Επιστήμονες κατάφεραν να τρυπήσουν τόσο βαθιά που «μπήκαν» στον μανδύα της Γης

Για να κατανοήσουμε τη γεωλογία του πλανήτη μας, η μελέτη του μανδύα της Γης είναι πολύ σημαντική. Το στρώμα αυτό, που βρίσκεται ανάμεσα στον στερεό φλοιό και τον λιωμένο εξωτερικό πυρήνα, αντιπροσωπεύει περίπου το 70% της μάζας της Γης και το 84% του όγκου της.

Παρά τον καθοριστικό του ρόλο στις γεωλογικές διεργασίες, οι επιστήμονες δεν είχαν μέχρι πρόσφατα καταφέρει να συλλέξουν δείγματα πετρωμάτων απευθείας από τον μανδύα. Άλλωστε, ο φλοιός που θα πρέπει να τρυπηθεί έχει μέσο πάχος 14 έως 19 χιλιόμετρα. Ωστόσο, υπάρχουν και εξαιρέσεις· περιοχές όπου ο φλοιός είναι πολύ λεπτότερος και οι τεκτονικές διεργασίες αποκαλύπτουν τον μανδύα. Μία τέτοια περιοχή βρίσκεται στη Μεσο-Ατλαντική Ράχη, κοντά σε ένα υποθαλάσσιο ορεινό όγκο γνωστό ως Μασίφ Ατλαντίς, αναφέρει το Popular Mechanics.

Εξόρυξη – ρεκόρ

Στο σημείο αυτό, μια διεθνής επιστημονική ομάδα κατάφερε τον Μάιο του 2023 να εξάγει έναν πυρήνα πετρωμάτων από το εντυπωσιακό βάθος των 1.268 μέτρων. Η αποστολή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Προγράμματος Διερεύνησης των Ωκεανών (IODP) με το ερευνητικό πλοίο JOIDES Resolution, μήκους 143 μέτρων, το οποίο μισθώνει το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science.

Ο πυρήνας αυτός αποτελεί το βαθύτερο δείγμα μανδύα που έχει συλλεχθεί έως σήμερα. Ο αρχικός στόχος των ερευνητών ήταν μόλις 200 μέτρα, καθώς αυτό ήταν το μεγαλύτερο βάθος στο οποίο είχε φτάσει ποτέ γεώτρηση σε μανδυακά πετρώματα. Ωστόσο, η διαδικασία εξελίχθηκε πολύ ταχύτερα από το αναμενόμενο και η ομάδα προχώρησε σε βάθος άνω του ενός χιλιομέτρου, διακόπτοντας μόνο λόγω χρονικών περιορισμών της αποστολής.

Τα μανδυακά πετρώματα

Η προκαταρκτική ανάλυση του πυρήνα αποκάλυψε την παρουσία περιδοτιτών, κυρίως ενός τύπου που ονομάζεται χαρτσβουργίτης, ο οποίος σχηματίζεται μέσω μερικής τήξης μανδυακών πετρωμάτων. Εντοπίστηκαν επίσης γάββροι, που είναι χονδρόκοκκα ηφαιστειακά πετρώματα. Και οι δύο τύποι πετρωμάτων είχαν αντιδράσει χημικά με θαλασσινό νερό, αλλάζοντας τη σύνθεσή τους.

Παρά τη σημασία του ευρήματος, η αποστολή δεν πέτυχε έναν από τους μεγάλους στόχους της γεωεπιστήμης: τη διάσχιση της ασυνέχειας Μοχοροβίτσιτς, γνωστής και ως ασυνέχεια Μόχο, που θεωρείται το πραγματικό όριο ανάμεσα στον φλοιό και τον «καθαρό» μανδύα. Μελλοντικές αποστολές ενδέχεται να συνεχίσουν τη διερεύνηση της περιοχής κοντά στο Μασίφ Ατλαντίς. Ωστόσο, η προοπτική αυτή παραμένει αβέβαιη, καθώς η χρηματοδότηση για περαιτέρω γεωτρήσεις με το JOIDES Resolution δεν εγκρίθηκε μετά το 2024. Έτσι, την ώρα που η επιστήμη φαίνεται να πλησιάζει όσο ποτέ στην άμεση μελέτη του μανδύα, το μέλλον αντίστοιχων αποστολών παραμένει αβέβαιο.