40 τρισ. δολάρια: Το αμερικανικό χρέος πέρασε ένα όριο που δεν είναι πια απλώς ένας αριθμός

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πέρασαν ένα ακόμη ιστορικό όριο: το συνολικό ομοσπονδιακό χρέος ξεπέρασε τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το νούμερο είναι τόσο μεγάλο ώστε εύκολα χάνει το νόημά του. Η πραγματική είδηση όμως δεν είναι ο αριθμός μόνος του. Είναι το κόστος εξυπηρέτησης, η ανάγκη συνεχούς έκδοσης νέων ομολόγων και το ερώτημα πόσο ακριβά θα ζητούν οι επενδυτές να πληρώνονται για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν το αμερικανικό κράτος.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά τη δημοσίευση του The Most Important News, το οποίο συνέδεσε το ορόσημο των 40 τρισ. με την πίεση στις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων. Η πηγή έχει έντονα σχολιαστικό ύφος, γι αυτό χρειάζεται να ξεχωρίσουμε το γεγονός από την ερμηνεία: το χρέος έχει πράγματι περάσει το ιστορικό επίπεδο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επίκειται αυτομάτως κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας ή του δολαρίου.

Αυτό που αλλάζει είναι η αριθμητική. Όταν το απόθεμα χρέους είναι τεράστιο, ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές στο μέσο επιτόκιο μεταφράζονται με τον χρόνο σε πολύ μεγάλες μεταβολές στις δαπάνες τόκων. Παλιότερα ομόλογα χαμηλού επιτοκίου λήγουν και αντικαθίστανται από νέες εκδόσεις σε υψηλότερο κόστος. Έτσι η δημοσιονομική πίεση δεν εμφανίζεται σε μία ημέρα. Συσσωρεύεται.

Το σημείο όπου οι τόκοι γίνονται πολιτική

Οι τόκοι του δημόσιου χρέους ανταγωνίζονται πλέον άλλες δαπάνες του προϋπολογισμού. Κάθε δολάριο που κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση παλιού δανεισμού δεν μπορεί ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει άμυνα, υποδομές, κοινωνικές παροχές ή φορολογικές ελαφρύνσεις χωρίς νέο δανεισμό. Αυτό δημιουργεί έναν δύσκολο κύκλο: μεγάλα ελλείμματα αυξάνουν τις ανάγκες έκδοσης χρέους και οι μεγαλύτερες ανάγκες χρηματοδότησης κάνουν την αγορά ομολόγων ακόμη σημαντικότερη για την οικονομική σταθερότητα.

Δεν υπάρχει όμως ένα μαγικό επίπεδο χρέους στο οποίο μια χώρα ξαφνικά καταρρέει. Οι ΗΠΑ έχουν ένα πλεονέκτημα που ελάχιστες οικονομίες διαθέτουν: δανείζονται στο δικό τους νόμισμα και το δολάριο παραμένει ο βασικός πυλώνας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η αγορά αμερικανικών Treasuries εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη και βαθύτερη αγορά κρατικού χρέους στον κόσμο. Αυτό προσφέρει σημαντική αντοχή.

Ακριβώς γι αυτό το πρόβλημα δεν πρέπει να περιγράφεται με εύκολες ημερομηνίες καταστροφής. Ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι πιο αργός: η διαρκής ανάγκη για τεράστιο δανεισμό μπορεί να κρατά τις αποδόσεις ψηλότερα, να αυξάνει το κόστος κεφαλαίου στην οικονομία και να περιορίζει σταδιακά τις επιλογές της δημοσιονομικής πολιτικής.

Γιατί ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθεί

Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα δεν είναι μια εσωτερική υπόθεση της Ουάσιγκτον. Αποτελούν σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση χρηματοοικονομικών προϊόντων σε όλο τον πλανήτη. Όταν οι αποδόσεις τους ανεβαίνουν, μπορεί να επηρεαστούν εταιρικά ομόλογα, στεγαστικά δάνεια, ροές κεφαλαίων, συναλλαγματικές ισοτιμίες και το κόστος δανεισμού άλλων κρατών.

Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η σύνδεση περνά κυρίως μέσα από τις διεθνείς αγορές και το δολάριο. Ισχυρότερες αμερικανικές αποδόσεις μπορούν να τραβήξουν κεφάλαια προς τις ΗΠΑ και να αλλάξουν τη σχετική ελκυστικότητα άλλων αγορών. Παράλληλα, μια ισχυρή μεταβολή στην ισοτιμία ευρώ-δολαρίου επηρεάζει το κόστος εμπορευμάτων που τιμολογούνται σε δολάρια, όπως η ενέργεια.

Τα 40 τρισ. λοιπόν αξίζουν προσοχή όχι ως προφητεία μιας συγκεκριμένης καταστροφής αλλά ως προειδοποίηση για τη διαδρομή. Το κρίσιμο δεν είναι αν η Αμερική μπορεί να εκδώσει το επόμενο ομόλογο. Μπορεί. Το κρίσιμο είναι πόσο θα κοστίζει η συνεχής αναχρηματοδότηση, ποιος θα απορροφά τη νέα προσφορά και πόσο χώρο θα αφήνουν οι τόκοι στις επόμενες κυβερνήσεις όταν έρθει η επόμενη ύφεση ή η επόμενη μεγάλη κρίση.

Πηγές: The Most Important News, στοιχεία U.S. Treasury που αναφέρονται σε διεθνή δημοσιεύματα. Φωτογραφία: Jose Fontano / Unsplash.