Αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη χωρίς προηγούμενο είναι η παγκόσμια οικονομία, καθώς ο αποκλεισμός του Στενού του Hormuz από τις ΗΠΑ απειλεί να τινάξει στον αέρα την ενεργειακή αγορά.
Με την ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να αγγίζει το σημείο μηδέν, οι αναλυτές προειδοποιούν για μια επερχόμενη «τέλεια καταιγίδα» που θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή του μαύρου χρυσού στα 150 δολάρια το βαρέλι. Η επικείμενη απώλεια 12 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, θα προκαλέσει παγκόσμιο ενεργειακό έμφραγμα.
Το αργό πετρέλαιο Brent ξεπέρασε τα 103 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα (13/4/2026), μετά το ναυάγιο στις συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν το Σαββατοκύριακο, κλιμακώνοντας μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση που έχει κλονίσει τις αγορές. Οι αμερικανικές δυνάμεις θα ξεκινήσουν την εφαρμογή του αποκλεισμού -ο οποίος αφορά όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια- από τις 17:00 (ώρα Ελλάδας).
«Ο αριθμός που είδαμε σήμερα το πρωί -τα 103 δολάρια, μια αύξηση 8%- δεν αντικατοπτρίζει καθόλου αυτό που θα μπορούσε να συμβεί αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν πραγματικά να προχωρήσουν σε αυτή την ανάσχεση», δήλωσε ο Jorge Montepeque, διευθύνων σύμβουλος της Onyx Capital Group, στην τηλεόραση του Bloomberg. «Πραγματικά δεν βγάζει νόημα. Θα έπρεπε να είναι στα 140 ή 150 δολάρια».
Ο αμερικανικός αποκλεισμός θα μετέτρεπε μια περιφερειακή σύγκρουση σε μια δυνητικά παγκόσμια διαμάχη, με απώλεια προσφοράς που αγγίζει έως και τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σημείωσε ο Montepeque. Οι traders θεώρησαν «υπερβολικά τρελό» το σενάριο να αποκλειστούν και οι δύο πλευρές του Στενού , εξ ου και οι σχετικά ήρεμες αντιδράσεις των τιμών κατά την ασιατική συνεδρίαση, πρόσθεσε ο ίδιος.
«Αυτό είναι, με μια λέξη: Παραφροσύνη», δήλωσε ο Montepeque σε συνέντευξή του στη Haslinda Amin. «Δεν έχει λογική αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ, γιατί είναι τόσο εστιασμένες στο Ιράν που χάνουν την επαφή με το τι προκαλούν στον κόσμο. Και ο πόνος εντοπίζεται στην Ασία, στον Νότιο Ειρηνικό, σε οποιονδήποτε εξαρτάται από το πετρέλαιο». Οι τιμές του πετρελαίου ενδέχεται να κυμανθούν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι για το υπόλοιπο του έτους, εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, υπαναχωρήσει από ορισμένες ενέργειές του, σύμφωνα με τον Montepeque.
Πάγωσε η διέλευση από το Hormuz
Η κίνηση των δεξαμενόπλοιων μέσω του Στενού, που είχε αρχίσει να αυξάνεται σταδιακά μετά τη διήμερη κατάπαυση του πυρός, σταμάτησε ξανά μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση του Trump, σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence. Τουλάχιστον δύο πλοία που φαινόταν να κατευθύνονται προς την έξοδο, έκαναν αναστροφή.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση των καθυστερήσεων θα μπορούσε να πάρει εβδομάδες, ακόμη και μετά από μια πιθανή επίλυση.
Ένας πλήρης αποκλεισμός θα επέτεινε την πίεση. «Η απόσυρση περισσότερου πετρελαίου από την αγορά -ιδιαίτερα του μοναδικού πετρελαίου που εξέρχεται τώρα από τον Περσικό Κόλπο- θα ωθήσει τις τιμές περαιτέρω προς τα πάνω… γύρω στα 150 δολάρια ανά βαρέλι», δήλωσε ο Trita Parsi, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft.
Εκτός από το αργό πετρέλαιο, οι τιμές των εμπορευμάτων για τα λιπάσματα και το ήλιο -κρίσιμες ύλες για την παραγωγή τροφίμων και την κατασκευή ημιαγωγών- είναι πιθανό να συνεχίσουν να αυξάνονται, τροφοδοτώντας έναν ήδη επιταχυνόμενο πληθωρισμό, δήλωσε ο Ben Emons, διευθύνων σύμβουλος της Fed Watch Advisors.
Αξιωματούχοι του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας σηματοδότησαν την περασμένη εβδομάδα ότι θα υποβαθμίσουν τις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη και θα αυξήσουν τις προβολές για τον πληθωρισμό, προειδοποιώντας ότι οι αναδυόμενες αγορές θα πληγούν περισσότερο.
«Οι οικονομικές πληγές από τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και λιμάνια στο Ιράν και σε άλλα κράτη του Κόλπου θα μπορούσαν να διατηρήσουν την προσφορά υπό πίεση στην αναδυόμενη Ασία», ανέφερε η Barclays. «Μένει να δούμε πόσο γρήγορα μπορεί να εξομαλυνθεί η εξόρυξη, η διύλιση και η φόρτωση πετρελαίου και φυσικού αερίου».
Θα είναι χειρότερα από το 1970
Η επί έναν μήνα διατάραξη στο Στενό του Hormuz έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις για μια ενεργειακή έλλειψη χειρότερη από την κρίση του 1970, όταν το εμπάργκο των Αράβων παραγωγών προς τις χώρες που ευθυγραμμίζονταν με τις ΗΠΑ τετραπλασίασε τις τιμές, οδηγώντας σε δελτίο στα καύσιμα σε μεγάλες οικονομίες.
Ο Fatih Birol, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, χαρακτήρισε την περασμένη εβδομάδα τη διαταραχή ως το χειρότερο ενεργειακό σοκ που έχει δει ποτέ ο κόσμος… πιο σοβαρό από τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και τον πόλεμο στην Ουκρανία μαζί.
«Πρόκειται για μια ιστορική διακοπή στον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου», δήλωσε ο Daniel Yergin, αντιπρόεδρος της S&P Global. «Δεν υπήρξε ποτέ κάτι τέτοιας κλίμακας. Ούτε οι κρίσεις του ’70, ούτε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του ’80, ούτε η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 — τίποτα από αυτά δεν πλησιάζει το μέγεθος αυτής της διαταραχής».
Η Κίνα στο στόχαστρο
Ο αποκλεισμός ενέχει επίσης τον κίνδυνο να παρασύρει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου στην αναμέτρηση. Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και συνεχίζει να δέχεται φορτία μέσω του Στενού από την έναρξη του πολέμου.
Μια καθολική απαγόρευση στα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ιρανικό αργό απειλεί να διακόψει αυτή την προσφορά, αναζωπυρώνοντας ενδεχομένως τις εντάσεις των ΗΠΑ με το Πεκίνο πριν από το προγραμματισμένο ταξίδι του Trump στην Κίνα τον επόμενο μήνα. Η κυβέρνηση Trump απείλησε επίσης τη Δευτέρα να επιβάλει πρόσθετους δασμούς 50% στην Κίνα, εάν το Πεκίνο προμηθεύσει προηγμένο αμυντικό εξοπλισμό στην Τεχεράνη.
Διαπραγματευτική τακτική ή λάθος υπολογισμός;
Ορισμένοι αναλυτές βλέπουν τον αποκλεισμό ως μέσο πίεσης και όχι ως οριστική κλιμάκωση. «Εφόσον καμία πλευρά δεν έχει δηλώσει ρητά ότι οι συνομιλίες δεν θα επαναληφθούν, όλες αυτές οι κινήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τακτικές και απειλές εντός των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Parsi.
Ωστόσο, ο Emons προειδοποίησε ότι η στρατηγική ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Μια κίνηση σχεδιασμένη να γονατίσει το Ιράν θα μπορούσε εξίσου εύκολα να πυροδοτήσει αντεπιθέσεις και έναν νέο κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης. Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησε την Κυριακή (12/4/2026) ότι οποιοδήποτε στρατιωτικό πλοίο πλησιάσει τα στενά «υπό οποιοδήποτε πρόσχημα» θα θεωρηθεί παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός, κάνοντας λόγο για «θανάσιμη δίνη» σε περίπτωση λάθος υπολογισμού.
Χωρίς νομική βάση
Ο αποκλεισμός είναι επίσης νομικά αμφισβητήσιμος, σύμφωνα με ειδικούς, καθώς ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν έχουν την εξουσία να κλείσουν ή να εμποδίσουν τη διέλευση από το Hormuz.
«Βάσει του διεθνούς δικαίου, οι ΗΠΑ δεν έχουν καμία νομική εξουσιοδότηση να κλείσουν ή να αναστείλουν τη διέλευση», δήλωσε ο Emons. Μόνο το Ιράν και το Ομάν είναι παράκτια κράτη, και ακόμη και αυτά απαγορεύεται να διακόψουν τη διέλευση των πλοίων.
bankingnews.gr
Ελληνικά 