Μια τρύπα 300 δισ. δολαρίων δεν ανοίγει Τρίτη το πρωί
Η σημερινή είδηση είναι εντυπωσιακή: ο Hui Ka Yan, ιδρυτής της Evergrande και κάποτε ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ασίας, καταδικάστηκε σε ισόβια. Η προσωπική του περιουσία κατασχέθηκε. Δεκάδες ακόμη πρόσωπα καταδικάστηκαν. Η αυτοκρατορία που δημιούργησε είχε φτάσει να κουβαλά πάνω από 300 δισ. δολάρια υποχρεώσεις.
Αν σταματήσουμε εδώ, έχουμε μια είδηση. Αν κάνουμε τη δεύτερη ερώτηση, έχουμε έρευνα: πώς μπορεί μια εταιρεία να φτάσει σε τέτοιο μέγεθος προβλήματος ενώ γύρω της υπάρχουν ελεγκτές, τράπεζες, οίκοι αξιολόγησης, επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές;
Μια οικονομική τρύπα 300.000.000.000 δολαρίων δεν ανοίγει Τρίτη το πρωί. Πόσα μάτια χρειάζεται να κοιτάζουν αλλού για να μεγαλώσει τόσο;
Από εργάτης σε αυτοκράτορα ακινήτων
Ο Hui ίδρυσε την Evergrande το 1996. Το 2017 η προσωπική του περιουσία είχε εκτιμηθεί περίπου στα 45,3 δισ. δολάρια. Η εταιρεία έγινε ένας από τους μεγαλύτερους developers της Κίνας, τροφοδοτούμενη από την τεράστια ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων και από άφθονη χρηματοδότηση.
Το 2021 όμως η μηχανή σταμάτησε. Η Evergrande αθέτησε πληρωμές και η κρίση της έγινε σύμβολο ενός πολύ μεγαλύτερου προβλήματος στην κινεζική αγορά ακινήτων.
Το στοιχείο που αλλάζει ολόκληρη την ιστορία
Οι κινεζικές αρχές διαπίστωσαν αργότερα ότι η βασική θυγατρική Hengda είχε υπερδηλώσει έσοδα κατά περίπου 564 δισ. γουάν για το 2019 και το 2020 — περίπου 80 δισ. δολάρια. Κεντρικό ζήτημα ήταν η πρόωρη αναγνώριση εσόδων από πωλήσεις ακινήτων.
Δεν μιλάμε για ένα λάθος σε ένα Excel. Μιλάμε για δεκάδες δισεκατομμύρια που επηρέαζαν την εικόνα μιας εταιρείας από την οποία εξαρτώνταν αγοραστές κατοικιών, ομολογιούχοι, τράπεζες, προμηθευτές και επενδυτές.
Και οι ελεγκτές;
Η PwC Zhong Tian ήταν ελεγκτής της Hengda. Το 2024 η ίδια η PwC παραδέχθηκε δημοσίως ότι η ελεγκτική εργασία στην Hengda έπεσε απαράδεκτα κάτω από τα πρότυπα που απαιτεί το δίκτυό της. Ακολούθησαν κυρώσεις από τις κινεζικές αρχές, αποχωρήσεις στελεχών και περαιτέρω έλεγχοι.
Το 2026 οι αρχές του Χονγκ Κονγκ επέβαλαν επίσης πολύ βαριές κυρώσεις για ελεγκτικές αποτυχίες σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις της Evergrande.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ελεγκτής γνώριζε την πλήρη έκταση όσων συνέβαιναν. Σημαίνει όμως ότι η εύκολη αφήγηση «ένας κακός επιχειρηματίας εξαπάτησε τους πάντες» δεν αρκεί για να εξηγήσει ένα φαινόμενο τέτοιου μεγέθους.
Το πιο ειρωνικό κεφάλαιο: κάποιος είχε φωνάξει από το 2012
Το 2012 η Citron Research του short seller Andrew Left κατηγόρησε την Evergrande για αφερεγγυότητα και λογιστικές παρατυπίες. Η μετοχή κατέρρευσε προσωρινά. Η Evergrande απέρριψε τις κατηγορίες.
Όμως εδώ η ιστορία γίνεται πολύ πιο περίπλοκη. Το Market Misconduct Tribunal του Χονγκ Κονγκ έκρινε το 2016 ότι ο Left είχε δημοσιεύσει ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες και είχε ενεργήσει απερίσκεπτα ή αμελώς. Άρα δεν μπορούμε σήμερα να πάρουμε το report του 2012 και να πούμε απλώς «είχε δικαιωθεί».
Το μάθημα είναι καλύτερο: ένας άνθρωπος μπορεί να δείχνει προς τη σωστή κατεύθυνση και ταυτόχρονα να χρησιμοποιεί λανθασμένα στοιχεία ή υπερβολικά συμπεράσματα. Η κριτική σκέψη δεν είναι επιλογή στρατοπέδου.
Απρίλιος 2021: και όμως, το outlook έγινε stable
Στις 12 Απριλίου 2021 η S&P Global Ratings αναβάθμισε το outlook της Evergrande από negative σε stable, εκτιμώντας ότι η ρευστότητα βελτιωνόταν και ότι η κεφαλαιακή δομή γινόταν πιο βιώσιμη.
Μόλις τέσσερις μήνες αργότερα, στις 5 Αυγούστου, η ίδια S&P υποβάθμισε την εταιρεία σε CCC λόγω αυξανόμενου κινδύνου μη πληρωμής. Τον Σεπτέμβριο την κατέβασε σε CC και έγραφε πλέον ότι το default ήταν ουσιαστικά σχεδόν βέβαιο. Τον Δεκέμβριο ήρθε το SD μετά τις χαμένες πληρωμές.
Stable τον Απρίλιο. Default μέσα στην ίδια χρονιά. Αυτό δεν αποδεικνύει συνωμοσία. Αποδεικνύει πόσο επικίνδυνο είναι να αντιμετωπίζουμε μια αξιολόγηση ως φωτογραφία της απόλυτης πραγματικότητας.
Ποιος λοιπόν ήξερε;
Η σωστή απάντηση είναι: διαφορετικοί παίκτες γνώριζαν διαφορετικά κομμάτια σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Οι τράπεζες έβλεπαν δανεισμό. Οι οίκοι αξιολόγησης έβλεπαν δημοσιευμένα στοιχεία και ρευστότητα. Οι ελεγκτές είχαν πρόσβαση στα οικονομικά βιβλία. Οι ρυθμιστικές αρχές παρακολουθούσαν έναν κλάδο κρίσιμο για την κινεζική ανάπτυξη. Οι επενδυτές έβλεπαν πωλήσεις και ανάπτυξη.
Και όμως, το σύνολο αποδείχθηκε πολύ χειρότερο από την εικόνα που έβλεπε η αγορά αρκετά χρόνια πριν από την κατάρρευση.
Το μάθημα της Evergrande δεν είναι μόνο κινεζικό
Όταν μια εταιρεία μεγαλώνει γρήγορα, όλοι έχουν λόγο να πιστεύουν στην ιστορία της. Ο επιχειρηματίας θέλει χρηματοδότηση. Η τράπεζα θέλει πελάτη. Ο επενδυτής θέλει απόδοση. Η κυβέρνηση θέλει ανάπτυξη. Ο ελεγκτής θέλει να κρατήσει έναν τεράστιο λογαριασμό. Ο δημοσιογράφος βλέπει ένα success story.
Κανένα από αυτά δεν αποδεικνύει διαφθορά από μόνο του. Μαζί όμως δημιουργούν ένα πολύ ανθρώπινο και επικίνδυνο κίνητρο: όσο όλοι κερδίζουν, η ερώτηση «κι αν οι αριθμοί δεν είναι αυτό που φαίνονται;» γίνεται όλο και πιο άβολη.
Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική ενημέρωση
Ο Hui Ka Yan θα περάσει τη ζωή του στη φυλακή. Αυτό είναι η είδηση της ημέρας.
Όταν βλέπεις μια αυτοκρατορία να καταρρέει, μη ρωτάς μόνο ποιος πάτησε το τελευταίο κουμπί. Ρώτα ποιοι υπέγραφαν, ποιοι αξιολογούσαν, ποιοι δάνειζαν και ποιοι χειροκροτούσαν όσο η μηχανή δούλευε.
Γιατί τότε αρχίζεις να καταλαβαίνεις όχι απλώς την Evergrande, αλλά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι μεγάλες οικονομικές φούσκες.
MEDIA WATCH / KATOHIKA ΕΡΕΥΝΑ — Η είδηση σου λέει τι συνέβη. Η δεύτερη ερώτηση προσπαθεί να σου πει γιατί.
Ελληνικά 