Μια νέα πίεση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, με άμεσες πιθανές επιπτώσεις στις οδικές μεταφορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες των Βαλκανίων, εκδηλώθηκε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026. Οδηγοί φορτηγών και εταιρείες διεθνών μεταφορών από τη Σερβία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία πραγματοποίησαν ταυτόχρονες διαμαρτυρίες έξω από αντιπροσωπείες της ΕΕ, καταγγέλλοντας ότι οι ισχύοντες κανόνες Σένγκεν τούς εμποδίζουν να εργάζονται κανονικά.
Οι επαγγελματίες οδηγοί προειδοποίησαν ότι, αν δεν υπάρξει συγκεκριμένη συμφωνία, θα προχωρήσουν σε κινητοποιήσεις και αποκλεισμό συνοριακών περασμάτων προς την ΕΕ στις 14 Σεπτεμβρίου. Μέχρι στιγμής δεν έχει ξεκινήσει τέτοιος αποκλεισμός· πρόκειται για προαναγγελθείσα ενέργεια, η οποία συνδέεται με την έκβαση των επαφών που αναμένονται στις Βρυξέλλες.
Το πρόβλημα με τον κανόνα 90/180
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο κανόνας που επιτρέπει σε πολίτες χωρών εκτός ΕΕ να παραμένουν στον χώρο Σένγκεν έως 90 ημέρες μέσα σε οποιοδήποτε διάστημα 180 ημερών. Οι μεταφορείς υποστηρίζουν ότι η ρύθμιση σχεδιάστηκε κυρίως για ταξιδιώτες και όχι για οδηγούς που περνούν επανειλημμένα τα σύνορα στο πλαίσιο της εργασίας τους.
Ένας οδηγός διεθνών μεταφορών μπορεί να πραγματοποιεί συνεχόμενα δρομολόγια προς τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Αυστρία ή άλλες χώρες της ΕΕ. Όταν όμως συμπληρώσει το όριο των 90 ημερών, πρέπει να αποχωρήσει από τον χώρο Σένγκεν και να περιμένει μέχρι να επανέλθει διαθέσιμος χρόνος. Οι ενώσεις των μεταφορέων υποστηρίζουν ότι αυτό καθιστά πρακτικά αδύνατη την κανονική απασχόληση, ιδιαίτερα για όσους εκτελούν συχνά δρομολόγια.
Οι οδηγοί ζητούν ειδικό καθεστώς για τους επαγγελματίες του κλάδου, υποστηρίζοντας ότι διαθέτουν διεθνείς άδειες, εργάζονται για καταχωρισμένες εταιρείες και δεν εισέρχονται στην ΕΕ ως τουρίστες ή με πρόθεση μόνιμης εγκατάστασης. Μεταξύ των λύσεων που έχουν συζητηθεί περιλαμβάνονται εξαιρέσεις για τους οδηγούς, ειδικές άδειες εργασίας και διμερείς συμφωνίες ανάμεσα σε χώρες των Βαλκανίων και κράτη-μέλη της ΕΕ.
Συντονισμένες διαμαρτυρίες σε τέσσερις χώρες
Οι κινητοποιήσεις της 31ης Αυγούστου πραγματοποιήθηκαν στο Βελιγράδι, στο Σεράγεβο, στην Ποντγκόριτσα και στα Σκόπια. Σε ορισμένες περιοχές οι οδηγοί συγκεντρώθηκαν με τα φορτηγά τους έξω από τις αντιπροσωπείες της ΕΕ, ενώ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη καταγράφηκε πορεία οχημάτων στους δρόμους του Σεράγεβο.
Η διαμαρτυρία οργανώθηκε ενόψει συνάντησης στις Βρυξέλλες την 1η Σεπτεμβρίου, όπου αναμένεται να εξεταστεί το ζήτημα των επαγγελματιών οδηγών από τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι μεταφορείς υποστηρίζουν ότι το θέμα παραμένει ανοιχτό εδώ και μήνες και ότι οι μέχρι τώρα επαφές δεν έχουν οδηγήσει σε ενιαία λύση που να καλύπτει όλες τις χώρες και όλα τα κράτη του χώρου Σένγκεν.
Η Βόρεια Μακεδονία έχει ήδη αναφέρει ότι εξετάζει διμερείς ρυθμίσεις με χώρες όπως η Κροατία, η Ελβετία και η Ρουμανία, ενώ παράλληλα συζητά επαφές με την Αυστρία, τη Σλοβενία και τη Γερμανία. Οι οδηγοί, ωστόσο, θεωρούν ότι οι αποσπασματικές συμφωνίες δεν αρκούν, καθώς τα δρομολόγια των φορτηγών διασχίζουν πολλές χώρες.
Γιατί αφορά και την Ελλάδα
Τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελούν κρίσιμο διάδρομο για τις χερσαίες μεταφορές μεταξύ της νοτιοανατολικής Ευρώπης και της ενιαίας αγοράς. Μια παρατεταμένη διαταραχή στα σύνορα θα μπορούσε να επηρεάσει τη ροή τροφίμων, καυσίμων, φαρμάκων, ανταλλακτικών, βιομηχανικών εξαρτημάτων και καταναλωτικών προϊόντων.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω των εμπορικών και οδικών συνδέσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία και τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής. Ενδεχόμενες ουρές φορτηγών σε συνοριακούς σταθμούς θα μπορούσαν να προκαλέσουν καθυστερήσεις στις μεταφορές από και προς τη βόρεια Ελλάδα, να αυξήσουν το κόστος logistics και να πιέσουν τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από παραδόσεις «just in time».
Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Δυτικών Βαλκανίων, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 60% του συνολικού εμπορίου της περιοχής, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Al Jazeera. Η Σερβία, η μεγαλύτερη οικονομία των Δυτικών Βαλκανίων, έχει ιδιαίτερα στενή εμπορική σχέση με την ΕΕ, ενώ η Βοσνία-Ερζεγοβίνη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές και εξαγωγές μέσω των ευρωπαϊκών οδικών δικτύων.
Τι έχει επιβεβαιωθεί και τι όχι
Έχει επιβεβαιωθεί ότι πραγματοποιήθηκαν διαμαρτυρίες σε τέσσερις χώρες και ότι οι ενώσεις των μεταφορέων έχουν προειδοποιήσει για δράση στα συνοριακά περάσματα στις 14 Σεπτεμβρίου. Έχει επίσης επιβεβαιωθεί ότι το ζήτημα θα συζητηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι ορισμένες χώρες αναζητούν διμερείς λύσεις.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδέχθηκε ήδη εξαίρεση για όλους τους επαγγελματίες οδηγούς, ούτε ότι ο αποκλεισμός των συνόρων είναι οριστικός. Η έκταση, η διάρκεια και η γεωγραφική κάλυψη οποιασδήποτε κινητοποίησης θα εξαρτηθούν από τις συνομιλίες και από τις αποφάσεις των συνδικαλιστικών και επαγγελματικών ενώσεων τις επόμενες ημέρες.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η συνάντηση στις Βρυξέλλες την 1η Σεπτεμβρίου. Εάν δεν υπάρξει κοινά αποδεκτή πρόταση, η προειδοποίηση για αποκλεισμό στις 14 Σεπτεμβρίου μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή δοκιμασία για τις μεταφορές και τις εμπορικές ροές στη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Πηγές
Al Jazeera: Western Balkans truck drivers threaten EU border blockade
Anadolu Agency: Balkan truckers protest Schengen stay limits for professional drivers
Euronews Serbia: Οι μεταφορείς των Δυτικών Βαλκανίων προαναγγέλλουν διαμαρτυρία και αποκλεισμό
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
ΔΙΕΘΝΗ
Ελληνικά
Αφήστε μια απάντηση