Μια μυστηριώδης «ψυχρή κηλίδα» στον Ατλαντικό Ωκεανό ανησυχεί τους επιστήμονες

Μια μεγάλη περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού, νότια της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, παρουσιάζει μια παράξενη συμπεριφορά: ενώ ο υπόλοιπος ωκεανός θερμαίνεται, τα νερά της γίνονται ψυχρότερα. Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι εντόπισε την αιτία του φαινομένου – και ενδέχεται να αποτελεί ανησυχητική ένδειξη ότι ο πλανήτης πλησιάζει σε ένα από τα σοβαρότερα κλιματικά σημεία καμπής.

Αυτή η «ψυχρή κηλίδα» έχει κρυώσει κατά σχεδόν 1 βαθμό Κελσίου από το 1900 και οι επιστήμονες διαφωνούν εδώ και χρόνια για το εάν η ανωμαλία οφείλεται στην απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια του ωκεανού, εξαιτίας μεταβολών στους ανέμους και στα σύννεφα, ή εάν αποτελεί σημάδι εξασθένησης ενός κρίσιμου συστήματος ωκεάνιων ρευμάτων. Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Geophysical Research Letters, καταλήγει στη δεύτερη εξήγηση, συνδέοντας την ψύξη με την εξασθένηση της Μεσημβρινής Ανατρεπτικής Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (Atlantic Meridional Overturning Circulation ή AMOC).

Η AMOC λειτουργεί σαν ένας τεράστιος ωκεάνιος ιμάντας μεταφοράς, μετακινώντας θερμά νερά από τις τροπικές περιοχές προς το Βόρειο Ημισφαίριο, όπου αυτά ψύχονται, βυθίζονται και επιστρέφουν προς τον Νότο. Πολλές έρευνες δείχνουν ότι το σύστημα αποδυναμώνεται, καθώς η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη λιώνει τους πάγους και διοχετεύει μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού στον ωκεανό, διαταράσσοντας την ευαίσθητη ισορροπία θερμοκρασίας και αλατότητας.

Παγκόσμιες συνέπειες

Ορισμένοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η AMOC μπορεί να πλησιάσει σε σημείο καμπής ακόμη και μέσα στον αιώνα, γεγονός που θα μπορούσε να καταστήσει αναπόφευκτη μια μελλοντική κατάρρευσή της. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε παγκόσμιες συνέπειες: θα επιτάχυνε την άνοδο της στάθμης της θάλασσας στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ, θα προκαλούσε πολύ ψυχρότερους χειμώνες στην Ευρώπη και θα μετέβαλλε τους μουσώνες στην Αφρική, οδηγώντας σε παρατεταμένες ξηρασίες.

Η «ψυχρή κηλίδα» έχει ερμηνευθεί από ορισμένους επιστήμονες ως δείκτης της αλλαγής της AMOC, καθώς βρίσκεται στην περιοχή όπου το σύστημα μεταφέρει μεγάλο μέρος της θερμότητάς του.

Για να διερευνήσουν καλύτερα το φαινόμενο, οι ερευνητές συνδύασαν πραγματικά δεδομένα για τη θερμότητα των ωκεανών, τα οποία προέρχονταν από όργανα μέτρησης και δορυφόρους, με κλιματικά μοντέλα. Διαπίστωσαν ότι η ψύξη δεν περιορίζεται στην επιφάνεια, αλλά εκτείνεται και σε μεγάλα βάθη, όπου η επίδραση ατμοσφαιρικών παραγόντων, όπως οι άνεμοι και τα σύννεφα, είναι πολύ ασθενέστερη.

Σύμφωνα με τον Stefan Rahmstorf, καθηγητή Φυσικής και Ωκεανογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ και συγγραφέα της μελέτης, η ψύξη προκαλείται από τη μεταβολή της μεταφοράς θερμότητας στον ωκεανό. Πρόσθεσε ότι υπάρχουν και άλλα, ανεξάρτητα στοιχεία για την εξασθένηση της AMOC, με ορισμένες έρευνες να εκτιμούν ότι βρίσκεται στο ασθενέστερο επίπεδο των τελευταίων περίπου 1.000 ετών.

Ο René van Westen, ερευνητής θαλάσσιων και ατμοσφαιρικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημείωσε ότι προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει πως μια ψυχρή περιοχή μπορεί να δημιουργηθεί μόνο από ατμοσφαιρικές συνθήκες. Ωστόσο, η συνέπεια των νέων αποτελεσμάτων σε διαφορετικά σύνολα δεδομένων ενισχύει, κατά την άποψή του, την αξιοπιστία των συμπερασμάτων.

Ο καθηγητής Ωκεανογραφίας και Κλιματικής Επιστήμης του University College London, David Thornally, δήλωσε στο CNNi ότι η μελέτη ενισχύει τα στοιχεία για σύνδεση της «ψυχρής κηλίδας» με την εξασθένηση της AMOC. Προειδοποίησε, πάντως, ότι η σπανιότητα των δεδομένων από τον πραγματικό κόσμο σημαίνει ότι τα διαθέσιμα σύνολα δεδομένων «θα πρέπει να τα θεωρούμε καλές προσεγγίσεις και όχι τέλειες αναπαραστάσεις της πραγματικότητας».

Με πληροφορίες από: A mysterious ‘cold blob’ in the ocean has puzzled scientists. A new study says it’s an ominous sign by Laura Paddison