλικίας 15 έως 18 ετών.

Η αλλαγή εντάσσεται στην προσπάθεια της κυβέρνησης του Εμανουέλ Μακρόν να περιορίσει την έκθεση των παιδιών στις οθόνες και να ενισχύσει τη συγκέντρωση μέσα στην τάξη. Ωστόσο, το μέτρο δεν αποτελεί μια ενιαία διαδικασία κατάσχεσης όλων των κινητών σε εθνικό επίπεδο. Κάθε λύκειο πρέπει να καθορίσει στον εσωτερικό κανονισμό του τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζεται η απαγόρευση.

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση

Η χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων συνδεδεμένων συσκευών απαγορεύεται στους μαθητές κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας. Η ρύθμιση αφορά όχι μόνο τα smartphones, αλλά και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές επικοινωνίας, με τις εξαιρέσεις να προβλέπονται από τον κανονισμό κάθε σχολείου.

Οι γαλλικές αρχές έχουν παρουσιάσει αρκετές πιθανές λύσεις. Τα λύκεια μπορούν να χρησιμοποιούν ατομικά lockers, στα οποία οι μαθητές θα αφήνουν το τηλέφωνό τους κατά την άφιξη. Μπορούν επίσης να επιλέξουν συλλογικά κουτιά, όπου θα συγκεντρώνονται οι συσκευές μιας τάξης, ή ειδικές ατομικές θήκες που κλειδώνουν κατά την είσοδο στο σχολείο και ανοίγουν μόνο κατά την αποχώρηση.

Δεν υπάρχει, επομένως, ένα υποχρεωτικό τεχνικό σύστημα για ολόκληρη τη χώρα. Η επιλογή εξαρτάται από τις υποδομές, το μέγεθος της μονάδας, τη στάση της διεύθυνσης και τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς και τις σχολικές κοινότητες.

Γιατί η εφαρμογή δεν θα είναι άμεση παντού

Η βασική δυσκολία είναι ότι η νομοθεσία θεσπίστηκε μέσα στο καλοκαίρι, αφήνοντας περιορισμένο χρόνο για την πρακτική προετοιμασία των σχολείων. Οι διευθυντές πρέπει να τροποποιήσουν τους εσωτερικούς κανονισμούς, να ενημερώσουν γονείς και μαθητές, να εξασφαλίσουν χώρο φύλαξης και να αντιμετωπίσουν ζητήματα ευθύνης σε περίπτωση απώλειας ή καταστροφής μιας συσκευής.

Οι εκπαιδευτικές ενώσεις έχουν προειδοποιήσει ότι αρκετά λύκεια δεν μπορούν να εφαρμόσουν από την πρώτη ημέρα ένα πλήρες σύστημα παραλαβής και ασφαλούς φύλαξης χιλιάδων κινητών. Σε μεγαλύτερες σχολικές μονάδες, η συλλογή των τηλεφώνων μπορεί να απαιτεί σημαντικό προσωπικό και να δημιουργεί καθυστερήσεις στην έναρξη των μαθημάτων.

Για τον λόγο αυτό, η απαγόρευση μπορεί να ισχύει νομικά από την 1η Σεπτεμβρίου, αλλά να υλοποιηθεί σταδιακά στην πράξη. Ορισμένα σχολεία ενδέχεται να ξεκινήσουν με απλή απαγόρευση χρήσης, ενώ άλλα θα εφαρμόσουν πιο αυστηρά συστήματα φύλαξης των συσκευών.

Οι εξαιρέσεις για μάθημα και υγεία

Η ρύθμιση δεν απαγορεύει κάθε πιθανή χρήση της τεχνολογίας. Ο διευθυντής και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιτρέπουν τη χρήση κινητού ή άλλης συνδεδεμένης συσκευής για συγκεκριμένους παιδαγωγικούς σκοπούς. Για παράδειγμα, ένα τηλέφωνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οργανωμένη δραστηριότητα, σε μάθημα πληροφορικής ή σε εργασία που απαιτεί πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο.

Εξαίρεση προβλέπεται επίσης για μαθητές με αναπηρία ή σοβαρό πρόβλημα υγείας, όταν η συσκευή είναι απαραίτητη για ιατρικούς λόγους. Τα λύκεια που προσφέρουν τμήματα ανώτερης εκπαίδευσης, όπως προπαρασκευαστικές τάξεις ή τμήματα τεχνικών σπουδών, μπορούν να θεσπίσουν ειδικό καθεστώς για τους μεγαλύτερους μαθητές.

Σε περίπτωση παραβίασης, το σχολείο μπορεί να προχωρήσει σε προσωρινή κατάσχεση της συσκευής ή σε πειθαρχικό μέτρο, ιδιαίτερα όταν η παράβαση επαναλαμβάνεται. Η αντίδραση, πάντως, πρέπει να είναι αναλογική και εξατομικευμένη.

Δεν είναι η απαγόρευση των social media

Μια κρίσιμη διάκριση είναι ότι το νέο μέτρο αφορά τη χρήση κινητών μέσα στο σχολικό περιβάλλον και όχι μια γενική απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα. Η ξεχωριστή γαλλική νομοθετική προσπάθεια για καθολικό περιορισμό των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών προσέκρουσε τον Αύγουστο στο Συνταγματικό Συμβούλιο, το οποίο έκρινε ότι παραβίαζε δυσανάλογα την ελευθερία έκφρασης και επικοινωνίας.

Έτσι, η κυβέρνηση επικεντρώνεται τώρα στο σχολικό περιβάλλον, όπου μπορεί να επιβάλει σαφέστερους και τεχνικά πιο εφαρμόσιμους κανόνες. Η Γαλλία επιχειρεί να δημιουργήσει μια πλήρη σχολική διαδρομή χωρίς χρήση κινητών, από το δημοτικό έως το λύκειο, αν και ο βαθμός αυστηρότητας θα διαφέρει από σχολείο σε σχολείο.

Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα

Η γαλλική απόφαση αναμένεται να λειτουργήσει ως δοκιμή για άλλες ευρωπαϊκές χώρες που εξετάζουν αυστηρότερους περιορισμούς στα smartphones των μαθητών. Το ζήτημα αφορά πλέον όχι μόνο την πειθαρχία στην τάξη, αλλά και την προστασία της προσοχής, την αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού, τον σχολικό εκφοβισμό και τη διαχείριση προσωπικών δεδομένων.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει άμεσο ενδιαφέρον επειδή ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το αν αρκεί η απαγόρευση χρήσης κινητών κατά τη διάρκεια του μαθήματος ή αν χρειάζεται πλήρης απομάκρυνση των συσκευών για όλη τη σχολική ημέρα. Το γαλλικό μοντέλο δείχνει ότι το δύσκολο σημείο δεν είναι μόνο η ψήφιση ενός κανόνα, αλλά η πρακτική εφαρμογή του: ποιος παραλαμβάνει το κινητό, πού φυλάσσεται, ποιος ευθύνεται και πώς αντιμετωπίζονται οι εξαιρέσεις.

Μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι όλα τα γαλλικά λύκεια θα εφαρμόσουν το ίδιο σύστημα από την πρώτη ημέρα. Το βέβαιο είναι ότι από την έναρξη του σχολικού έτους η χρήση κινητών περνά σε αυστηρότερο καθεστώς και ότι οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν η μεταρρύθμιση μπορεί να εφαρμοστεί ομοιόμορφα σε ολόκληρη τη χώρα.

Πηγές

The Guardian – French high schools rush to put Macron’s phone ban into force

Service-Public.fr – Ban on mobile phones in high school as of the 2026 school year

Le Monde – France’s high school phone ban may take weeks to implement