Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί μόλις κατά περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2027, ενώ η προσφορά θα ενισχυθεί κατά περίπου 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, για αυτό σύμφωνα με την JPMorgan, δεν αποκλείεται η τιμή του πετρελαίου να υποχωρήσει στα 60 δολάρια το βαρέλι
(upd) Το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των Ηνωμένων Πολιτειών, που επί δεκαετίες αποτελούσε την απόλυτη «ασφάλεια» της Ουάσιγκτον απέναντι σε ενεργειακές κρίσεις και γεωπολιτικούς κραδασμούς, βρίσκεται πλέον σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Aναλυτές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 43 ετών…
Οι μαζικές αποδεσμεύσεις πετρελαίου των τελευταίων ετών, σε συνδυασμό με σοβαρές φθορές στις υποδομές αποθήκευσης, έχουν περιορίσει δραστικά τα πραγματικά διαθέσιμα αποθέματα, εγείροντας ερωτήματα για την ικανότητα των ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν μια νέα μεγάλης κλίμακας ενεργειακή κρίση.
Φθαρμένες υποδομές
Βάσει στοιχείων του Αμερικανικού Ελεγκτικού Γραφείου (Government Accountability Office – GAO), δεν υπάρχει πρόσβαση στο ένα τέταρτο του Στρατηγικού Πετρελαϊκού Αποθέματος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η άντληση πετρελαίου είναι αδύνατη λόγω βλαβών στον εξοπλισμό και παραμόρφωσης των δεξαμενών αποθήκευσης.
Οι συνεχείς αστοχίες έχουν ήδη μειώσει τη δυνατότητα του συστήματος να παραλαμβάνει και να διαθέτει πετρέλαιο στο 56% και το 61% αντίστοιχα της προβλεπόμενης δυναμικότητάς του.
Ο Pavel Maryshev, μέλος του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων της Ρωσικής Εταιρείας Φυσικού Αερίου, αποδίδει την κατάσταση στη φθορά του εξοπλισμού, στην ανεπαρκή συντήρηση και σε φυσικούς παράγοντες.
«Καθώς οι δεξαμενές έχουν σχεδόν φυσική γεωλογική προέλευση, οι βιολογικές και γεωλογικές διεργασίες στα σημεία επαφής με το πετρέλαιο εξελίσσονται αρκετά έντονα, με αποτέλεσμα η γεώτρηση να προκαλεί οξείδωση των υποδομών», εξηγεί ο Ρώσος ειδικός.
Εξαντλήθηκαν τα αποθέματα
Σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, η κρίση προκλήθηκε από την υπερβολική αποδέσμευση πετρελαίου από το στρατηγικό απόθεμα, το οποίο είχε δημιουργηθεί ως δίχτυ ασφαλείας.
Κατά την περίοδο 2022-2023, ο Joe Biden προχώρησε σε εκτεταμένες πωλήσεις από το απόθεμα.
Στα τέλη του 2021, τα αποθέματα ανέρχονταν σε 600 εκατ. βαρέλια, ενώ έως τον Μάρτιο του 2023 είχαν μειωθεί σε λίγο περισσότερα από 360 εκατ. βαρέλια.
Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούσαν στη σταθεροποίηση της εγχώριας αγοράς καυσίμων, με περιορισμένα όμως αποτελέσματα.
Ήδη τότε, η Αμερικανική Ένωση Πετρελαϊκής και Φυσικού Αερίου Βιομηχανίας (USOGA) χαρακτήριζε την κατάσταση ανησυχητική.
Τον Μάρτιο του 2026, ο Donald Trump διέταξε την έκτακτη αποδέσμευση ακόμη 172 εκατ. βαρελιών, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η αγορά εν μέσω του πολέμου με το Ιράν.
Η άντληση πραγματοποιήθηκε με πρωτοφανή ρυθμό, φτάνοντας τα οκτώ εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Χρήση για διαφορετικούς σκοπούς
Αξίζει να σημειωθεί ότι το SPR, δηλαδή το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου των ΗΠΑ, δεν αποτελεί εμπορικό απόθεμα.
Δημιουργήθηκε μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, όταν ο Οργανισμός Αραβικών Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (OAPEC) επέβαλε εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο αρχικός του σκοπός ήταν να χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε περιπτώσεις που απειλείται η εθνική ασφάλεια.
«Ωστόσο, από το 1996 και μετά, το SPR μετατράπηκε σε εργαλείο τακτικής διαχείρισης για την αντιμετώπιση προβλημάτων εφοδιαστικής αλυσίδας συγκεκριμένων διυλιστηρίων, τη στήριξη των εγχώριων τιμών καυσίμων και τη μείωση του ομοσπονδιακού δημοσιονομικού ελλείμματος.
Ακόμη και σχετικά μικρές εφάπαξ αποδεσμεύσεις, της τάξης των δέκα εκατομμυρίων βαρελιών, προκάλεσαν παραμορφώσεις στις υπόγειες κοιλότητες αποθήκευσης και μείωση της πραγματικής δυναμικότητας των εγκαταστάσεων», επισημαίνει ο ανεξάρτητος αναλυτής αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου Sergey Yermilov.
Την κατάσταση επιδεινώνει η χρόνια υποχρηματοδότηση των γερασμένων υποδομών.
Οι επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αποκατάσταση των παλαιών εγκαταστάσεων εγκρίνονται με μεγάλη δυσκολία, καθώς προτιμώνται επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η δυναμικότητα έχει σχεδόν μηδενιστεί
Ως αποτέλεσμα, το στρατηγικό απόθεμα μειώνεται με ταχύ ρυθμό.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, σήμερα περιλαμβάνει μόλις 319,5 εκατ. βαρέλια — το χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 1983.
Επίπεδο αποθεμάτων μεταξύ 200 και 250 εκατ. βαρελιών θεωρείται κρίσιμο.
Λαμβάνοντας υπόψη και τα προβλήματα στις υποδομές, τα πραγματικά διαθέσιμα αποθέματα εκτιμάται ότι βρίσκονται ήδη σε αυτό το εύρος.
Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Υπουργείου Ενέργειας, πριν από την εμφάνιση των τεχνικών προβλημάτων η μέγιστη δυνατότητα άντλησης ανερχόταν σε 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Πλέον, η μέγιστη ασφαλής ημερήσια παροχή, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος καταστροφής των γεωτρήσεων, περιορίζεται σε μόλις 1,0-1,5 εκατ. βαρέλια.
Η ποσότητα αυτή είναι μικρότερη από την ημερήσια κατανάλωση πετρελαίου πολιτειών όπως το Τέξας ή η Καλιφόρνια.
Σημαντικοί κίνδυνοι
Το συμπέρασμα είναι σαφές: σε περίπτωση σοβαρής κρίσης, το στρατηγικό απόθεμα δεν θα είναι σε θέση να αντικαταστήσει πλήρως τις απώλειες στην προσφορά πετρελαίου, ακόμη και σε τοπικό επίπεδο.
Για την προετοιμασία έναντι μελλοντικών έκτακτων καταστάσεων, θα απαιτηθεί αναθεώρηση του τρόπου διαχείρισης και συντήρησης των υφιστάμενων αποθεμάτων.
Η αναβάθμιση του συστήματος θα απαιτήσει σημαντικούς οικονομικούς πόρους — σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις των ελεγκτών, περίπου 230 εκατ. δολάρια.
Βεβαίως, η εξεύρεση αυτού του ποσού δεν θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη.
Ωστόσο, το βασικό ζήτημα αφορά τον χρόνο και το κόστος αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ είχε αναφέρει στο παρελθόν ότι η διαδικασία αυτή θα απαιτήσει «χρόνια» και δαπάνη περίπου 20 δισ. δολαρίων.
Όπως εκτιμούν αναλυτές, με ένα στρατηγικό απόθεμα που χαρακτηρίζεται από σοβαρά τεχνικά προβλήματα και βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της σύγχρονης ιστορίας του, ο Donald Trump ενδέχεται να υποχρεωθεί να ακολουθήσει πιο συγκρατημένη πολιτική.
Ειδικότερα, θα χρειαστεί να επιδείξει μεγαλύτερη προσοχή στις κινήσεις του στη Μέση Ανατολή, καθώς μια ακόμη κρίση αντίστοιχου μεγέθους θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να απορροφηθεί από την αγορά.
Η πτώση των τιμών
Η μεγάλη πτώση των τιμών του πετρελαίου τις τελευταίες εβδομάδες έχει προσφέρει στην κυβέρνηση του Trump ένα απρόσμενο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στις συνεχιζόμενες συνομιλίες της με το Ιράν.
Σύμφωνα με το CNN, παρά το γεγονός ότι το ναυτικό και η πολεμική αεροπορία του είχαν ουσιαστικά εξουδετερωθεί, το Ιράν διατηρούσε σημαντική οικονομική επιρροή την άνοιξη.
Είχε ουσιαστικά αποκλείσει τα Στενά του Hormuz από τη διέλευση πετρελαιοφόρων, απειλώντας τα πλοία με αυτοσχέδια μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ταχύπλοα γεμάτα εκρηκτικά.
Η διαρκής αυτή απειλή διατήρησε τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο, εκτοξεύοντας τις τιμές των καυσίμων και οδηγώντας τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα.
Ωστόσο, πλέον τα Στενά του Hormuz ανοίγουν σταδιακά.
Οι έμποροι πετρελαίου εκτιμούν ότι η ιστορική έλλειψη προσφοράς θα μετατραπεί σύντομα σε σημαντικό πλεόνασμα, καθώς η παγκόσμια αγορά θα κατακλυστεί από αργό πετρέλαιο.
Αυτός είναι και ο λόγος που το Brent διαπραγματεύεται κοντά στα 70 δολάρια το βαρέλι, σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα που επικρατούσαν δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου, παρά την επίθεση σε δεξαμενόπλοιο τη Δευτέρα.
Τα χαμηλά επίπεδα των αποθεμάτων εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία και η αγορά πετρελαίου δεν βρίσκεται ακόμη στο σημείο που θα επιθυμούσε η κυβέρνηση του Trump.
Ωστόσο, η απροσδόκητα χαμηλή τιμή του πετρελαίου έχει μειώσει την πίεση προς τους Αμερικανούς διαπραγματευτές να καταλήξουν γρήγορα σε μια συμφωνία που ενδεχομένως θα ευνοούσε δυσανάλογα το Ιράν, χαρίζοντας στην κυβέρνηση του Trump πολύτιμο χρόνο.
Από το σοκ στο πλεόνασμα
Η κυβέρνηση του Trump διαπραγματευόταν από ιδιαίτερα δυσμενή θέση.
Σύμφωνα με την JPMorgan, κατά τη διάρκεια του πολέμου χάθηκαν από την παγκόσμια αγορά περίπου 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, γεγονός που οδήγησε τα στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.
Η περιορισμένη προσφορά εκτόξευσε τις τιμές των καυσίμων στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά.
Σήμερα, όμως, είναι πιθανό η αγορά να βρεθεί και πάλι αντιμέτωπη με υπερπροσφορά πετρελαίου.
Με το σταδιακό άνοιγμα των Στενών του Hormuz, δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου επιστρέφουν στις διεθνείς αγορές μέσω του Περσικού Κόλπου.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι σαφές αν υπάρχει επαρκής ζήτηση για αυτές τις ποσότητες.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η κατανάλωση μειώθηκε σημαντικά καθώς οι τιμές αυξάνονταν και τα καύσιμα ήταν περιορισμένα.
Όπως δήλωσε η Natasha Kaneva, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan, ο κόσμος έμαθε επί μήνες να λειτουργεί με περιορισμένη διαθεσιμότητα καυσίμων.
«Η αύξηση της προσφοράς πετρελαίου πρόκειται να συγκρουστεί με μια αγορά που, τουλάχιστον προς το παρόν, απλώς δεν το χρειάζεται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Δεν υπάρχει ζήτηση
Η ζήτηση ενδέχεται να μην επιστρέψει ποτέ στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, ιδιαίτερα στην Κίνα και στην Ευρώπη, όπου επιταχύνθηκε η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση κατά τη διάρκεια της άνοιξης.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί μόλις κατά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το επόμενο έτος, ενώ η προσφορά θα ενισχυθεί κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δημιουργώντας σημαντική υπερπροσφορά.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με την JPMorgan, δεν αποκλείεται η τιμή του πετρελαίου να υποχωρήσει στα 60 δολάρια το βαρέλι μέσα στο επόμενο έτος.
Ο Kieran Tompkins, ανώτερος οικονομολόγος για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics, εκτιμά ότι έως το 2028 η τιμή μπορεί να υποχωρήσει ακόμη και στα 50 δολάρια ανά βαρέλι.
Την ίδια στιγμή, ο OPEC, στην προσπάθειά του να διατηρήσει τον ρόλο του στην αγορά, αυξάνει την παραγωγή πετρελαίου και θα μπορούσε να ανοίξει ακόμη περισσότερο τις στρόφιγγες εάν το απαιτήσουν σημαντικά μέλη του, όπως το Ιράκ.
Σύμφωνα με τον Vikas Dwivedi, επικεφαλής στρατηγικής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Macquarie Group, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές ακόμη και στην περιοχή των 40 δολαρίων ανά βαρέλι.
Μια τόσο μεγάλη πτώση των τιμών, σε συνδυασμό με την υπερπροσφορά, θα μπορούσε να επαναφέρει τις ΗΠΑ στην κατάσταση που βρίσκονταν πριν από τον πόλεμο, με χαμηλές τιμές και σημαντική υπερπροσφορά, ενισχύοντας σημαντικά τη διαπραγματευτική θέση των US στις συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν.
Ευάλωτες οι ΗΠΑ
Όπως επισημαίνει το CNN, για να αντιμετωπιστεί το κλείσιμο των Στενών του Hormuz, ο κόσμος κατανάλωσε σχεδόν 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τα στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα.
Ως αποτέλεσμα, τα αποθέματα αργού πετρελαίου βρίσκονται πλέον σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Το Strategic Petroleum Reserve (SPR) των ΗΠΑ διαθέτει πλέον λιγότερα από 326 εκατομμύρια βαρέλια, έναντι 415 εκατομμυρίων πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με την US Energy Information Administration.
Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, όταν η κυβέρνηση του Ronald Reagan βρισκόταν ακόμη στη διαδικασία δημιουργίας των στρατηγικών αποθεμάτων.
Τόσο περιορισμένα στρατηγικά αποθέματα ενδέχεται να καταστήσουν τις ΗΠΑ ιδιαίτερα ευάλωτες σε περίπτωση νέας κρίσης, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα ή νέα ένταση με το Ιράν.
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν τα εμπορικά αποθέματα.
Οικονομική καταστροφή
Τα αποθέματα στον κόμβο του Cushing, στην Oklahoma, που θεωρείται το σημαντικότερο σημείο διακίνησης πετρελαίου στις ΗΠΑ υποχώρησαν κάτω από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια, παραμένοντας κάτω από αυτό το κρίσιμο όριο και την προηγούμενη εβδομάδα.
Όταν τα αποθέματα πέφτουν κάτω από αυτό το επίπεδο, εμφανίζεται τεχνικό πρόβλημα, καθώς οι αντλίες αρχίζουν να αντλούν ιζήματα από τον πυθμένα των δεξαμενών, δυσχεραίνοντας τη μεταφορά του πετρελαίου μέσω των αγωγών.
Ο Trump είχε αναφερθεί σε αυτό το ζήτημα λίγο πριν υπογράψει το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) με το Ιράν, προειδοποιώντας ότι τα χαμηλά αποθέματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν «οικονομική καταστροφή» και να οδηγήσουν σε συγκρίσεις με τον Πρόεδρο της περιόδου της Μεγάλης Ύφεσης, Herbert Hoover.
Παγκόσμιο πλεόνασμα
Το αναμενόμενο παγκόσμιο πλεόνασμα πετρελαίου αναμένεται να συμβάλει στην αποκατάσταση των εμπορικών αποθεμάτων, ιδιαίτερα εάν οι υπόλοιπες χώρες μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ ως τον βασικό προμηθευτή πετρελαίου σε περιόδους κρίσης.
Παρ’ όλα αυτά, τα αποθέματα εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την εξέλιξή τους όσο πλησιάζει η λήξη του 60ήμερου Μνημονίου Κατανόησης (MOU).
Ο Αντιπρόεδρος JD Vance το αναγνώρισε σε συνέντευξή του στον συντηρητικό παρουσιαστή Michael Knowles.
«Νομίζω ότι ο Πρόεδρος μάς έχει ζητήσει να αξιοποιήσουμε αυτό το MOU για να αναπληρώσουμε τα αποθέματα της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, να ενισχύσουμε τα διαθέσιμα αποθέματα και στη συνέχεια να δούμε ποια θα είναι η στάση του Iran», δήλωσε ο JD Vance.
Η διαπραγματευτική θέση των United States μπορεί να μην είναι ιδανική. Ωστόσο, όσο οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν και η παραγωγή αυξάνεται σταδιακά, η θέση αυτή ενισχύεται μέρα με τη μέρα.
Πηγή: www.bankingnews.gr
Ελληνικά 